I SA/Wr 414/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska Protokolant Paulina Wódka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2005 r. sprawy ze skargi I. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia oraz rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od środków transportowych oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent W. odmówił I. H. umorzenia zaległości podatkowej [...] z odsetkami w podatku od środków transportowych, jak również odmówił rozłożenia na raty zapłaty tej zaległości. W toku postępowania podatkowego ustalono, iż wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, nie pobierającą z tego tytułu zasiłku, mającą na utrzymaniu 21-letnią córkę – studentkę studiów dziennych, z którą zamieszkuje w mieszkaniu kwaterunkowym o pow. [...] m2. Głównym źródłem utrzymania rodziny są dochody podatniczki z prac dorywczych w wysokości od [...] do [...] zł miesięcznie. I. H. podała także, że korzysta z pomocy finansowej rodziców, jak również, że do utrzymania przyczynia się również córka, która dorywczo podejmuje zatrudnienie jako hostessa. Ustalono także, iż opłaty regularnie ponoszone na utrzymanie mieszkania wynoszą [...] zł miesięcznie. W tych okolicznościach, przypominając, iż zasadą jest płacenie należnych podatków, stwierdził organ, że przedstawiona przez wnioskodawczynię sytuacja majątkowa nie jest wiarygodna, albowiem mimo nieregularnych i niskich dochodów, cyklicznie i na bieżąco reguluje opłaty za mieszkanie. Wskazał organ, że I. H. nie egzekwuje obowiązku alimentacyjnego ze strony ojca córki, jak również nie korzysta z pomocy społecznej, mimo iż od trzech lat jest osobą bezrobotną. Oznacza to, że posiada wystarczające środki nie tylko na opłaty za mieszkanie ale też na utrzymanie siebie i studiującej córki. Wskazał organ, iż dokonując w latach 1999-2001 sprzedaży kolejnych samochodów nie wykazała dobrej woli w dążeniu do uregulowania podatku od środków transportowych. Powyższe ustalenia według Prezydenta W. nie pozwoliły na umorzenie zaległego podatku. Z kolei przeciwko rozłożeniu na raty zaległości podatkowej przemawiało to, iż ujawniona przez I. H. wysokość dochodów z prac dorywczych nie pozwalała na rokowanie, iż w przyszłości sukcesywnie spłacać będzie podatek. W złożonym odwołaniu I. H. zarzuciła, że jej intencją nie było uchylania się od zapłaty podatku, lecz uczynienie spłaty możliwą do zrealizowania. Wyjaśniła, że brak zapłaty podatku w terminie był wynikiem nieświadomości, zaś środki uzyskane ze sprzedaży samochodów przeznaczyła na spłatę zadłużenia pozostałego po zlikwidowanej działalności gospodarczej. Odwołująca stwierdziła, iż niecelowym jest dochodzenie alimentów od ojca córki, który pozbawiony jest wolności. Skonkludowała strona, że nie posiada majątku z którego można by zaspokoić zaległe podatki i chce uniknąć niepotrzebnej i nieskutecznej egzekucji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy stwierdził, że zastosowanie ulgi w zapłacie może następować w przypadkach wyjątkowych, gdy tymczasem sytuacja, w jakiej znalazła się I. H., jakkolwiek trudna, to do nadzwyczajnych nie należy, skoro uzyskiwane dochody wystarczają na utrzymanie dwuosobowej rodziny, bez potrzeby korzystania z pomocy społecznej. Podniósł dalej organ, ze do powstania zaległości nie przyczyniły się czynniki zewnętrzne, lecz brak zapłaty podatku był następstwem zaniedbania ze strony podatnika, którego nie może usprawiedliwiać brak świadomości obowiązku podatkowego. Zaniedbania tego nie można utożsamiać z "ważnym interesem podatnika". Z kolei wskazał organ, że rozłożenie na raty zaległości podatkowej musi mieć charakter realny, dostosowany do możliwości finansowych wnioskodawcy. Jednakże wnioskodawczyni nie wykazała, że jej sytuacja jest stabilna finansowo i pozwala na systematyczną spłatę zobowiązania podatkowego. Nie przemawiało za tym również zapewnienie, że ratalna spłata dokonywać się będzie przy pomocy rodziny. Stanowisko powyższe organ II instancji wyraził w decyzji nr [...] z dnia [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik I. H. zarzucił naruszenie art. 122 i art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również naruszenie art. 48 § 1 pkt 2 oraz art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż w sprawie nie zachodzi "ważny interes podatnika" uzasadniający udzielenie ulg w zapłacie. W uzasadnieniu podniesiono, iż organy nie zbadały, czy sytuacja wnioskodawczyni jest na tyle ustabilizowana by mogła rokować pozytywnie co do regularnych wpłat w przyszłości, jak również jakiej wysokości raty wchodzą w grę. Organy nie wzywały podatniczki, ażeby sprecyzowała żądanie co do propozycji kładu ratalnego, jako też zbagatelizowały informację o pomocy rodziny, która – skoro ma charakter stały – również kształtuje sytuacje finansową strony. Z przepisów art. 67 § 1 oraz art. 48 Ordynacji podatkowej nie wynika, że zastosowanie ulgi w zapłacie możliwe jest tylko w razie wystąpienia okoliczności niezależnych od podatnika. Pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie prezentując dotychczasowe stanowisko. Organ odwoławczy stwierdzi też, że nie istnieje możliwość określenia w sposób precyzyjny wysokości pomocy finansowej członków rodziny podatniczki, ani uznania jej za źródło dochodu mogące przyczynić się w sposób trwały do realizacji ewentualnego układu ratalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie miała usprawiedliwionych podstaw. W odniesieniu do zarzutu niewyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do podjęcia rozstrzygnięcia trzeba wskazać, że analiza zgromadzonego w sprawie administracyjnej materiału dowodowego nie pozwala na jego (zarzutu) uwzględnienie. Pełnomocnik Skarżącej zarzucał przede wszystkim, że nie wyjaśniono, czy sytuacja I. H. jest na tyle ustabilizowana, by mogła ona systematycznie regulować zaległości podatkowe oraz jakiej wysokości raty wchodzą w grę. Organ zbagatelizował również pomoc osób trzecich, która także determinowała sytuacje majątkową wnioskodawczyni. Zauważyć przeto trzeba, że wbrew twierdzeniom skargi w oświadczeniu majątkowym z dnia [...] I. H. wskazała, że oczekuje rozłożenia zaległości podatkowej na 36 rat. Z kolei informacje dotyczące jej sytuacji majątkowej organy podatkowe zaczerpnęły nie tylko z wniosku Skarżącej o zastosowanie ulgi w zapłacie i złożonego oświadczenia majątkowego, ale również z wywiadu przeprowadzonego przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G.. Pozyskane w ten sposób dane były zbieżne i wskazywały, że Skarżąca uzyskuje z prac dorywczych dochody rzędu [...]-[...] zł miesięcznie, że ma na utrzymaniu uczącą się córkę, która również w dni wolne od nauki nieregularnie zarobkuje, a także, iż na bieżąco regulowane są opłaty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszące miesięcznie ok. [...]. Co się zaś odnosi do pomocy rodziców, to sama I. H. wskazała, że pomoc ta świadczona jest czasami (tak w piśmie z dnia [...]), jest zmienna i zależy od dobrej woli darczyńców (w odwołaniu od decyzji I-instancyjnej). Nie można zatem było przyjąć, jak oczekiwał autor skargi, że stan faktyczny sprawy został niedostatecznie wyjaśniony. Wobec uzyskiwania dochodów z prac dorywczych oraz zmiennej i nieregularnej pomocy finansowej członków rodziny, organy podatkowe mogły też przyjąć, że sytuacja taka nie pozwala na założenie uzyskiwania przez I. H. stałych dochodów pozwalających rokować, że wywiąże się ona z układu ratalnego. Według art. 48 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. W orzecznictwie słusznie zwrócono uwagę, że to strona ubiegająca się o odroczenie płatności podatku powinna wykazać nade wszystko realność spłaty w przyszłości, a nie tylko, że odroczenie zapłaty podatku zasadne jest z gospodarczego punktu widzenia. Brak wykazania, ze późniejsza spłata będzie możliwa, skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o odroczenie terminu zapłaty (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1998 r., sygn. akt I S.A./Po 1111/97, niepubl.). Odnosząc się z kolei do tej części rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, w której odmówiono Skarżącej umorzenia zaległego podatku wraz z odsetkami, trzeba przypomnieć, że stosownie do art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej oparta jest na tak zwanym uznaniu administracyjnym (podobnie jak i rozłożenie na raty płatności zaległości podatkowej), co oznacza, że organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Ustawowymi kryteriami, w świetle których powinien dokonać rozpoznania wniosku są: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Powyższe oznacza, że nawet w razie stwierdzenia przez organ występowania w sprawie którejś z przesłanek (bądź obu), nie jest zobligowany do umorzenia zaległości, gdyż dysponując w tym zakresie uznaniem administracyjnym, może podjąć rozstrzygnięcie niekorzystne dla wnioskodawcy. Organy podatkowe oceniając stan faktyczny sprawy uznały, że jakkolwiek sytuacja finansowa i bytowa I. H. może być uznana za trudną, to nie uzasadnia definitywnego odstąpienia od poboru podatku. Wskazały organy w tym zakresie, że sytuacja ta nie jest nadzwyczajna, skoro Skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej i na bieżąco reguluje opłaty związane z utrzymaniem mieszkania. Zwróciły też uwagę, że zaległości w podatku powstały w czasie i w związku z wykonywaniem przez Stronę działalności gospodarczej i że dokonując następnie sprzedaży środków transportowych, uzyskanymi z tego tytułu kwotami pieniężnymi zaspokoiła inne długi wynikłe z tej działalności (tak Skarżąca podała w odwołaniu) poza zobowiązaniami podatkowymi. Takie stanowisko, wyprowadzone z ustalonych okoliczności sprawy nie może być uznane za dowolne. Podkreślić bowiem trzeba, że umorzenie zaległości podatkowej powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (art. 59 § 1 pkt 8 ustawy Ordynacja podatkowa), przez co budżet Państwa pozbawiony zostaje nieodwołalnie należnego podatku. W tym kontekście mogły przyjąć organy, że obecna sytuacja I. H. nie przesądza jeszcze, że w przyszłości nie będzie mogła wykonać zobowiązania podatkowego. Uzyskiwanie dochodów z prac dorywczych oznacza – co do zasady – ich zmienność i nie jest wykluczone, że osiągną one poziom pozwalający na zapłatę zaległego podatku. Trzeba przy tym zaakcentować, że nie ma sprzeczności w rozumowaniu organu, któremu ta sama sytuacja wnioskodawczyni posłużyła do wywiedzenia braku podstaw do rozłożenia zaległości podatkowej na raty, a z drugiej strony – do uznania możliwości zapłaty podatku i odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Możliwość bowiem uzyskiwania w przyszłości niezbędnych do wykonania zobowiązania dochodów, nie jest tożsama ze stwierdzeniem obecnie ich takiego poziomu, który w sposób realny rokowałby zapłatę stałych, ściśle określonych rat. Z przedstawionych tu powodów uznać należało, że nieuzasadnione były także dalsze zarzuty skargi, to jest naruszenie art. 48 § 1 pkt 2 oraz art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, że nie zachodzi ważny interes podatnika. Słusznie zwracał uwagę autor skargi, że pojęcie "ważnego interesu podatnika" jest nieostre i jego treść powinna być oceniana w realiach indywidualnej, konkretnej sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy podatkowe takiej indywidualnej oceny dokonały, zaś ocenie tej nie można było postawić zarzutu dowolności. Podkreślić bowiem trzeba, że samo już alternatywne sformułowanie wniosku o umorzenie zaległości lub o jej rozłożenie na raty wskazywać mogło, że sama Skarżąca oceniała swoją sytuację, jako rokującą na zapłatę zobowiązania w przyszłości. Mając na względzie przedstawioną powyżej argumentację, skargę należało uznać za nieuzasadnioną, co spowodowało konieczność jej oddalenia na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.