I SA/Wr 4174/02
WyrokWSA we Wrocławiu2004-10-07
Skład orzekający: Halina Betta, Lidia Błystak, Anetta Choluj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury dokumentującej czynność, która nie została skutecznie dokonana z powodu braku prawa własności sprzedającego do przedmiotu sprzedaży?Ratio decidendi
Podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury dokumentującej czynność, która nie została skutecznie dokonana, ponieważ sprzedający nie był właścicielem sprzedawanego towaru. Prawo do odliczenia podatku naliczonego jest uzależnione od rzeczywistego nabycia towaru lub usługi, co jest podstawową przesłanką wymaganą przez przepisy ustawy o podatku od towarów i usług.Stan faktyczny
Spółka z o.o. w likwidacji odliczyła podatek naliczony wynikający z faktury VAT dokumentującej zakup 13 sztuk skręcarek, które wraz z innymi maszynami stanowiły linię technologiczną. Organy podatkowe zakwestionowały to odliczenie, uznając, że sprzedający (Kancelaria Gospodarcza "B") nie był właścicielem linii technologicznej, a zatem czynność sprzedaży nie została skutecznie dokonana. Spółka skarżąca kwestionowała te ustalenia, podnosząc zarzuty dotyczące błędnej oceny stanu faktycznego i niewłaściwego zastosowania przepisów prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 7 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Halina Betta Sędzia NSA - Lidia Błystak ( sprawozdawca ) Asesor WSA - Anetta Choluj Protokolant - Katarzyna Motyl po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2004 roku sprawy ze skargi "A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji we W. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2000 r. oddala skargę.
Decyzją z dnia [...]Nr [...]Dyrektor Urzędu Kontroli
Skarbowej na podstawie art. 230 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 24 ust. 2 pkt. 1 i art.
3 1 ustawy z dnia 28.09.1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1999 r. Nr 54, poz. 572 ze zm),
art. 21 § 1 pkt. I i 2, § 3, art. 47 § 1 i 3, art. 52 § 1 pkt. 2, art. 53 § 1, 2 i 5 pkt. 2, art. 56, art.
207 Ordynacji podatkowej, art. 2., art. 10 ust. 2, art. 13, art. 15 ust. 1, art. 19 ust. 1 i 2, art. 27
ust. 4 i 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku
akcyzowym (Dz. U. Nr U, poz. 50 ze zm.) określił spółce z ograniczoną odpowiedzialnością
A za grudzień 2000 r. inną od zadeklarowanej kwotę nadwyżki podatku naliczonego
nad należnym: w tym do przeniesienia na następnym miesiąc kwotę [...]., zaległość
podatkową w wys. [...] wraz z odsetkami za zwlokę i ustalił dodatkowe zobowiązanie
podatkowe. Zarzucił organ 1 instancji, iż w grudniu 2000 r. strona, z naruszeniem przepisu §
50 ust. 4 pkt. 5 lit. a) rozporz. Min. Fin. z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych
przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109,
poz. 1245 ze zm.), obniżyła podatek należny o podatek naliczony wynikający z faktury VAT
nr [...]z dnia [...] wystawionej przez Kancelarię Gospodarczą "B spółka z
o.o. na wartość [...] i podatek VAT w kwocie [...], która dokumentowała zakup
13 sztuk skręcarek, które wraz z wniesionym przez spółkę "C, jedynego
udziałowca spółki "A, aktem notarialnym z dnia [...]aportem do spółki
A w postaci maszyn i urządzeń w ilości 27 sztuk o wartości [...]stanowią linię
technologiczną do produkcji sznurka polipropylenowego. Ustalił organ, że omawiana linia
technologiczna do produkcji sznurka była przedmiotem sprzedaży do różnych firm, wchodząc
w skład masy upadłości ZPHU "D spółka z o.o. w upadłości i będąc tam zamontowaną.
Stwierdził organ I instancji, że spółka "C nie posiadała prawa własności lub innego
tytułu prawnego do dysponowania omawianą linią technologiczną tym samym nie mogła jej
skutecznie sprzedać czy wnieść jako aport. Sprzedaż linii na rzecz spółki "B
udokumentowana fakturą VAT nr [...], a następnie odsprzedaż jej na rzecz strony
udokumentowana fakturą [...]dotyczy czynności niedokonanych skutecznie, co, w oparciu
o przepis § 50 ust. 4 pkt. 5 lit. a) rozporz. z dnia 22.12.1999 r. powoduje, że faktury te nie
mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego. Skoro ewidencja zakupów za
grudzień 2000 r. nie spełnia wymogów z art. 27 ust. 4 ustawy o podatku VAT, na podstawie
art. 27 ust. 6 ustawy ustalono dodatkowe zobowiązanie podatkowe.
Sygn. akt ISA/Wr 4174/02
W odwołaniu od powyższej decyzji "A spółka z o.o. wniosła o jej uchylenie zarzucając nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, nieuwzględnienie stanowiska strony, błędną ocenę stanu faktycznego, oparcie decyzji na fałszywych przesłankach i niewłaściwe zastosowanie i wykładnię przepisów podatkowych. Podniosła skarżąca, że wszelkie zarzuty z uzasadnienia decyzji nie odnoszą się do skarżącej, bowiem nie była ona stroną kontrolowaną w czynnościach dokonywanych przez organy podatkowe w Ż., na których decyzje powołuje się organ I instancji, w związku z czym nie mogła uczestniczyć w tamtych postępowaniach, zgłaszać wniosków i zarzutów. Wskazała, że postępowanie prowadzone przeciwko firmie C S.A. nie zostało zakończone, ponieważ wniesiono skargę do NSA, w odniesieniu do strony organ I instancji nie przeprowadził dowodu pozorności w rozumieniu przepisu art. 83 k.c, nie wykazał, że skarżący zawarł umowę zakupu skręcarek w złej wierze, a ustalenia decyzji nie są ustaleniami organu I instancji. Nie zgodziła się strona ze stanowiskiem, że właścicielem linii technologicznej jest firma E", wskazując, że wynika to z akt postępowania cywilnego między tą stroną a spółką "C", czego organ nie wyjaśnił. Podniosła, że firma "E w postępowaniu cywilnym zaprzecza, aby nabyła linię technologiczną od spółki "C", a poza nim twierdzi, że ją nabyła, czego organ również nie wyjaśnił. Wskazała, że ustalenie, iż spółka C nie mogła sprzedać linii stronie, bowiem nie była jej właścicielem, nie jest zgodne z prawdą, bowiem do zawarcia umowy sprzedaży między spółką "C" a firmą E" nie doszło, nabywca nie był należycie reprezentowany. Poza twierdzeniem syndyka masy upadłości firmy "E z dnia [...], że firma ta jest właścicielem maszyn, innego dowodu na tę okoliczność nie ma. Stwierdziła, że zajmuje się produkcją i handlem rolniczego sznurka z polipropylenu i zakup maszyn przeznaczony był na potrzeby strony.
Decyzją z dnia [...]Nr [...]Izba Skarbowa w oparciu o przepisy art.2, art. 10 ust. 2, art. 19 ust. 1, 2 i art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz § 50 ust. 4 pkt. 5 lit. a) rozporz. Min. Fin. z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług...i art. 233 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielił organ stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, iż w dniu [...]doszło do sprzedaży linii technologicznej na rzecz S.A. E", wskazując na przepis art. 155 § 1 k.c. i stwierdzając, że linia ta jest rzeczą oznaczoną co do tożsamości i przeniesienie jej własności nastąpiło wskutek zawarcia samej umowy sprzedaży, co zostało potwierdzone nie tylko podpisaniem faktury nr [...] z dnia [...]i jej odbiorem
Sygn. akt ISA/Wr 4174/02
4
przez prokurenta Spółki, lecz znalazło odzwierciedlenie w zaksięgowaniu faktury i odliczeniu
podatku VAT, a także zawarcie przez tę Spółkę umowy leasingu operacyjnego i wydanie linii
spółce "F". Nie niweczy skutków prawnych umowy sprzedaży z dnia [...]fakt podpisania faktury przez jednego upoważnionego przedstawiciela i brak zapłaty za
sprzedaną na rzecz spółki "E" linię, lecz umożliwia sprzedawcy dochodzenie
przed sądem swoich roszczeń z tytułu zawartej umowy. Odwołał się organ do decyzji Urzędu
Skarbowego w Ż., utrzymanej w mocy decyzją organu II instancji, w której organ ten
ustalił, że spółka "C" nie będąc właścicielem linii technologicznej nie mogła
sprzedać stronie 13 sztuk skręcarek stanowiących część tej linii stronie, a tym samym
sprzedaż udokumentowana fakturą nr [...]z dnia [...]nie miała miejsca.
Wskazując okoliczności, które przemawiają za takim stanowiskiem, wskazał organ
odwoławczy m. in. na stanowisko syndyka masy upadłości spółki "E", że
przedmiotowa linia technologiczna została przez niego uwzględniona w spisie inwentarza
majątku masy upadłości a także brak informacji, aby spółka "C w toku
postępowania upadłościowego spółki "E" złożyła do sądu wniosek o wyłączenie
spornej linii technologicznej jako będącej jej własnością z masy upadłości spółki "E". Fakt iż przedmiotowa linia technologiczna stanowiła własność spółki "E" potwierdził zarówno syndyk masy upadłości jak i sędzia komisarz tej masy. Jako
podstawę prawną pozbawienia strony możliwości odliczenia podatku naliczonego z faktury z
dnia [...]wskazał organ przepis § 50 ust. 4 pkt. 5 lit. a) rozporz. Min. Fin. z dnia
22.12.1999 r. i art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Nie zgodził się organ z
zarzutem odwołania, że organ I instancji przyjął, że kwestionowana transakcja miała
charakter pozorny w rozumieniu art. 83 § 1 k.c, podkreślił m. in., że stanowisko syndyka
masy upadłości spółki "E" wynika z jego pism, a nadto że ustawowe prawo
zatrzymania, na które powołuje się Spółka, nie jest tytułem prawnym uprawniającym do
sprzedaży rzeczy. Odnośnie żądania przeprowadzenia postępowania w oparciu o akta sądowe
postępowania cywilnego podniósł organ, że strona nie wskazuje o jakie konkretne dokumenty
z akt sądu jej chodzi, a powołany przez nią proces cywilny dotyczy zapłaty odszkodowania za
bezumowne korzystanie z rzeczy, a nadto, że strona nie wskazuje, aby jakikolwiek proces
toczył się przeciw syndykowi masy upadłości spółki "E, a tylko taki mógłby
mieć miejsce. Podkreśliła, że wierzytelność w kwocie [...]została zgłoszona do masy
upadłości i częściowo uwzględniona przez sędziego komisarza, nie może więc być
przedmiotem procesu sądowego.
Sygn. akt ISA/Wr4174/02
5
W skardze od decyzji organu II instancji strona skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji powtórzyła zarzuty z odwołania od decyzji organu I instancji zarówno w zakresie przepisów postępowania jak i prawa materialnego i ich argumentację, zarzucając, że dopiero z decyzji organu II instancji dowiedziała się o istnieniu pisma syndyka masy upadłości spółki "E" z dnia [...]. Dodała strona, że mimo stanowiska organu odwoławczego uważa, że zarzuty tego organu w odniesieniu do czynności udokumentowanej sporną fakturą wiążą się z kwestią pozorności, bowiem maszyny, których zakup dokumentuje faktura, zostały wydane skarżącej, która wykorzystuje je do realizacji produkcji, a więc istnieje odmienna ocena zaistniałych zdarzeń - czynności, które miały miejsce w przeszłości, udokumentowanych kwestionowaną fakturą. Zarzuciła strona rozbieżność w stanowisku syndyka masy upadłości spółki "E" wyrażanym w niniejszym postępowaniu a stanowiskiem spółki E" w procesie przed sądem powszechnym w G., która utrzymuje stanowisko, że nie doszło do zawarcia umowy kupna - sprzedaży między nią a spółką "C" przedmiotowej linii technologicznej, w związku z czym dokumenty z akt sądu, na które wskazywała skarżąca, winny być materiałem dowodowym w sprawie. Po otrzymaniu zaskarżonej decyzji zapadło postanowienie w sprawie dotyczącej tych podmiotów, z uzasadnienia którego wynika, że spółka "E" twierdziła, że nie doszło do zawarcia umowy kupna przedmiotowej linii, w związku z czym spółka C zmieniła żądanie pozwu i domagała się kwoty [...]z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy. Podkreśliła skarżąca, że stanowiska syndyka masy upadłości nie można brać pod uwagę, bowiem nie reprezentuje on spółki tylko masę upadłości. Podniosła, że takie okoliczności jak brak podpisania przez upoważnione osoby umowy sprzedaży linii spółce "E", brak protokołu przekazania jej maszyn, stanowisko spółki "E" w toku procesu cywilnego, iż nie zakupiła maszyn, świadczą o tym, że spółka "C" nie sprzedała linii technologicznej spółce "E" w związku z czym zakwestionowana faktura odzwierciedla prawdziwą czynność prawną.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację z jej uzasadnienia. Wskazał organ, iż prezes strony zapoznał się z kwestionowanym pismem syndyka masy upadłości, nie zgodził się z argumentacją strony, że syndyk nie reprezentował spółki "E" wskazując na przepis art. 90 Prawa upadłościowego. Odnosząc się do twierdzeń strony o dobrej wierze przy nabyciu przedmiotowych maszyn wskazał organ na powiązania między skarżącą, której jedynym udziałowcem była spółka "C", udziały w tej spółce miała B.
Sygn. akt ISA/Wr 4174/02
6
B., żona prezesa skarżącej Spółki, która jednocześnie była prezesem w spółce "B wystawcy kwestionowanej faktury, a w skład rady nadzorczej spółki "C wchodził prezes skarżącej Spółki. Stwierdził organ, że spółka "C", nie będąc właścicielem przedmiotowej linii technologicznej, bez wiedzy i zgody właściciela, w dniu [...]weszła w posiadanie spornej linii (protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...]) i w dniu [...]użyczyła nieodpłatnie sporną linię skarżącej, a później, w dniu [...]sprzedała ją spółce "B, która w tym samym dniu sprzedała ją stronie skarżącej. Wskazał organ, że przedmiotowa linia została ujęta przez syndyka w spisie inwentarza majątku masy upadłości spółki "E", której upadłość ogłoszono w czerwcu 2000 r., a spornej transakcji dokonano już po ogłoszeniu upadłości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
W myśl treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola zaskarżonej decyzji pozwoliła na ustalenie, że nie narusza ona prawa, co czyni skargę bezzasadną.
Przedmiotem sporu jest zakwestionowanie w toku postępowania podatkowego prawa strony skarżącej do odliczenia kwoty podatku naliczonego, wynikającego z faktury z dnia [...] nr [...]dotyczącej sprzedaży na rzecz strony skarżącej przez Kancelarię Gospodarczą "B 13 sztuk skręcarek - części linii technologicznej do produkcji sznurka polipropylenowego, bowiem czynność ta nie została skutecznie dokonana, a jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołały organy orzekające w sprawie przepis § 50 ust. 4 pkt. 5 lit. a) rozporz. Min. Fin. z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz przepis art. 19ust. 1 tej ustawy.
Sygn. akt ISA/Wr 4174/02
7
Jak zostało ustalone, przedmiotowe skręcarki Kancelaria Gospodarcza zakupiła od spółki "C", jedynego udziałowca strony skarżącej. Pozostałą część tej linii technologicznej spółka "C" wniosła aktem notarialnym do skarżącej Spółki jako aport.
Uznając, iż zarówno sprzedaż 13 skręcarek, udokumentowana zakwestionowana fakturą, jak i wniesienie aportem pozostałej części linii technologicznej, nie zostały dokonane, przeprowadziły organy szczegółowe postępowanie dowodowe, które pozwoliło na dokonanie ustaleń, iż omawiana linia technologiczna była przedmiotem sprzedaży różnych firm, ostatecznie będąc sprzedana w dniu [...]Spółce Akcyjnej E", co zostało potwierdzone nie tylko fakturą z dnia [...]nr [...], która została zaewidencjonowana w ewidencji nabywcy i dokonano odliczenia podatku naliczonego z tej faktury wynikającego, ale także spółka "C zaewidencjonowała przedmiotową fakturę i odprowadziła wynikający z niej podatek VAT należny. Wskazał organ odwoławczy także na fakt, iż zakupiona przez spółkę E" linia technologiczna została wydana spółce "F w ramach zawartej umowy leasingu.
Na szczególne znaczenie faktury VAT w obrocie gospodarczym zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 3 października 2001 r. sygn. akt VKKN 249/01 (Biuletyn SN 2001/127 12). W orzeczeniu tym trafnie wskazano, że faktura VAT ma zasadnicze znaczenia dla wykonania zobowiązań podatkowych, a jej istotne elementy mają walor dowodowy. Na gruncie Kodeksu Karnego faktura VAT jest dokumentem w rozumieniu art. 115 § 14. Upoważnienie do wystawienia takiej faktury wynika z art. 32 ust. 1 u. p. t. u., który nadaje temu dokumentowi szczególną moc dowodową, czyniąc go dokumentem o cechach zaufania publicznego. Wystawienie fikcyjnej faktury VAT godzi w prawidłowość ustalenia i wykonania zobowiązań podatkowych wobec Państwa, zwłaszcza gdy jedna ze stron transakcji nieświadoma jej fikcyjności wypełnia swoje zobowiązania podatkowe względem drugiej strony. (..) W przypadku odbiorcy faktury dokumentującej czynność, która nie została w rzeczywistości zrealizowana, w żadnym przypadku nie przysługuje mu uprawnienie do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z tego rodzaju faktury, gdyż zgodnie z art. 19 ust. 1 u. p. t. u. prawo do obniżenia podatku należnego dotyczy jedynie podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Jeżeli odbiorca faktury nie nabył towaru (usługi) - a tak się dzieje w przypadku otrzymania faktury stwierdzającej sprzedaż, która w rzeczywistości nie miała miejsca, to nie można odliczyć podatku naliczonego wykazanego w tej fakturze (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2000 r. sygn. akt ISA/Łd 237/98 nie publ.)".
Sygn. akt ISA/Wr 4174/02
8
Dalsze losy tej linii technologicznej kreowane przez proces cywilny z powództwa spółki "C" przeciwko spółce "E" najpierw o zapłatę ceny sprzedaży tej linii, a później o czynsz z tytułu jej użytkowania, wystawienie przez spółkę "C" faktury korygującej do faktury sprzedaży linii produkcyjnej, której odbiór nie został potwierdzony przez nabywcę linii spółkę "E", nie ujętej w jej ewidencji i deklaracji dla celów podatku VAT, odebranie linii technologicznej leasingobiorcy, nie mogły mieć znaczenia wobec faktu, iż właścicielem przedmiotowej linii była spółka "E".
Okoliczność tę potwierdził Syndyk masy upadłości tej Spółki, stwierdzając, że przedmiotowa linia technologiczna uwzględniona została w spisie inwentarza majątku masy upadłości spółki "E", a spółka "C" zgłosiła wierzytelność do masy upadłości w kwocie [...]., z której sędzia komisarz uznał jako kwotę główną [...]., natomiast kwotę odsetek w wys. [...]. Jak słusznie zauważył organ II instancji, spółka "C w toku postępowania upadłościowego nie wystąpiła o wyłączenie przedmiotowej linii technologicznej z masy upadłości.
Także prowadzone przeciwko spółce "C" postępowanie podatkowe za grudzień
2000. r., w wyniku którego zostały wydane decyzje, najpierw Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia [...], później decyzja Izby Skarbowej w Z.G. z dnia [...] utrzymująca decyzję organu I instancji w mocy, zakwestionowały wystawioną przez spółkę "C fakturę korygującą dotyczącą faktury sprzedaży linii technologicznej na rzecz spółki E", a także fakturę VAT nr [...]z dnia [...], dokumentującą sprzedaż 13 skręcarek na rzecz Kancelarii Gospodarczej, jako dokumentujące czynności niedokonane. W wyniku skargi na decyzję Izby Skarbowej w Z. G., Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt ISA/Po 345/02, prawomocnym wyrokiem z dnia 18 marca 2004 r. oddalił skargę.
Zdaniem Sądu, kwestionując przebieg operacji gospodarczej dokumentowanej fakturą z dnia [...]nr [...]wystawioną przez Kancelarię Gospodarczą "B, która nie dokumentowała czynności w niej wykazanej, należycie oceniły organy podatkowe zgromadzony materiał dowodowy i wywiodły z niego prawidłowe wnioski, korygując wykazany i odliczony przez skarżącą Spółkę podatek naliczony.
Jako materialno prawną podstawę rozstrzygnięcia, powołały organy obu instancji przepis § 50 ust. 4 pkt. 5 lit. a) rozporz. Min. Fin. z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług..., wg którego, jeżeli wystawiono faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, faktury te nie stanowią podstawy do
Sygn. akt ISA/Wr 4174/02
9
obniżenia podatku należnego lub zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego
oraz przepis art. 19 ust. 1 ustawy o podatku VAT
Podstawowym przepisem regulującym prawo podatnika do skorzystania z obniżenia podatku
należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług jest powołany przepis art. 19
ustawy o podatku od towarów i usług.
Zgodnie z regułami zawartymi w tym przepisie obniżenie kwoty podatku należnego o kwotę
podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług następuje nie wcześniej niż w
rozliczeniu za miesiąc, w którym podatnik otrzymał fakturę VAT, a nie później niż w
rozliczeniu za miesiąc następny - nie wcześniej jednak niż w miesiącu otrzymania przez
nabywcę towaru lub wykonania usługi.
Tak więc jednym z warunków niezbędnych, umożliwiających obniżenie podatku należnego,
jest otrzymanie przez nabywcę towarów (usługi), a to wiąże się z odpowiednim zachowaniem
sprzedawcy (wykonawcy usługi), który musi wydać towar (wykonać usługę).
Tymczasem, jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, nie doszło do sprzedaży 13
skręcarek przez spółkę "C" spółce Kancelaria Gospodarcza "B, bowiem
właścicielem linii technologicznej do produkcji sznurka polipropylenowego, w której skład
wchodziły przedmiotowe skręcarki, była spółka "E" będąca w upadłości, a linia
technologiczna została ujęta w spisie inwentarza masy upadłości. Jeżeli spółka "C" nie była właścicielem przedmiotowej linii technologicznej, nie mogła rozporządzać
częścią tej linii w sposób wywołujący określone skutki prawne.
Skoro zatem brak jest podstawowej przesłanki wymaganej przepisem art. 19 ust. 1 ustawy o
podatku VAT, od której uzależnione jest prawo odliczenia podatku naliczonego, a więc
"nabycia towaru lub usługi" przez stronę skarżącą, prawidłowo zakwestionowały organy
podatkowe dokonane przez skarżącą Spółkę odliczenie podatku naliczonego z faktury
wystawionej przez Kancelarię Gospodarczą, jako faktury dokumentującej czynność, która nie
została dokonana.
Nie czyni wadliwą zaskarżonej decyzji powołanie się przez organy podatkowe na przepis §
50 ust. 4 pkt. 5 lit. a) rozporz. Min. Fin. z 1999 r., który wyrokiem Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 21 czerwca 2004 r. sygn. SK 22/03 (Rzeczpospolita Nr 144, z dnia
22.06.2004 r.) uznany został za niezgodny z Konstytucją, bowiem, jak wyżej wskazano,
przepis ustawy - art. 19 ust. 1 - pozbawia podatnika prawa odliczenia kwoty podatku
naliczonego w sytuacji niezaistnienia warunku zawartego w tym przepisie.
W związku z powyższymi rozważaniami stwierdzić należy, że trafnie organy podatkowe w
zaskarżonej decyzji uznały, iż wystawiona przez spółkę Kancelaria Gospodarcza faktura
Sygn. akt ISA/Wr 4174/02
10
dokumentuje czynność niedokonaną, co skutkuje uznaniem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a w związku z tym, na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.
Nie zmienia dokonanej przez Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji okoliczność, że w decyzji z dnia [...] Nr [...]wydanej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych spółki "A" za 2001 r. Dyrektor Izby Skarbowej, mimo zbieżnego z rozpoznawaną sprawą stanu faktycznego dotyczącego przedmiotowej linii technologicznej, stwierdzając, że postępowanie w zakresie podatku VAT nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w zakresie podatku dochodowego, uznał, że "(...) Spółka wykazała tytuł prawny do przedmiotowego środka trwałego. Przedstawione dokumenty w postaci faktury zakupu z dnia [...]nr [...]sztuk skręcarek i aktu notarialnego Rep. A nr [...]z dnia [...]potwierdzającego podwyższenie kapitału zakładowego na skutek wniesienia aportem do Spółki maszyn i urządzeń do produkcji sznurka, wskazują na pochodzenie maszyn i urządzeń oraz dają podatnikowi tytuł własności". Prawdą jest, że postępowanie w sprawie podatku od towarów i usług oraz postępowanie w przedmiocie podatku dochodowego są odrębnymi postępowaniami, jednakże dokonywanie krańcowo różnych ocen tego samego stanu faktycznego prowadzi do wzruszenia zasady zaufania do organów podatkowych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło