I SA/Wr 421/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Radom, sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Protokolant: specjalista Paulina Wódka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2016 r. przy udziale M. G., M. Ga., M. K. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 107 zł (słownie: sto siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. ustalającą współwłaścicielom: M. G., M. Ga., M. K. oraz J. W. podatek od nieruchomości za 2014 rok w wysokości 2.668 zł. Przedmiotem opodatkowania są - położone w S. na działce nr [...] o powierzchni całkowitej 13.918 m2 - grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako drogi (symbol "dr") o łącznej powierzchni 11.598,34 m2. Za podstawę opodatkowania gminny organ przyjął, zatem - grunty pozostałe (o pow. 11.598,34 m2, sklasyfikowane jako "drogi") według stawki 0,46 zł za 1 m2, za okres od 1.07.2014 r. do 31.12.2014 r. Przy czym gminny organ podatkowy ustalił ww. podatek w wysokości 2.668 zł, tj. w łącznej kwocie dla wszystkich współwłaścicieli, jednocześnie w uzasadnieniu decyzji wskazując na wysokość udziałów posiadanych przez ww. w powierzchni działki nr [...] oraz przepis art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (stanowiący o solidarnym obowiązku podatkowym wszystkich współwłaścicieli nieruchomości). W odwołaniu od tej decyzji J. W. (Strona, Podatniczka) zarzuciła, że wystąpił brak podstaw prawnych do opodatkowania podatkiem od nieruchomości 1/6 części ww. działki. Strona wskazała, iż w niniejszym przypadku występuje sytuacja, o której mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. - w sprawie ewidencji gruntów i budynków ("art. 68 w pkt. 18 poz. 2"), które wskazują, ze do użytku gruntowego o nazwie "drogi" nie zalicza się gruntów w granicach pasów drogowych dróg wewnętrznych, jeżeli wchodzą w skład gospodarstwa rolnego lub leśnego. Wydana decyzja Wójta Gminy K. pomija ten fakt, pomimo wyraźnego zapisu p-ktu 2. Strona zarzuca organowi podatkowemu brak wiedzy bądź celowe pomijanie tego faktu, pomimo, że organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] 2015 r. wyraźnie wskazał na potrzebę wyjaśnienia kwestii, na jakiej podstawie organ gminny ustalił, że przedmiotowa nieruchomość objęta jest podatkiem od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazało, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W przypadku gdy dane zawarte w informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania mają zapisy wynikające z tej ewidencji. Ewidencja gruntów i budynków jest bowiem urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w administracyjnych postępowaniach podatkowych, gdyż nie może budzić wątpliwości powołana wyżej treść przepisu art. 21 ust. 1 cyt. wyżej ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wypis z rejestru gruntów jest dla organów podatkowych wiążący zarówno, co do wielkości gruntów, jak i sposobu ich klasyfikacji. Ma on moc dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wydając, zatem decyzję ustalającą wymiar podatku od nieruchomości, organy muszą uwzględniać zawarte w tej ewidencji dane odnośnie nieruchomości należących do podatników, w takim zakresie, w jakim opisują one parametry nieruchomości istotne dla wymiaru tego podatku, tj. powierzchnię gruntu oraz jego przeznaczenie. Z danych zawartych w prowadzonej przez Starostę K. ewidencji gruntów - według stanu na 29.07.2014 r. - jednoznacznie wynika, że działka nr [...] położona w S. o pow. 1,3918 ha została sklasyfikowana jako "drogi". Dopiero z załączonej do akt przedmiotowej sprawy informacji Wójta Gminy K. z dnia 4.12.2015 r., znak: [...], wynika, że Pani J. W. złożyła wniosek o dokonanie aktualizacji użytków przedmiotowej działki i z dniem 22.04.2015 r. zmiana ta została dokonana. Również z zapisów zmian wprowadzonych do prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. księgi wieczystej nr [...], wynika, iż z dniem 22.04.2015 r. została zmieniona klasyfikacja działki nr [...]z "dr" na "R". Stąd od tej chwili ww. grunty zostały sklasyfikowane odmiennie niż wcześniej i mogą podlegać opodatkowaniu według innych zasad niż w 2014 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona podtrzymała wywody i zarzuty odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie przed wojewódzkim sądem administracyjnym strona przedłożyła decyzję Starosty K. z dnia [...] 2015r. nr [...] o dokonaniu aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków w zakresie oznaczenia użytków gruntowych w granicach działki nr [...] położonej w obrębie S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jakkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione. Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), stanowiąc, w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm.) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa. Należy również podkreślić, iż zgodnie, z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istota sporu w sprawie sprowadza się do tego czy w postępowaniu podatkowym możliwe jest kwestionowanie zapisów w ewidencji gruntów i budynków. Istotną okolicznością jest przy tym, że do zmiany oznaczenia spornego gruntu doszło na skutek błędnego przyjęcia, że nastąpiło wydzielenie drogi z gospodarstwa rolnego- co wynika z uzasadnienia decyzji Starosty K. z dnia [...] 2015r. Przed datą wydania zaskarżonej decyzji przywrócone zostało pierwotne oznaczanie rodzaju gruntu. Rozstrzygając zaistniały spór należy zaakcentować, że co do zasady rację mają organy podatkowe, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.) - zwanej dalej: (p.g.k), dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią m.in. podstawę wymiaru podatków i świadczeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że organy podatkowe ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji (por.m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09 oraz uchwała 7 sędziów NSA z dnia 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13 dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak dalsze powoływane orzeczenia). Oznacza to, że o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Niemiej jednak, domniemanie zgodności z prawdą dowodu, jaki stanowi wypis z ewidencji gruntów i budynków, jest domniemaniem wzruszalnym. Przeciwko treści takiego dokumentu mogą być przeprowadzone dowody przeciwne, zgodnie z treścią art. 194 § 3 O.p. Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 18 października 2013 r., I SA/Lu 560/13, którego pogląd Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela, dokument urzędowy, o jakim stanowi art. 194 § 1 O.p., nie jest dowodem niepodważalnym. Zarzut niezgodności z prawdą dokumentu urzędowego (narratywnego - czyli zawierającego oświadczenie wiedzy) może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi. Przepisy Ordynacji podatkowej nie wprowadzają żadnych ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentów urzędowych. Wzruszenie domniemania wynikającego z art. 194 § 1 O.p. oznacza, że dokument urzędowy jest odtąd traktowany tak jak dokument prywatny, a zatem jego treść podlega swobodnej ocenie. Należy zaakcentować, że w rozpoznawanej sprawie, zmiana danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków miała istotny wpływ na podjęte przez organy rozstrzygnięcia. Zasadność stanowiska Skarżącej potwierdza zmiana dokonana przez organ geodezyjny - na wniosek Skarżącej - i przywrócenie w ewidencji poprzedniego charakteru gruntów. To, że nie dokonano zmiany wstecz, wynikało wyłącznie z brzmienia art. 24a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, który nie przewiduje korekty dokonanej uprzednio modernizacji ewidencji gruntów i budynków. W świetle powyższego w sytuacji, gdy Skarżąca w odwołaniu kwestionowała prawidłowości dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków, organ odwoławczy winien odnieść się do powyższych zarzutów i wyjaśnić ten istotny w ocenie Sądu wątek sprawy. Organ odwoławczy kwestii tej w ogóle nie rozważył, zupełnie pominął okoliczności podnoszone przez Skarżącą ograniczając się do stwierdzenia, że na podstawie art. 21 ust. 1 p.g.k., dane z ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę wymiaru podatków. Zauważyć należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, ze organ miał świadomość, że z dniem 22 kwietnia 2015r – a więc przed wydaniem decyzji organu I instancji doszło do ponownej zmiany w ewidencji gruntów. O zasadności twierdzenia Skarżącej bezspornie z kolei świadczy przekwalifikowanie spornych gruntów w 2015 r. na użytki rolne. W ocenie Sądu okoliczności te winny zostać uwzględnione przez organy podatkowe, gdyż opisana powyżej sytuacja ma charakter wyjątkowy/szczególny, a to zobowiązywało organy do oceny całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem Sądu słuszne jest stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, że w sytuacji, gdy podatnik wykaże w postępowaniu podatkowym, że wbrew wskazanym w stosownej procedurze administracyjnej przesłankom do zmiany klasyfikacji w ewidencji, tak aby była ona zgodna ze stanem rzeczywistym, organy ewidencyjne nie dokonały właściwej zmiany, organy podatkowe muszą taką okoliczność zweryfikować, aby podjąć swoje rozstrzygnięcie w oparciu o prawdę obiektywną (art. 122 O.p). Przeciwna wykładnia systemowa ww. przepisów prawa prowadziłaby do zbytniego formalizmu, który godziłby nie tylko w zasadę prawdy obiektywnej, ale także w zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie można bowiem przyjąć, że ze względu na silnie formalistyczną wykładnię art. 21 p.g.k. ograniczenia może doznać fundamentalna dla postępowania podatkowego zasada prawdy obiektywnej (zob. wyrok NSA dnia 11 lipca 2012 r., II FSK 2632/10, LEX nr 1225422). Podkreślić też trzeba , że w orzecznictwie wielokrotnie wyrażano pogląd, że "Zmiana nieprawidłowych zapisów w ewidencji gruntów i budynków, dokonana przez uprawnione organy geodezyjne, może stanowić podstawę do wznowienia przez właściwy organ podatkowy postępowania w przedmiocie łącznego zobowiązania." (wyrok NSA z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 3174/15). Tym bardziej organy winny brać pod uwagę zmiany dokonane w trakcie toczącego się postępowania podatkowego i uwzględniać zapisy w ewidencji aktualne w dniu orzekania. Dokonując z urzędu oraz w aspekcie wniosków i zarzutów skargi kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że w ustalaniu zasadniczej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii (charakteru spornych gruntów) naruszono podstawowe zasady regulujące postępowaniem podatkowym. Przede wszystkim naruszono zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 O.p., która nakazuje organom podatkowym podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 października 2013 r., I SA/Lu 560/13 LEX 1386713, że przepis art. 21 ust. 1 p.g.k., nie stanowi o braku potrzeby przeprowadzenia postępowania podatkowego i dokonania przez organ podatkowy własnych ustaleń co do treści zapisów, zamieszczonych w ewidencji, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieją podstawy do ich negowania. Takie natomiast, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie miały miejsce. Wyjaśnienia wymaga przede wszystkim ustalenie charakteru (funkcji) jaką w 2014 r. spełniały sporne grunty. Organ podatkowy, by w pełni zrealizować zasadę prawdy obiektywnej i wykonać obowiązek ustalenia stanu faktycznego, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, nie może ograniczać postępowania dowodowego jedynie do zapisów zawartych w ewidencji. Zdaniem Sądu, trafnie podkreślono w powołanym wyżej wyroku z dnia 18 października 2013 r., że nie może być tak w demokratycznym państwie prawa, że formalistyczne zastosowanie przepisu art. 21 ust. 1 p.g.k. miałoby doprowadzić do akceptacji stanu rzeczy niezgodnego z rzeczywistością. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organ w zaskarżonej decyzji nie podjął wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czym naruszył art. 121, art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem uwag poczynionych powyżej. Przede wszystkim organ ustali sposób wykorzystania spornych gruntów w 2014 r. Reasumując, na skutek naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały, zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Uwzględnienie skargi zobowiązuje Wojewódzki Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz Skarżącej kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)