I SA/Wr 464/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosków o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.K. i J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 9 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący małżonkowie na osobnych urzędowych formularzach wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uzasadniając, że nie posiadają majątku. P.K. działalność gospodarczą prowadzi jako ajent i w 2012 r. odnotował straty, a w 2011 r. uzyskał dochód w wysokości 4.000 zł. Jest to jego jedyne źródło utrzymania. Obecnie z bieżących wpływów spłaca zaległe składki wobec ZUS. Ma też zaległości w podatku od towarów i usług za w łącznej wysokości 279.104 zł, które ściągane są w postępowaniu egzekucyjnym. Ze względu na brak środków finansowych wniósł o rozłożenie powyższego zobowiązania na raty. J.K. od dłuższego czasu jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Na utrzymaniu pozostaje ponadto dwoje dzieci (ur. w 1994 i 2006 r.). Syn jest niedowidzący i wymaga stałej opieki lekarskiej – wiążą się z tym duże koszty. Skarżący dodali, że ponoszą wysokie koszty leczenia, nauki i utrzymania rodziny. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika ponadto, że wnioskodawcy posiadają mieszkanie (60 m2). Poza tym nie dysponują jakimkolwiek majątkiem, w tym zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie o statusie bezrobotnej J. K. od 2 kwietnia 2012 r. i wydruki z księgi podatkowej za styczeń i luty 2012 r. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), wynika, że w 2011 r. wnioskodawca uzyskał z działalności gospodarczej przychód w wysokości 1.013.340,61 zł i dochód 34.226,29 zł. Do kwietnia 2012 r. przychód ten wyniósł 423.561,83 zł, a strata 20.081,99 zł. Na karcie kredytowej z limitem 20.000 zł stan zadłużenia wynosił na dzień 14 maja 2012 r. 13.605,15 zł. Na rachunkach bankowych w zasadzie brak jest środków i nie odnotowano jakichkolwiek operacji. Skarżący od 2007 r. spłaca ze środków z firmy kredyt na samochód [...], rocznik 2007, którego wartość wynosiła na dzień zakupu 143.680 zł, a także raty leasingowe na samochód [...], rocznik 2008. Miesięczne wydatki rodziny wynoszą łącznie 1.270-1.350 zł, przy czym w zestawieniu tych wydatków nie ujęto kosztów wyżywienia. Jako źródło finansowania wydatków wnioskodawcy wskazali bieżące wpływy do kasy prowadzonej firmy, zasiłek rodzinny dla dzieci w kwocie 189 zł, pomoc matki P.K. w kwocie 200 zł miesięcznie i w tej samej wysokości od jego szwagra. Dodatkowo skarżący podali, że rachunki bankowe zostały zajęte przez organ egzekucyjny. Obecnie stan zadłużenia wobec ZUS wynosi około 10.000 zł. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie, iż stroną skarżącą są małżonkowie, a koszty sądowe, zwłaszcza wpisy sądowe, są ponoszone solidarnie, oba wnioski należało rozpoznać łącznie. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że wpis od skargi wyznaczony został na kwotę 4.751 zł i jest to zwykle najwyższy koszt sądowy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym winien stanowić punkt odniesienia dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawców. Skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść wydatków związanych ze swym udziałem w niniejszej sprawie. Przede wszystkim zwrócić trzeba uwagę, że prowadzona działalność gospodarcza przynosi bardzo wysokie przychody. W istocie, jednocześnie odnotowany został niski dochód za 2011 r. i strata w roku bieżącym. Jednakże jest to efekt wyłącznie ponoszenia wysokich kosztów uzyskania przychodów, na które duży wpływ ma sam przedsiębiorca. Świadczy to też o tym, że dysponuje on środkami na ponoszenie tych kosztów, w tym na raty leasingowe za jeden z posiadanych samochodów. Poza tym, wielkości takie jak koszty podatkowe, dochód, strata są przede wszystkim wykazywane na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie mają odzwierciedlenia w rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Nadwyżka kosztów nad przychodem skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych, a co za tym idzie sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 oraz z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 260/08, Lex nr 479125). Powyższe potwierdza to fakt, iż mimo braku dochodu z działalności, skarżący są w stanie utrzymać 4-osobową rodzinę i spłacać kredyt na samochód (z którego tylko część odsetkowa może stanowić koszt podatkowy). Z danych przedstawionych przez wnioskodawców nie wynika bowiem, aby zalegali z jakimikolwiek bieżącymi płatnościami, poza zadłużeniem wobec ZUS. Dla oceny zdolności płatniczych bez znaczenia pozostaje fakt uzyskiwania zasiłku rodzinnego i pomocy od rodziny. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Skoro małżonkowie, zgodnie z zapisami w księdze podatkowej, nie wykazali żadnego dochodu, stało się to przesłanką do przyznania powyższych zasiłków. Mając jednak na względzie przedstawione wyżej uwagi, okoliczność ta nie może świadczyć o ubóstwie ich rodziny. Również pomoc rodziny w wysokości 400 zł wobec wydatków 4-osobowej rodziny skarżących pozostają bez znaczenia. Jak zdeklarowali, miesięczne wydatki wynoszą do 1.350 zł. Kwota ta jednak nie obejmuje kwot wydatkowanych na wyżywienie ani raty kredytu na samochód, który wprawdzie został nabyty na firmę, jednak pokrywany jest z tych samych środków, co bieżące opłaty gospodarstwa domowego. Co do zadłużenia wobec ZUS, to z informacji udzielonych przez skarżących wynika, że zobowiązanie to jest ściągane przez organ egzekucyjny w drodze zajęcia rachunku bankowego. Fakt ten rzutuje wprawdzie na sytuację majątkową, jednak nie ogranicza możliwości płatniczych wnioskodawców, o czym świadczą wskazane wyżej uwagi odnoszące się do ponoszonych wydatków. To samo odnosi się do danych wynikających z wydruków z rachunku bankowego, na którym wprawdzie saldo dodatnie wynosi jedynie około 300 zł, jednak jest to rachunek objęty egzekucją, co za tym idzie – wszelkie wpłacone środki przejmowane byłyby na rzecz wierzycieli. Dodać wypada odnośnie sytuacji majątkowej, iż wnioskodawcy posiadają dwa samochody o znacznej wartości. Wprawdzie są to samochody będące środkami trwałymi w działalności gospodarczej, jednakże stanowią jednocześnie majątek skarżących. Skoro natomiast są w stanie w tejże działalności utrzymać tej klasy samochody i nie widzą konieczności rezygnacji choćby jednego z nich celem uzyskania środków na utrzymanie rodziny i zmniejszenia wydatków nie będących kosztami podatkowymi, oznacza to, iż sytuacja, którą zamierzali wykazać ubiegając się o przyznanie prawa pomocy, to jest brak dostatecznych środków na opłacenie kosztów sądowych, nie istnieje. Wobec powyższego stwierdzić należało, że nie zostały wykazane okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.