I SA/Wr 464/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.i P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący – J. i P. K. wnieśli (na osobnych formularzach) o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie podnosząc, że nie posiadają środków pieniężnych na ich pokrycie. Z uzasadnienia obu wniosków wynika, że P. K. jest jedynym żywicielem rodziny. J. K. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, miesięczny dochód skarżącego za 2011 r. wyniósł ok. 4.000 zł. W roku bieżącym, działalność ta przyniosła stratę. Oprócz małżonków, na utrzymaniu pozostaje dwoje dzieci, w tym syn wymagający stałej opieki okulistycznej. Z bieżących dochodów, skarżący reguluje zaległe składki wobec ZUS (łączna zaległość wynosi ok. 10.000 zł). Posiada również zaległości w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 279.104 zł. Z powodu tych zaległości wdrożono postępowanie egzekucyjne. W bieżących kosztach utrzymania oraz leczenia (syn jest osobą niedowidzącą) i edukacji dzieci skarżącym pomaga rodzina. Oprócz wniosków skarżący przedłożyli: zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w T. z dnia 11 kwietnia 2012 r., potwierdzające fakt, że J. K. jest osobą bezrobotną od dnia 2 kwietnia 2012 r., bez prawa do zasiłku, nadto, wydruki z księgi podatkowej za styczeń i luty 2012 r. oraz podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za pierwszy kwartał 2012 r. W następstwie wezwania, skierowanego do skarżącego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), nadesłane zostały: zeznanie podatkowe skarżącego za 2011 r., kopia umowy kredytu na zakup samochodu [...], kopia umowy leasingu samochodu [...], wydruki z rachunków bankowych i karty kredytowej, zaświadczenie o stanie zdrowia syna, kopia decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego oraz zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków. Z przedłożonych dokumentów wynika, że z prowadzonej działalności gospodarczej za rok 2011 wnioskodawca uzyskał przychód w wysokości 1.013.340,61 zł oraz poniósł koszty jego uzyskania w kwocie 979.114,32 zł. Deklarowany dochód za 2011 r. wyniósł kwotę 34.226,29 zł. Do kwietnia 2012 r. prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza przyniosła przychód w kwocie 423.561,83 zł, a strata 20.081,99 zł. Odnotowana w pierwszym kwartale 2012 r. strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniosła kwotę 17.978,44 zł. Firmowy rachunek bankowy został zajęty w 2011 r. w trybie egzekucji administracyjnej. Skarżący od 2007 r. spłaca ze środków firmy kredyt na samochód [...], rocznik 2007, którego wartość wynosiła na dzień zakupu 143.680 zł, a także raty leasingowe na samochód [...], rocznik 2008. Miesięczne wydatki rodziny wynoszą łącznie 1.270-1.350 zł, przy czym w zestawieniu tych wydatków nie ujęto kosztów wyżywienia. Jako źródło finansowania wydatków skarżący wskazali na: bieżące wpływy do kasy firmy, zasiłek rodzinny dla dzieci w kwocie 189 zł, pomoc rodziny (matki oraz szwagra) w łącznej kwocie 400 zł miesięcznie. Z dołączonego do w/w dokumentacji wydruku stanu zadłużenia na karcie kredytowej z limitem na 20.000 zł wynika, że stan ten w maju 2012 r. wyniósł kwotę 13.605,15 zł. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Wymagany w sprawie wpis od skargi, wyznaczony zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 23 kwietnia 2012 r., wynosi 4.751 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Materialnoprawną podstawę do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego stanowi art. 246 § 1 pkt. 2 ) p.p.s.a., w myśl którego, warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie całkowite obejmuje zarówno zwolnienie od kosztów, jak i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając w myśl przedstawionego kryterium wniosek strony skarżącej Sąd nie znalazł przesłanek do jego uwzględnienia. Ważąc jego zasadność, Sąd miał na uwadze z jednej strony wymagany wpis od skargi w wysokości 4.751 zł (który na tym etapie postępowania stanowi jedyny w sprawie koszt skarżących), z drugiej, ich ogólną kondycję finansową, ocenianą nie tylko na podstawie danych wynikających z przedłożonych w toku postępowania dokumentów podatkowych, ale również, z uwzględnieniem rodzaju i wysokości ponoszonych wydatków. Wynik tego zestawienia nie pozostawia wątpliwości Sądu, że wymagany w sprawie wpis od skargi nie będzie stanowił dla gospodarstwa domowego skarżących obciążenia porównywalnego z tym, o jakim mowa w treści art. 246 § 1 pkt. 2 ) p.p.s.a. W szczególności zaś, nie narazi wnioskodawców i ich rodziny na uszczerbek niezbędnego utrzymania. Konkluzja Sądu wynika z ogólnej oceny możliwości finansowych strony, które, jak wynika z przedłożonych przez stronę dowodów, daleko odbiegają od poziomu wydatków osób znajdujących się w stanie ubóstwa. Pokreślić bowiem trzeba, że prawo pomocy (o jakie wnoszą skarżący) jest prawem przewidzianym dla ludzi ubogich, a więc takich, którzy z trudem są w stanie zaspokajać zupełnie podstawowe potrzeby życiowe. Kompleksowa ocena stanu majątkowego wnioskodawców nie pozwala twierdzić, że skarżący znajdują się w ubóstwie, czy też na jego granicy. W świetle przedstawionych dowodów trudno tym bardziej uznać, że wydatek na opłacenie wpisu w sprawie, przekracza ich możliwości finansowe, i to w sposób równoważny uszczerbkowi niezbędnego utrzymania. Wprawdzie, wedle twierdzeń wnioskodawców, w związku z zaległościami P. K. w podatku od towarów i usług wszczęto w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne, a z udokumentowanych faktów wynika, że jest on jedynym żywicielem rodziny (skarżąca J. K. jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku), niemniej, prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza przynosi – co potwierdza zeznanie podatkowe za 2011 – wysokie przychody. O dobrej koniunkturze tej działalności świadczy również, związany z tą działalnością, zakup luksusowego auta [...] o wartości, na dzień zakupu, 143.680 zł. Wprawdzie, zakup ten służy prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, niemniej, wymaga zwrócenia uwagi, że wartość tego samochodu jest bardzo wysoka. W kontekście tym trzeba również odnotować, że skarżący zobowiązany jest ponosić odpowiednio wysokie miesięczne raty kredytowe, jako ze pojazd ten częściowo tylko został nabyty z własnych środków skarżącego. Dodatkowo, jak wynika z akt sprawy, skarżący zobowiązany jest spłacać raty leasingowe za drugi samochód ([...]), zaś wysokość miesięcznego obciążenia z tego tytułu wynosi 787,74 zł. Wskazane okoliczności świadczą – w ocenie Sądu – że skarżący dysponują środkami pieniężnymi oraz ponoszą wydatki (wyłączając z nich koszty utrzymania), które wysokością i rodzajem przekraczają możliwości finansowe osoby ubogiej. Jednocześnie, sam związek tych wydatków z prowadzoną przez P. K. działalnością gospodarczą nie stanowi okoliczności, która mogłaby wpływać na ocenę finansowych możliwości uiszczenia przez stronę wymaganego wpisu od skargi. W orzecznictwie sądowym z zakresu prawa pomocy powszechnie aprobowany jest pogląd, że koszty sądowe należy traktować na równi z innymi obciążeniami przedsiębiorcy, w tym zwłaszcza o charakterze cywilnoprawnym. Argumentu za przyznaniem skarżącym prawa pomocy w sprawie nie stanowią również ich argumenty dotyczące wysokości dochodu z działalności gospodarczej skarżącego za rok 2011 r. oraz odnotowanej straty w roku bieżącym. Trzeba mieć bowiem na względzie, że deklarowany przez P. K. za rok 2011 r. dochód w wysokości 34.226,29 zł jest przede wszystkim wynikiem operacji arytmetycznej pomniejszenia wysokich przychodów jakie ta działalność przynosi (1.013.340,61 zł) o równie wysokie koszty uzyskania przychodu (979.114,32 zł). W orzecznictwie sądowym dotyczącym prawa pomocy wielokrotnie zwraca się uwagę, że fakt odnotowania niskiego dochodu lub straty może być w określonym stanie faktycznym jedynie skutkiem ponoszenia przez przedsiębiorców wysokich kosztów uzyskania przychodu. Sama więc nadwyżka kosztów nad przychodem nie oznacza automatycznie o braku środków finansowych, a jedynie skutkuje brakiem obowiązku opodatkowania dochodu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 oraz z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten, zachowuje, w ocenie Sądu, aktualność także w stanie faktycznym sprawy i odnosi się również do przesłanek nabycia prawa do świadczeń rodzinnych na rzecz syna. Odnosząc się do deklarowanych przez stronę kosztów miesięcznego utrzymania Sąd zwraca uwagę, że sporządzone zestawienie nie uwzględnia wydatków na żywność, zaś deklarowana kwota wydatków na zakup odzieży i środków higieny osobistej (ok. 50-100 zł) jest bardzo niska. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 260 p.p.s.a., odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy, o czym orzekł jak w sentencji postanowienia.