I SA/Wr 470/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oleju silnikowego postanawia: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 470/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprawie, postanowieniem z 27 czerwca 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w oparciu o następujący stan sprawy. W uzasadnieniu wniosku na urzędowym formularzu skarżąca wskazała, że aktualny stan majątkowy w porównaniu z wartością przedmiotu sporu nie pozwala na opłacenie skarg. Organ podatkowy wydał decyzje w rozbiciu na pojedyncze dostawy, z kolei sposób ich wydania i suma kwot wynikająca z tych decyzji powoduje zwiększenie kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że posiada oszczędności w kwocie 12.000 zł oraz udziały w spółce A. Dochody uzyskuje wyłącznie z działalności gospodarczej w wysokości 2.500 zł netto. Podała, że koszty utrzymania wynoszą 1.800 zł. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów strona oświadczyła, że jest stanu wolnego i z nikim nie zamieszkuje, nie prowadzi też wspólnego gospodarstwa z innymi osobami. Jej miesięczne wydatki to opłaty 400 zł, wydatki na żywność i środki higieny 500 zł, leki 200 zł, spłata kredytów 2.000 zł. Opłaty te finansuje z bieżącej działalności gospodarczej. Oświadczyła też, że nie posiada środków transportu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika w sprawie finansowane będzie po ewentualnym wygraniu sporu sądowego. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca w 2015 r. uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 6.217.745,74 zł i dochód w kwocie 74.605,70 zł. Do końca kwietnia 2016 r. jej przychód wyniósł 307.696,88 zł i odnotowana została strata na poziomie 3.245,31 zł. W marcu i kwietniu 2016 r. strona dokonała dostawy towarów i usług na kwoty odpowiednio 41.755 zł i 47.957 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości 33.218 i 25.424 zł. Przedłożone zostały także wydruki historii dwóch rachunków bankowych za marzec, kwiecień i maj 2016 r., wykorzystywane prywatnie i w działalności gospodarczej. W uzasadnieniu ww. postanowienia referendarz stwierdził, że dane wynikające ze złożonych oświadczeń i dokumentów, nie budzą wątpliwości, iż strona jest w stanie opłacić koszty swego udziału w sprawie. Osiągnęła bowiem w prowadzonej działalności gospodarczej przychody, które w 2015 r. wyniosły ponad 6.000.000 zł, a do końca kwietnia bieżącego roku ich wartość wyniosła ponad 300.000 zł. Referendarz zaznaczył jednocześnie, że to wartość przychodu, a nie dochodu czy straty, jest najbardziej wymiernym punktem odniesienia dla oceny możliwości płatniczych ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Potwierdzeniem może być tutaj okoliczność, że strona odnotowując stratę, jedocześnie ma środki na opłacenie kosztów utrzymania oraz na regularną spłatę kredytu w wysokości około 2.000 zł, co wynika z wydruków rachunków bankowych. zdaniem referendarza, również dane wynikające z powyższych wydruków świadczą o dysponowaniu środkami pieniężnymi, które strona jest w stanie przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego własnego utrzymania, gdyż skarżąca operuje znacznymi kwotami, po kilkadziesiąt tysięcy złotych. Referendarz zauważył również, że z danych jednego z rachunków bankowych wynika, iż strona nie przedłożyła wydruków wszystkich posiadanych rachunków – dokonany przelew własny na kwotę 83.350 zł w dniu 22 kwietnia 2016 r. nie ma odzwierciedlenia w historii drugiego rachunku bankowego. Zdaniem referendarza, jako że skarżąca posiada udziały w spółce A, również z tej spółki skarżąca może pozyskać środki na opłacenie kosztów sądowych. Dalej referendarz zauważył, odnośnie miesięcznie ponoszonych wydatków, że skarżąca wskazała na urzędowym formularzu, że koszty utrzymania wynoszą 1.800 zł. Następnie, wezwana do złożenia szczegółowego zestawienia wydatków, podała, że sama spłata kredytów wynosi 2.000 zł, pozostałe wydatki to 1.100 zł, w tym 400 zł na opłaty. Przy czym nie zostało wyjaśnione, co na te opłaty się składa. Z wniosku wynika, że strona mieszka sama i nie posiada żadnych nieruchomości. Jednocześnie w zeznaniu podatkowym podany jest adres zamieszkania we W. (mieszkanie), strona zaś w sprawie podaje adres zamieszkania w P. (dom). Z kolei w historii jednego z rachunków bankowych odnotowana została operacja tytułem pierwszej raty polisy na samochód marki [...], na kwotę 4.555 zł. W konsekwencji, na podstawie tak udostępnionych danych nie było możliwe ustalenie wysokości rzeczywiście ponoszonych przez skarżącą miesięcznych wydatków (które obejmowałyby faktyczne koszty utrzymania albo wynajmu domu czy mieszkania, samochodu). W związku z tym ocena zasadności wniosku została dokonana przede wszystkim w oparciu o dane wynikające z przedłożonych dokumentów finansowych. Na wymienione postanowienie profesjonalny pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie, które ze względu na wybór błędnego środka zaskarżenia, zostało odrzucone postanowieniem tut. Sądu z dnia 22 sierpnia 2016 r. Ww. postanowienie Sądu zostało zaskarżone zażaleniem. Wraz z zażaleniem skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie jak uprzednio. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 października 2016 r. sygn. akt I GZ 569/16 oddalił zażalenie na ww. postanowienie Sądu pierwszej instancji. W kolejnym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała tożsame – jak uprzednio - uzasadnienie. Nie wskazała natomiast żadnego majątku i dochodów, a jako koszty utrzymania podała wartość wynoszącą 1000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że skoro ww. postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów jest prawomocne, kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na etapie zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji z 22 sierpnia 2016 r., należy potraktować jako wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że owy wniosek o zmianę zostanie oceniony nie w kontekście przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jak to miało miejsce w przypadku rozstrzygniętego już wniosku strony, lecz w kontekście tego, czy w sprawie wystąpiły nowe okoliczności (faktyczne lub prawne), które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego (prawomocnego) stanowiska referendarza sądowego. Podstawę prawną do ewentualnej zmiany ww. prawomocnego postanowienia Sądu, stanowi art. 165 p.p.s.a., w myśl którego postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wyrażone stanowisko Sądu jest powszechnie aprobowane w orzecznictwie sądowym, gdzie podkreśla się, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności oraz argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Zadanie sądu sprowadza się w tym przypadku do porównania sytuacji wnioskującego przedstawionej w dwóch odrębnych wnioskach, a następnie oceny, czy zaistniała istotna zmiana okoliczności. W przypadku wystąpienia przesłanki "zmiany okoliczności" sąd decyduje, czy powołane okoliczności mogą stanowić uzasadnienie zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt II FZ 485/12, LEX nr 1333340). Poddając ocenie, w myśl przedstawionych kryteriów, wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego stwierdzić należało, że skarżąca nie wykazała istotnych przesłanek do takiej zmiany. W porównaniu do ocenionego już wniosku, skarżąca nie podaje już, że osiąga przychody z działalności gospodarczej, czy posiada majątek (udziały w spółce z o.o.). Ponadto, jej koszty utrzymania zmniejszyły się do kwoty 1000 zł. Brak jest przy tym szczegółowszej argumentacji, z której wynikałyby powody nie osiągania przychodów z działalności gospodarczej i braku udziałów w ww. spółce z o.o., przy jednoczesnym ponoszeniu wydatków na utrzymanie własne. W tak ukształtowanych okolicznościach faktycznych nie można więc uznać, że strona wykazała istotne pogorszenie jej sytuacji finansowo-materialnej. Nie wynika to także z treści zażalenia, do którego załączono kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji stwierdzić należało, że skarżąca nie wykazała przyczyn, które uzasadniałyby zmianę ww. prawomocnego postanowienia z 27 czerwca 2016 r. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.