I SA/Wr 489/25
WyrokWSA we Wrocławiu2026-01-21
Skład orzekający: Marta Semiczek, Iwona Solatycka, Tomasz Trybuszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje oprocentowanie od nieterminowo zwróconego podatku akcyzowego, mimo braku bezpośredniego przepisu krajowego nakazującego takie oprocentowanie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że podatnikowi przysługuje oprocentowanie od nieterminowo zwróconego podatku akcyzowego. Pomimo braku bezpośredniego przepisu krajowego, sąd oparł się na zasadzie skuteczności prawa unijnego, orzecznictwie TSUE oraz analogii do przepisów o oprocentowaniu nadpłat podatkowych, uznając, że brak oprocentowania stanowiłby naruszenie prawa unijnego i zasadę równoważności.Stan faktyczny
Spółka K. S.A. złożyła wniosek o wypłatę oprocentowania od opóźnionego zwrotu akcyzy za rok 2021. Organy podatkowe odmówiły wypłaty oprocentowania, argumentując, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują oprocentowania zwrotu podatku akcyzowego w takiej sytuacji. Spółka podniosła zarzuty naruszenia prawa unijnego, w tym zasady lojalnej współpracy i skuteczności, a także przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących nadpłat i oprocentowania. Sprawa trafiła do WSA we Wrocławiu po utrzymaniu w mocy decyzji organów przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Legnicy i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Iwona Solatycka, asesor WSA Tomasz Trybuszewski, Protokolant: Starszy specjalista Magdalena Rogalewicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K. S.A. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 29 maja 2025 r. nr 0201-IER.7010.55.2025 w przedmiocie odmowa wypłaty oprocentowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Legnicy z 28 lutego 2025 r. nr 0210-SPA.4105.6.2025; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej DIAS, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Legnicy (dalej NUS, organ I instancji) z 28.02.2025 r. nr 0210-SPA.4105.6.2025, odmowy wypłaty oprocentowania za okres od 17.09.2022 r. do 25.11.2024 r. od opóźnionego zwrotu akcyzy rok podatkowy 2021.
Pismem z 27.12.2024 r. K. S.A. (dalej: Spółka, Skarżąca) złożyła wniosek o wypłatę oprocentowania w związku z wydaniem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Legnicy decyzji z 22 11.2024 r. nr 0210-SPA.4105.70.2024 po wznowieniu postępowania w sprawie zwrotu części zapłaconej akcyzy za 2021 r. dla zakładów energochłonnych - K. S.A. Z treści wniosku wynika, że: Spółka jest podatnikiem podatku akcyzowego, m.in. od zużycia energii elektrycznej w ramach swej struktury Spółka posiada zakłady energochłonne. Zużycie energii przez te zakłady zwolnione jest z akcyzy poprzez zwrot części zapłaconej akcyzy, na zasadach określonych w art. 31d ustawy z 6.12.2008 r. o podatku akcyzowym (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 126 dalej u.p.a.). Konstrukcja podatku zakłada, pierwotnie obowiązek zapłaty podatku od energii za miesiące, w których doszło do jej zużycia przez te zakłady, a następnie częściowy zwrot na wniosek podatnika (pod warunkiem spełnienia wymogów określonych ustawą akcyzową). Za rok 2021 K. S.A. złożyła wniosek o zwrot 17.08.2022 r. Organ orzekł zwrot akcyzy decyzją z 15.09.2022 r. nr 0210-SPA.4105.53.2022 r. Kalkulacja wskazanej w decyzji kwoty zwrotu za 2021 r. nie uwzględniała w kosztach wykorzystanej energii elektrycznej poniesionych kosztów dystrybucji tej energii zgodnie ze stanowiskiem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w wydanej Spółce interpretacji indywidulanej z 11.03.2016 nr IBPP4/4513-219/15/EK oraz Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 4.01.2017 r. sygn. akt I SA/Wr 684/16 (potwierdzającym prawidłowość tej interpretacji).
13.06.2024 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) wydał wyrok w sprawie C-266/23, A. S.A. przeciwko Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (EU:C:2024:506) w sentencji wyroku wskazał, że:
1) Artykuł 17 ust. 1 lit. a) dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27.10.2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej należy interpretować w ten sposób, że: rzeczywisty koszt nabytej energii w rozumieniu tego przepisu powinien obejmować dodatkowe należności, które nie mogą stanowić "podatków" w rozumieniu owego przepisu, takie jak związane z tą energią obowiązkowe opłaty dystrybucyjne ponoszone zgodnie z uregulowaniem krajowym przy jej nabyciu.
2) Artykuł 17 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2003/96 należy interpretować w ten sposób, że: nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje, że zakładowi energochłonnemu w rozumieniu tego przepisu odmawia się możliwości skorzystania ze zwolnienia z podatku akcyzowego od nabycia energii elektrycznej, w przypadku gdy zakład ten korzysta w odniesieniu do tej energii elektrycznej ze zwolnienia z podatku akcyzowego przewidzianego dla energii elektrycznej wykorzystywanej w procesach elektrolitycznych, nawet jeżeli zakład ten wykaże, że w odniesieniu do tej samej energii nie korzystałby z tych dwóch zwolnień jednocześnie, a łączna wysokość owych zwolnień nie przekracza kwoty podatku akcyzowego zapłaconej za ten sam okres, pod warunkiem, że określone w tym względzie w uregulowaniu krajowym kryterium jest ukształtowane i stosowane zgodnie z zasadą równego traktowania.
Uwzględniając powyższy wyrok Spółka złożyła wniosek z 28.08.2024 r. o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w Legnicy z 15.09.2022 r. nr 0210-SPA.4105.53.2022 w sprawie orzeczenia o zwrocie części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny za rok podatkowy 2021 w wysokości 1 236 402,00zł oraz o uchylenie ww. decyzji w całości.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Legnicy po wznowieniu postępowania wydał decyzję z 22.11.2024 r. nr 0210-SPA.4105.68.2024, w której uchylił w całości decyzję ostateczną z 15.09.2022 r. nr 0210-SPA.4105.53.2022 orzekającą o zwrocie części zapłaconej akcyzy w wysokości 1 236 402,00zł od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakłady energochłonne, tj. O., O.(1), O.(3) - za rok podatkowy 2021, orzekł o zwrocie części zapłaconej akcyzy tj. kwoty 1 715 103,00 zł za rok podatkowy 2021.
Decyzją z 28.02.2025 r. NUS odmówił wypłaty oprocentowania. Organ I instancji podkreślił, że przepisy ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm., dalej O.p.) nie zawierają regulacji, które nakazywałyby traktować zwrot podatku akcyzowego na podstawie art. 31d u.p.a., dokonany po upływie ustawowego terminu, jak nadpłatę podatku. W tym również, gdy zwrot taki jest efektem orzeczenia TSUE. Brak jest tym samym możliwości naliczenia oprocentowania. Zdaniem organu podatkowego ustawodawca na gruncie u.p.a. w ogóle nie przewidział możliwości naliczenia oprocentowania dla zwrotów podatku akcyzowego na podstawie art. 31d u.p.a., dokonanych po upływie ustawowego terminu.
W odwołaniu od tej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa, w szczególności:
- art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 z późn. zm. dalej TUE) przez jego niezastosowanie, co skutkowało odmową wypłaty oprocentowania od zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej zużytej przez zakłady energochłonne (którym nienależnie dysponował Skarb Państwa), w związku ze stosowaniem przepisów krajowych niezgodnie z prawem Unii (wyrok TSUE w sprawie C- 266/23);
- art. 78 § 5 pkt. 1 w związku z art. 72, art. 74 O.p. oraz art. 31d ust. 1 u.p.a. przez uznanie, iż zwrot zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej (zużytej przez zakłady energochłonne Spółki) nie stanowi nadpłaty, a w konsekwencji do tego zwrotu nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej zobowiązujące organ podatkowy do wypłaty oprocentowania;
- art. 14k 1 O.p. przez naruszenie zasady nieszkodzenia podatnikowi, który zastosował się do stanowiska organu, co skutkowało bezpodstawną odmową oprocentowania.
DIAS, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wywodził, że w myśl art. 31d ust. 1 u.p.a. zakładowi energochłonnemu przysługuje, więc zwolnienie od akcyzy na wykorzystaną przez niego energię elektryczną. Zwolnienie to nie polega jednak na odstąpieniu od poboru akcyzy, a przybiera postać zwrotu części zapłaconej akcyzy.
Zwrot części zapłaconej akcyzy dokonywany jest na wniosek zakładu energochłonnego za okres roku podatkowego (art. 31d ust. 5 u.p.a.), składany w terminie do 31 grudnia roku następującego po roku, w którym zakończył się rok podatkowy (art. 31d ust. 9 ww. ustawy). Kwota zwrotu części zapłaconej akcyzy dotyczy roku podatkowego.
Zasada lojalnej współpracy wyrażona w art. 4 ust. 3 akapit pierwszy TUE mówi, że Państwa Członkowskie zapewniają na swym terytorium stosowanie i poszanowanie prawa Unii oraz podejmują w tym celu środki służące zapewnieniu wykonania zobowiązań wynikających z traktatów lub aktów instytucji Unii. Jednak w ocenie DIAS TSUE, w powoływanym wyroku, nie wypowiedział się co do wypłaty oprocentowania w celu wyrównania braku dostępności kwoty za okres niezgodnego z prawem dysponowania przez Skarb Państwa środkami podatnika. Wobec tego zbyt daleko idąca jest więc interpretacja rozszerzająca w kwestii rekompensaty będącej konsekwencją wadliwego postępowania Organu i stwierdzenie, aby, w związku z art. 4 ust. 3 TUE, niezgodne z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z zasadą skuteczności w związku z zasadą lojalnej współpracy oraz zasadą równoważności były regulacje pozbawiające podatnika oprocentowania.
Dalej organ II instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 3 pkt 7 O.p. zwrot podatku to zwrot różnicy podatku lub zwrot podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług, a także inne formy zwrotu podatku przewidziane w przepisach prawa podatkowego. Odrębną definicję nadpłaty zawiera art. 72 § 1 pkt 1 O.p., zgodnie, z którym za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Przyjmuje się przy tym, że podatek nadpłacony, to podatek zapłacony w kwocie wyższej niż należna. Natomiast podatek zapłacony nienależnie to kwota uiszczona przez podatnika w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej zapłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. W obu jednak przypadkach świadczenie podatnika spełnione na rzecz wierzyciela podatkowego w istocie przewyższa to, do czego zobowiązuje podatnika przepis prawa. Nadwyżka świadczenia ponad świadczenie obowiązkowe jest właśnie nadpłatą. Nadpłatę można, więc scharakteryzować jako nienależne świadczenie podatkowe, a zatem publicznoprawne, spełnione w związku z realizacją nałożonego ustawą obowiązku podatkowego. Nienależne świadczenie podatkowe (nadpłata) występuje, gdy podatnik dokonuje wpłaty określonej kwoty, mimo że nie jest do tego zobowiązany. Zwrot części zapłaconej akcyzy dokonywany jest na wniosek zakładu energochłonnego za okres roku podatkowego (art. 31d ust. 5 u.p.a.). Kwota zwrotu części zapłaconej akcyzy dotyczy, więc roku podatkowego, a nie poszczególnych okresów rozliczeniowych, które przy sprzedaży energii elektrycznej mają wymiar miesięczny (art. 24 u.p.a.). Wniosek o zwrot części zapłaconej akcyzy składany jest za okres roku podatkowego, w terminie do dnia 31.12.roku następującego po roku, w którym zakończył się rok podatkowy (art. 31d ust. 9 u.p.a.). W myśl art. 31d ust. 10 u.p.a. zwrot kwoty zwracanej częściowo akcyzy dokonywany jest na rachunek bankowy, o którym mowa w ust. 7 pkt 6, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w ust. 5, wraz z dokumentami, o których mowa w ust. 8. W ocenie DIAS, zwrot części zapłaconej akcyzy na energię elektryczną pozostaje w oderwaniu od zobowiązania podatkowego w tym podatku i nie jest powiązany ze statusem podatnika podatku akcyzowego. Zwrot taki przysługuje zakładowi energochłonnemu niezależnie od tego, czy jest on podatnikiem podatku akcyzowego, czy nie.
Na gruncie przepisów u.p.a. zwrot części zapłaconej akcyzy dokonany po upływie terminu nie jest traktowany na równi z nadpłatą. W przepisach prawa brak jest, bowiem ku temu podstaw. Nie stanowi o tym żaden przepis będący materialnoprawną podstawą dokonania zwrotu podatku, tj. art. 31d u.p.a.. Nie jest więc również poprawny wniosek o utożsamieniu zwrotu części zapłaconej akcyzy, w warunkach, gdy zwrot części akcyzy powstał w wyniku orzeczenia TSUE, z nadpłatą która podlega oprocentowaniu. W ocenie DIAS o braku możliwości oprocentowania świadczy też odmienność instytucji nadpłaty i zwrotu podatku wynikająca z odrębnych uregulowań prawnych. Do nadpłaty stosuje się przepisy art. 78 O.p. wprost, a do zwrotu podatku wyłącznie, jeżeli wynika to z ustaw podatkowych, bowiem art. 76b O.p. nie wymienia w swej treści odesłania do przepisu art. 78 O.p. Oznacza to, że do zwrotu podatku nie miał zastosowania przepis art. 78 O.p. regulujący oprocentowanie zwrotu nadpłaty oraz warunki tego oprocentowania.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca podtrzymała zarzuty odwołania i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddaleni, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjne we Wrocławiu Zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to zastrzeżenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem sporu w sprawie była kwestia oprocentowania dodatkowej kwoty zwrotu podatku akcyzowego. Nie jest przy tym między stronami sporne, że zwrot nastąpił z opóźnieniem w stosunku do obowiązujących terminów. Nie budzi też wątpliwości, że opóźnienie to wynikło na skutek naruszenia przepisów prawa wspólnotowego. Naruszenie to zostało potwierdzone wyrokiem TSUE C-266/23. Niewątpliwie też naruszenie to wynikało z wadliwej praktyki organów krajowych, potwierdzonej wadliwym orzecznictwem sądowym.
W tej sytuacji, dla oceny skutków naruszenia, w tym dla oceny roszczeń strony w stosunku do państwa istotne znaczenie ma zasada lojalnej współpracy wynikająca z art. 4 TUE. Kwestia ta była wielokrotnie przedmiotem analizy orzecznictwa. Sąd w składzie niniejszym podziela i przyjmuje za własne poglądy w tym zakresie wyrażone w wyroku tutejszego sądu I SA/Wr 156/19 z 06.06.2019 r.
Przechodząc do kwestii zasady efektywności prawa wspólnotowego wskazać należy, że z utrwalonego orzecznictwa TSUE wynika, że prawo uzyskania zwrotu podatków pobranych w państwie członkowskim z naruszeniem przepisów prawa wspólnotowego (unijnego) jest konsekwencją i dopełnieniem praw przyznanych jednostkom przez przepisy prawa wspólnotowego (unijnego) w takim kształcie, jaki nadała im wykładnia dokonana przez Trybunał (zob. w szczególności wyroki TSUE: z 9 listopada 1083 r. San Giorgio, C-199/82, EU:C:1983:318, pkt 12; z 08.03.2001 r. Metallgesellschaft i in., C-397/98 i C-410/98, EU:C:2001:134, pkt 84).
Państwa członkowskie są zatem zobowiązane co do zasady do zwrotu podatków pobranych z naruszeniem prawa unijnego (wyroki TSUE: z 14.01.1997r. Comateb i in., C-192/95 do C-218/95, EU:C:1997:12, pkt 20; z 8.03.2001r. Metallgesellschaft i in., EU:C:2001:134, pkt 84; z 02.10.2003r. Weber’s Wine World i in., C-147/01, EU:C:2003:533, pkt 93; z 12.12.2006 r. Test Claimants in the FII Group Litigation, C-446/04, EU:C:2006:774, pkt 202). O ile prawo do zwrotu ma swoje źródło bezpośrednio w prawie unijnym, to jednak samo roszczenie o dokonanie zwrotu podlega – przeciwnie – prawom krajowym (J.P. Spitzer, La responsabilité indirecte de l’État pour violation du droit communautaire: la répétition de l'indu, [w:] La protection juridictionnelle des droits dans le système communautaire, Bruylant, Bruxelles 1997). Z orzecznictwa TSUE wynika także, że zgodnie z zasadą współpracy, do sądów państw członkowskich należy zapewnienie jednostkom odpowiedniej ochrony wynikającej z bezpośredniej skuteczności przepisów prawa wspólnotowego (unijnego). W braku przepisów unijnych dotyczących zwrotu niesłusznie pobranych podatków, to do wewnętrznego porządku prawnego każdego państwa należy wyznaczenie właściwych organów i ustalenie zasad postępowania mających zastosowanie do takich żądań zwrotu (por. m. in. wyroki TSUE: z 26.05.1976r. Société Roquette frères / Komisja Europejska, C-26/74, EU:C:1976:69, pkt 11; z 5.03.1980 r. H. Ferwerda BV, C-265/78, EU:C:1980:66, pkt 10; z 14.12.1995 r. Peterbroeck, C-312/93, EU:C:1995:437, pkt 12; z 24 września 2002 r. Grundig Italiana SpA, C-255/00, EU:C:2002:525, pkt 33; z 2.10.2003 r. Weber's Wine World Handels-GmbH i inni, C-147/01, EU:C:2003:533, pkt 103). TSUE wskazywał również, że ustawodawca krajowy ma zapewnić ochronę praw jednostek wynikających z prawa unijnego w taki sposób, aby, po pierwsze, zasady te nie były mniej korzystne od zasad dotyczących podobnych środków w prawie krajowym (zasada równoważności), a po drugie, aby nie czyniły one wykonywania praw przyznanych przez unijny porządek prawny praktycznie niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym (zasada skuteczności) (por. m. in. wyrok TSUE z 12.12.2006 r. Test Claimants in Class IV of the ACT Group Litigation, C-374/04, EU:C:2006:773, pkt 203 i powołane tam orzecznictwo; wyrok TSUE z 13.03.2007 r. Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation, C-524/04, EU:C:2007:161, pkt 111). Zdaniem Trybunału sąd krajowy ma zweryfikować czy istniejące w kraju procedury (nazywane przez Trybunał powództwami o zwrot) są zgodne ze wskazanymi wyżej zasadami: równoważności i skuteczności (zob. m. in. wyroki TSUE: z 29.10.2009r. Virginie Pontin, C-63/08, EU:C:2007:161, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo; z 19.07.2012 r. Littlewoods Retail Ltd, C-591/10, EU:C:2012:478, pkt 31).
Zadanie państw członkowskich ukształtowanie roszczeń osób fizycznych i prawnych wynikających z prawa unijnego oraz zakres uznania przysługujący przy tym państwom członkowskim są tradycyjnie, łącznie określane mianem "autonomii proceduralnej państw członkowskich". Pojęcie to jest oczywiście nieco mylące i nieprecyzyjne. Podczas gdy wyraz "autonomia" wydaje się wskazywać na kompleksowy zakres uznania państw członkowskich przy stanowieniu przepisów procesowych, to zgodnie z orzecznictwem TSUE taki pełny zakres uznania im nie przysługuje. Z jednej strony, bowiem Trybunał w tej linii orzecznictwa stoi na stanowisku, co do istnienia po stronie państw członkowskich obowiązku umożliwienia dochodzenia roszczeń wynikających z prawa wspólnotowego (unijnego) (wyrok TSUE z 16.12.1976 r. Rewe, C-33/76, EU:C:1976:188). Decyzja o tym, czy zostaną przyjęte przepisy proceduralne zmierzające do dochodzenia praw wynikających z prawa wspólnotowego (unijnego), nie została zatem pozostawiona w gestii państw członkowskich. Z drugiej strony ten zakres uznania przysługujący państwom członkowskim przy stanowieniu znajdujących zastosowanie procedur i zasad procesowych ograniczony jest przez zasadę skuteczności i zasadę równoważności. Państwa członkowskie muszą przestrzegać określonych szczególnych zasad przy wprowadzaniu w życie prawa do zwrotu nadpłaconego VAT wynikającego z art. 183 dyrektywy 112, interpretowanego w kontekście i w świetle zasad ogólnych regulujących dziedzinę VAT (m.in. wyroki TSUE: z 24.10.2013r., Rafinăria Steaua Română, C-431/12, EU:C:2013:686, pkt 21; z 06.07.2017 r., Glencore Agriculture Hungary, C-254/16, EU:C:2017:522, pkt 19). Z orzecznictwa TSUE wynika jednak również, że jakkolwiek wprowadzanie w życie prawa do zwrotu nadpłaconego VAT przewidzianego w art. 183 dyrektywy 112 objęte jest zasadniczo autonomią proceduralną państw członkowskich, to jednak ramy tej autonomii stanowią zasady równoważności i skuteczności (zob. wyroki TSUE: w sprawie Enel Maritsa Iztok 3, EU:C:2011:298, pkt 29; z 19.07.2012r., Littlewoods Retail i in., C-591/10, EU:C:2012:478, pkt 27; z 24.10.2013r., Rafinăria Steaua Română, C-431/12, EU:C:2013:686, pkt 20). Maksyma "autonomii proceduralnej" nie przyznaje zatem państwom członkowskim rzeczywistej autonomii, lecz raczej określony zakres uznania w kontekście procesowego ukształtowania roszczeń wynikających z prawa wspólnotowego (unijnego), których dochodzenie przed sądem nie zostało szczegółowo uregulowane w prawie wspólnotowym (unijnym). Ponadto "autonomia proceduralna" państw członkowskich w orzecznictwie TSUE nie została ograniczona wyłącznie do kwestii procesowych. Rozciąga się ona raczej częściowo także na merytoryczne ukształtowanie roszczeń wynikających z prawa Unii (wyrok TSUE z 4.07.2006r. Adeneler i in., C-212/04, EU:C:2006:443, pkt 90 i nast.) w taki sposób, że autonomia proceduralna obejmuje jednocześnie pewną zaradczą autonomię [remedial autonomy] państw członkowskich (V. Trstenjak, E. Beysen, European Consumer Protection Law: Curia semper dabit remedium? C.M.L.Rev., 2011, s. 104 i nast.; por. też opinia RG V. Trstenjak do sprawy Littlewoods Retail Ltd. EU:C:2012:9, pkt 23 i 24).
W zakresie autonomii proceduralnej państw członkowskich TSUE wielokrotnie wypowiadał się już w przedmiocie odsetek od kwot pobranych niezgodnie z prawem wspólnotowym (unijnym). Wprowadził jednak przy tym w poszczególnych wyrokach subtelne rozróżnienie, prowadzące do wyodrębnienia dwóch linii orzecznictwa. W pierwszej kolejności, zwłaszcza w starszych wyrokach TSUE orzekł, że problematyka wypłaty odsetek od kwot pobranych niezgodnie z prawem wspólnotowym (unijnym) stanowi kwestię akcesoryjną, która winna być regulowana przez prawo krajowe. Do państw członkowskich należy przy tym w szczególności uregulowanie kwestii wypłaty odsetek, włącznie z chwilą, od której odsetki mają być naliczane, oraz stopy procentowej odsetek. Trybunał orzekł tak w wyrokach: z dnia 21.05.1976 r. Roquette Frères/ Komisja Europejska, C-26/74, EU:C:1976:69; z dnia 12 czerwca 1980 r. Express Dairy Foods, C-130/79, EU:C:1980:155. Ta linia orzecznictwa została potwierdzona między innymi w wyroku z dnia 15 września 1998 r. Ansaldo Energia, C-279/96, C-280/96 i C-281/96, EU:C:1998:403 a także w wyroku z dnia 7 września 2006 r., N., C-470/04, EU:C:2006:525.
Inaczej, zwłaszcza w nowszych wyrokach TSUE orzekł, że podatnikowi przysługuje nie tylko na mocy prawa wspólnotowego (unijnego) prawo do wypłaty odsetek od kwot pobranych niezgodnie z prawem wspólnotowym (unijnym), lecz również Trybunał wyraźnie wskazuje moment, od jakiego takie odsetki powinny być naliczane. Ta linia orzecznictwa została wprowadzona wyrokiem z 8.03.2001 r., Metallgesellschaft i in., C-397/98 i C-410/98, EU:C:2001:134, w którym Trybunał zajmował się przypadkiem pobranej niezgodnie z prawem wspólnotowym (unijnym) zaliczki na poczet podatku. W wyroku tym Trybunał potwierdził wprawdzie na wstępie swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym to prawo krajowe ma regulować wszystkie kwestie akcesoryjne związane ze zwrotem niesłusznie pobranych podatków, takie jak na przykład wypłata odsetek, włącznie z chwilą, od której odsetki mają być naliczane, oraz stopą procentową odsetek. W związku z tym wyjaśnił jednak, że w przypadku niezgodnej z prawem wspólnotowym (unijnym) wcześniejszej wymagalności zobowiązania podatkowego prawo wspólnotowe (unijne) nakazuje przyznanie odsetek. W tym względzie stwierdził on w szczególności, że norma prawa unijnego sprzeciwiająca się wcześniejszej wymagalności zobowiązania podatkowego przyznaje podatnikowi prawo do odsetek przypadających od zaliczki na poczet podatku w okresie pomiędzy wpłatą niezgodnej z prawem wspólnotowym (unijnym) zaliczki, a chwilą, w której ta wpłata staje się wymagalna zgodnie z prawem unijnym. Ta nowa linia orzecznictwa została potwierdzona w powołanych już wyżej wyrokach TSUE Test Claimants in the FII Group Litigation, EU:C:2006:773 i Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation, EU:C:2007:161. Oba wyroki wskazują ponadto wyraźnie, że przedstawiona w wyroku w sprawie Metallgesellschaft i in., EU:C:2001:134, argumentacja odnosząca się do niezgodnych z prawem unijnym zaliczek na poczet podatku znajduje odpowiednio zastosowanie również do przypadków, w których pobór podatku był w ogóle niezgodny z prawem unijnym. Trybunał, uzasadniając wynikające z prawa unijnego roszczenie o zwrot odsetek od niezgodnych z tym prawem zaliczek na poczet podatku, wychodzi, bowiem z założenia, że podatnik z powodu braku dostępności środków pieniężnych wynikającej z przedwczesnego terminu wymagalności podatku poniósł szkodę, przy czym jako szkodę tę należy uznać kwoty pobrane lub zatrzymane niezgodnie z prawem unijnym przez państwo członkowskie. Skoro także niezgodne z tym prawem pobranie podatku prowadzi do braku dostępności zapłaconych kwot do momentu ich zwrotu, nie ma żadnego powodu do wprowadzenia rozróżnienia pomiędzy roszczeniem odsetkowym podatnika wynikającym z prawa unijnego w kontekście niezgodnych z tym prawem zaliczek na poczet podatku, a takim roszczeniem w kontekście niezgodnych z prawem unijnym wpłat jako takich.
Z rozważań tych wynika, że państwa członkowskie, które pobrały podatki niezgodnie z prawem unijnym, zgodnie z nowszym orzecznictwem Trybunału zasadniczo zobowiązane są zarówno do zwrotu kwot podatków pobranych z naruszeniem prawa unijnego, jak i do zapłaty odsetek w celu wyrównania braku dostępności pobranych kwot. Podatnikowi przysługuje zatem prawo do zwrotu kwoty podatku, a także prawo do zapłaty odsetek. Te prawa podatnika mają podstawę w przepisach prawa unijnego, zakazujących pobierania tych podatków a obowiązek ich zwrotu podniesiony został do rangi zasady (wyroki TSUE: z 19.07.2012 r. Littlewoods Retail Ltd i in., C-591/10, EU:C:2012:478, pkt 26; z 27 września 2012 r. Zuckerfabrik Jülich in., C- 113/10, EU:C:2012:591, pkt 66; z 18.04.2013 r., Mariane Irimie, C-565/11, EU:C:2013:250, pkt 22; Nicula, C-331/13, pkt 29).
Jednocześnie zauważyć należy, że w ww. wyrokach TSUE wyraźnie podkreślił, że odsetki należą się z tytułu niedostępności kwoty nienależnie zapłaconej z naruszeniem prawa unijnego i co do zasady okres między dniem nienależnej zapłaty spornego podatku, a dniem jego zwrotu (por. wyrok TSUE z 18.04.2013 r., Mariane Irimie, C-565/11, EU:C:2013:250, pkt 28). Wskazanie na moment powstania oprocentowania stanowi logiczną konsekwencję poboru podatku przez państwo członkowskie niezgodnie z prawem unijnym (zwrot podatku następuje z winy państwa) i stanowi doprecyzowanie prawa podatnika wywodzonego z prawa unijnego, zatem ma w istocie walor materialny a nie proceduralny, choć niewątpliwie wpływa na konstrukcję procedury krajowej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany był pogląd, że "dla realizacji standardów wspólnotowych, wynikających z orzeczeń TSUE, w tym w obszarze oprocentowania nadpłat, powstałych na skutek niezgodności prawa krajowego z prawem wspólnotowym, sąd krajowy uprawniony jest do odpowiedniej modyfikacji zastanej procedury krajowej, jeżeli realizacji tych standardów ona nie zapewnia." Wyrok NSA z 3.11.2022 r., I FSK 182/19, LEX nr 3450759.
W niniejszej sprawie organy podnoszą, że ustawodawca nie przewidział wprost oprocentowania zwracanych po terminie kwot podatku akcyzowego. Gdyby nawet przyjąć to zapatrywanie za słuszne wskazana luka konstrukcyjna powinna być wypełniona w celu zrealizowania zasady skuteczności, ale także równoważności prawa unijnego, a ponadto winna być wypełniona w sposób najbardziej odpowiadający modelowi funkcjonalnemu oraz celowi instytucji prawnej oprocentowania nadpłaty. Modyfikacja procedury krajowej może polegać na odmowie zastosowania określonego przepisu, ale może także polegać na odpowiednim zastosowaniu przepisu regulującego sytuację podobną pod istotnymi prawnie względami. Zastosowanie analogii (analogii legis) dla wypełnienia luki konstrukcyjnej aktu prawnego, także aktu prawa podatkowego, nie budzi przy tym wątpliwości, zarówno w orzecznictwie (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2013 r., II FSK 1926/13; z dnia 02.02.2017 r., sygn. akt II FSK 759/16; z dnia 26.02.2019 r., sygn. akt II FSK 644/17; publ. CBOSA), jak i w literaturze (B. Brzeziński, Podstawy wykładni prawa podatkowego, Gdańsk 2008, s. 128-130). "Za zastosowaniem analogii legis przemawia przy tym wzgląd na wymóg kompletności uregulowań, tworzących określoną instytucję prawną, a także adekwatność tej reguły rozumowania prawniczego do rozwiązania problemu z uwagi na nawiązanie do porównywalnego, obowiązującego przepisu lub grupy przepisów, w zasadzie bez rozszerzania, względnie z racjonalnie ograniczonym, limitowanym celem stosowanego zabiegu interpretacyjnego, rozszerzeniem przedmiotowego lub podmiotowego zakresu istniejących instytucji prawnych" (Wyrok NSA z 3.11.2022 r., I FSK 182/19, LEX nr 3450759.).
Skoro przepisy krajowe nie odnoszą się wprost do oprocentowania zwrotu po terminie kwot podatku akcyzy, należy dokonać takiej ich interpretacji, aby oprocentowanie zgodne z orzecznictwem Trybunału było możliwe. W tym zakresie tutejszy sąd podziela poglądy wyrażone w wyroku 20.12.2016 sygn. Akt V SA/Wa 46/16.
Zgodnie z art. 3 pkt 7 O.p. przez zwrot podatku należy rozumieć zwrot różnicy podatku lub zwrot podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług, a także inne formy zwrotu podatku przewidziane w przepisach prawa podatkowego.
Definiując "zwrot podatku" ustawodawca objął tym określeniem instytucję zwrotu podatku stanowiącą element konstrukcyjny podatku od towarów i usług, a także inne formy zwrotu podatku przewidziane w ustawach podatkowych i wydanych na ich podstawie aktach wykonawczych. Nie ulega wątpliwości, że zwrot akcyzy unormowany przepisami regulującymi ten podatek mieści się w przytoczonej wyżej definicji "zwrot podatku".
Instytucja nadpłaty uregulowana została w Ordynacji podatkowej w Dziale III "Zobowiązania podatkowe" w Rozdziale 9 "Nadpłata". Ordynacja podatkowa nie zawiera jednak pełnej definicji nadpłaty, określającej jej cechy. Ustawodawca ograniczył się do wskazania kwot, jakie należy traktować jako nadpłaty, czyniąc to przez opisanie stanów faktycznych, których zaistnienie pozwala przyjąć, iż nadpłata powstała. Innymi słowy zawarta w Ordynacji podatkowej definicja nadpłaty jest definicją przez wyliczenie, które nie ma charakteru wyczerpującego (por. B.Gruszczyński (w:) S.Babiarz, B.Dauter, B.Gruszczyński, R.Hauser, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz; Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 275).
Powyższe oznacza, że ustawowa definicja "nadpłaty" nie obejmuje wszystkich sytuacji, w jakich nadpłata powstaje. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 O.p. za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Przyjmuje się przy tym, że podatek nadpłacony, to podatek zapłacony w kwocie wyższej niż należna. Natomiast podatek zapłacony nienależnie to kwota uiszczona przez podatnika w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej zapłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. W obu jednak przypadkach świadczenie podatnika spełnione narzecza wierzyciela podatkowego w istocie przewyższa to, do czego zobowiązuje podatnika przepis prawa. Nadwyżka świadczenia ponad świadczenie obowiązkowe jest właśnie nadpłatą. Nadpłatę można więc scharakteryzować jako nienależne świadczenie podatkowe, a zatem publicznoprawne, spełnione w związku z realizacją nałożonego ustawą obowiązku podatkowego. Nienależne świadczenie podatkowe (nadpłata) występuje, gdy podatnik dokonuje wpłaty określonej kwoty, mimo że nie jest do tego zobowiązany, zarówno w momencie wpłaty, jak i na skutek zdarzeń, które zaszły po jej dokonaniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.10.1995 r. sygn. Akt III SA 461/95). Również w ocenie Trybunału Konstytucyjnego konstrukcja nadpłaty przyjęta w art. 72 § 1 O.p. nawiązuje dość wyraźnie do instytucji nienależnego świadczenia, ponieważ zawiera elementy zbliżone do istoty nienależnego świadczenia, określonego w art. 405-410 kodeksu cywilnego (wyrok z dnia 6.03.2002 r. sygn.P7/00 , OTK ZU Nr 2/A/2002 poz. 13).
Zgodnie z art. 78 § 1 O.p. nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem § 2 (wyłączenie z oprocentowania nadpłat, których wysokość nie przekracza wysokości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym). Uwzględniając, zatem charakter nadpłaty, jako świadczenia nienależnie uiszczonego, za uprawniony należy uznać wniosek, że oprocentowanie nadpłaty jest rodzajem rekompensaty za niezgodne z prawem przetrzymywanie pieniędzy podatnika (lub innego podmiotu zobowiązanego).
W ocenie Sądu oczywistym jest, iż zwrot akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny dokonany w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku, zgonie z art. 31d ust 10 u.p.a., nie stanowi nadpłaty, ponieważ nie występuje tu nienależność świadczenia, charakteryzująca nadpłatę oraz skutkująca koniecznością zapewnienia stosownej rekompensaty. Jest to bowiem termin wyznaczony organom podatkowym stosownymi przepisami prawa. Nie sposób zatem twierdzić, że w ramach czasowych wyznaczonych tymi przepisami organ dysponuje kwotą akcyzy bez podstawy prawnej. Określenie terminów zwrotu akcyzy miało zaś na celu między innymi umożliwienie organowi podatkowemu weryfikacji wniosku o zwrot akcyzy oraz prawidłowe określenie kwot zwracanego podatku.
Zdaniem Sądu odmiennie ocenić należy jednak sytuację, gdy- pomimo, że podatnikowi przysługuje zwrot akcyzy i spełnione są wszystkie przesłanki dokonania tego zwrotu- organ podatkowy nie zwraca podatku w terminie 30 dni.
Sąd podziela pogląd, iż "niezwrócenie akcyzy podatnikowi w powyższych terminach powoduje, że Skarb Państwa dysponuje kwotą akcyzy bez podstawy prawnej. Świadczenie to wraz z upływem terminu przestało być bowiem świadczeniem należnym Skarbowi Państwa, stając się tym samym nienależnym świadczeniem podatkowym, a więc w istocie - nadpłatą. Bez znaczenia jest okoliczność, że nienależność świadczenia nie wynika z faktu, że samo uiszczenie akcyzy było zgodne z przepisami prawa - jej zwrot gwarantują szczególne unormowania w tym zakresie." (Wyrok WSA w Warszawie z 20.12.2016 r., V SA/Wa 46/16, LEX nr 2249389.) Podatnik natomiast, nie otrzymawszy zwrotu w terminie, w którym ma on prawo oczekiwać, że zwrot nastąpi, pozbawiony jest możliwości dysponowania należną mu kwotą zwrotu podatku. Przy tym należy mieć na uwadze, że określenie terminów zwrotu akcyzy ma na celu nie tylko zapewnienie organom możliwości weryfikacji zasadności wniosku o zwrot, ale pełni także funkcję ochronną. Chronić bowiem powinno podatnika przed przewlekłym postępowaniem organu podatkowego oraz przed nieuzasadnionym przetrzymywaniem należnych mu środków pieniężnych, często znaczących. W rezultacie, niedokonanie zwrotu akcyzy w określonych przez normodawcę terminach, bez względu na przyczyny tej sytuacji oraz przekonanie organu podatkowego o prawidłowości takiego działania, może mieć także negatywny wpływ na sytuację gospodarczą i płynność finansową podatników akcyzy.
Akceptacja stanowiska organów podatkowych, że w przypadku niedokonania należnego podatnikowi zwrotu akcyzy w określonym terminie, nie przysługują mu odsetki z tytułu przetrzymywania środków pieniężnych nienależnych Skarbowi Państwa, czyniłaby fikcyjną funkcję ochronną tych terminów. Skarb Państwa nie ponosiłby żadnych konsekwencji za niedokonywanie zwrotu akcyzy w określonych terminach, a w efekcie także za nie znajdujące oparcia w przepisach prawa korzystanie ze środków pieniężnych, które mu już nie przysługują. W demokratycznym państwie prawa nie do przyjęcia jest akceptacja interpretacji, w gruncie rzeczy dającej organom podatkowym swobodę w opóźnianiu zwrotu podatku bez narażania się na wypłatę oprocentowania.
W takiej sytuacji winien bowiem znaleźć zastosowanie przepis art. 78 O.p. stanowiący o oprocentowaniu nadpłaty. Zwrot akcyzy dokonywany po upływie terminu 30 powinien obejmować nie tylko kwotę przysługującego podatnikowi zwrotu akcyzy, ale także odsetki za cały okres, w jakim władza podatkowa korzystała bez podstawy prawnej z kwoty zwrotu i w jakim podatnik pozbawiony był takiej możliwości.
Odsetki jako świadczenie uboczne wobec świadczenia głównego są wynagrodzeniem za korzystanie z cudzego kapitału. Pełnią, więc funkcję kompensacyjną i odszkodowawczą, a także funkcję gwarancyjną i represyjną (sankcyjną).
W wyroku z dnia 21.07.2010 r. sygn. akt SK 21/08 Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że "...podatnikom, którzy uiścili nienależne świadczenie, wskutek którego powstała nadpłata, powinno przysługiwać prawo do wystąpienia z roszczeniem o zwrot oprocentowania obliczonego nie tylko od kwoty nadpłaty podatku, lecz również kwoty odsetek. Każde pozbawione uzasadnienia prawnego przesunięcie majątkowe uznane za nadpłatę, jest nią również w zakresie, w jakim dotyczy bezpodstawnie naliczonych odsetek za zwłokę. Skoro, bowiem przepisy prawa podatkowego gwarantują podmiotowi uprawnionemu (państwu) oprocentowanie należności, której nie otrzymał z winy podmiotu zobowiązanego (nieuiszczenie w terminie przez podatnika zobowiązania podatkowego), to nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której podatnik jest pozbawiony analogicznego uprawnienia w momencie, w którym został pozbawiony możliwości dysponowania swoimi środkami wskutek spełnienia nieistniejącego obowiązku, który został błędnie określony w decyzji organu podatkowego. Jak już wcześniej wykazano, z punktu widzenia podatnika, jest okolicznością pozbawioną znaczenia, czy płaci podatek czy też odsetki, skoro całą kwotę wpłacił nienależnie, bo na podstawie wadliwych decyzji.".
Pogląd ten znalazł odbicie w orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. w powoływanym w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10.05.2012 r. sygn. akt I GSK 209/11 (dostępny w CBOSA: www.nsa.gov.pl).
Zważyć zatem należało, że zgodnie z art. 52 § 1 pkt 2 O.p. na równi z zaległością podatkową traktuje się także zwrot podatku, jeżeli podatnik otrzymał go nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej lub został on zaliczony na poczet zaległości podatkowej albo bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych, chyba że podatnik wykaże, że nie nastąpiło to z jego winy. Stosownie zaś do treści art. 53 § 1 i § 2 ww. ustawy od zaległości podatkowych oraz od należności traktowanych na równi z zaległością podatkową, o których mowa w art. 52 - naliczane są odsetki za zwłokę.
Odsetki za zwłokę są formą odpłatności ze strony podatnika lub innego podmiotu zobowiązanego do zapłaty określonej kwoty na rzecz związku publicznoprawnego, związanej z faktem, że związek ten nie otrzymał w terminie należnych mu środków pieniężnych (por.: B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska: Ordynacja podatkowa. Komentarz; Wydawnictwo TNOiK, Toruń 2002, s. 208).
Uwzględniając, zatem przedstawione wyżej stanowisko Trybunału Konstytucyjnego oraz piśmiennictwo i orzecznictwo sądowe (także w zakresie podatku od towarów i usług) uznać należało, że skoro nienależnie otrzymany przez podatnika zwrot podatku traktowany byłby jako zaległość podatkowa, od której Skarbowi Państwa przysługiwałyby odsetki, tak samo winien być traktowany przysługujący podatnikowi zwrot akcyzy, którym Skarb Państwa dysponuje nienależnie z uwagi na niedokonanie tego zwrotu w terminie. Tak jak Skarb Państwa nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędnych działań podatników, tak i podatnik nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji wadliwych działań organów państwa. W państwie prawnym nie do przyjęcia jest sytuacja, w której błędy administracji podatkowej są źródłem korzyści ekonomicznych państwa. Pomimo istnienia władztwa administracyjnego wynikającego ze stosunku łączącego organy administracji publicznej, w tym organy podatkowe, ze stroną postępowania administracyjnego, w rozliczeniach finansowych między nimi winna mieć zastosowanie zasada równorzędnego traktowania tych podmiotów (zasada równości). Uprzywilejowanie jednej ze stron tego stosunku, a do tego prowadziłaby akceptacja stanowiska organów podatkowych, nie ma żadnego uzasadnienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17.05.2011 r. sygn. akt III SA/Wa 3064/10, dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić przy tym należy, odnosząc się do twierdzeń organu o braku w Ordynacji podatkowej podstawy prawnej do oprocentowania nieterminowego zwrotu akcyzy, że mimo braku w art. 76b O.p. odesłania do odpowiedniego stosowania art. 78 O.p. przy dokonywaniu zwrotu podatku, z treści art. 52 § 1 O.p. wyraźnie wynika, że także zwrot podatku może być oprocentowany. Zgodnie z tym przepisem na równi z zaległością podatkową traktuje się również oprocentowanie nienależnej nadpłaty bądź zwrotu podatku zwrócone lub zaliczone na poczet zaległych, bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych. Skoro zatem ustawodawca uznał za zasadne zrównać z zaległością podatkową otrzymane przez podatnika oprocentowanie nienależnego zwrotu, przewidywał tym samym, iż oprocentowanie takie może być naliczane i wypłacane. Przyjęcia takiego założenia wymaga zasada racjonalności ustawodawcy.
Jak już Sąd wskazał zwrot podatku uregulowany został w Rozdziale 9 Działu III Ordynacji podatkowej, dotyczącym nadpłaty. W sytuacji więc, gdy zwrot ten ma cechy nadpłaty (nienależność świadczenia), winny mieć do niego zastosowanie nie tylko przepisy, do których wprost odsyła art. 76b tej ustawy, ale także pozostałe przepisy normujące kwestie, co do których brak odrębnego (szczególnego) unormowania, w tym art. 78 O.p. przewidujący oprocentowanie zwracanych nadpłat podatków.
Potwierdzeniem powyższej interpretacji jest także treść art. 82 ust. 6a u.p.a., który stanowi, że w przypadku niedokonania przez właściwego naczelnika urzędu celnego zwrotu akcyzy, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2e, w terminach określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 7, zwrot ten traktuje się jako nadpłatę podatku podlegającą oprocentowaniu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sąd zdaje sobie sprawę, że przepis ten nie odnosi się do zwrotu akcyzy od energii elektrycznej (w tym zakresie ustawodawca tej kwestii nie uregulował), tylko dotyczy akcyzy od wyrobów akcyzowych. Jednakże w ocenie Sądu zróżnicowanie przez organy podatkowe traktowania podatników podatku akcyzowego, w zakresie możliwości oprocentowania zwracanej kwoty podatku akcyzowego, w zależności od przedmiotu opodatkowania, nie jest obiektywnie uzasadnione. Tym samym brak jest także podstaw do zaakceptowania w tej sytuacji stanowiska organu, że podatnikowi nie będzie przysługiwało prawo żądania odsetek od nieterminowo zwróconej kwoty podatku akcyzowego z tytułu dostawy wewnątrzwspólnotowej samochodu osobowego.
Przepisy regulujące zwrot podatku akcyzowego przewidują odrębne zasady i terminy zwrotu, a zatem do zwrotu tego nie ma zastosowania art. 77 O.p., określający terminy zwrotu nadpłat. Tym samym nie mogą mieć też zastosowania przepisy art. 78 § 3 tej ustawy, ustanawiające początkowy termin, od którego należy naliczać oprocentowanie w przypadku poszczególnych nadpłat. Zdaniem Sądu terminem tym będzie natomiast dzień rozumiany, jako odpowiadający dacie powstania nadpłaty, tj. dzień następny po upływie właściwego terminu określonego w § 3 rozporządzenia w sprawie zwrotu akcyzy od samochodu osobowego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687) jak w p. II sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło