I SA/Wr 499/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant Katarzyna Wilczek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Fundacji "A" z/s we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.– [...], jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie zabezpieczające wobec Fundacji A (dalej: Fundacja, strona skarżąca) na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]. Jak wynika z treści ww. zarządzenia, wydane zostało na skutek decyzji z [...] sierpnia 2012 r. o zabezpieczeniu zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. W oparciu o powyższe zarządzenie, zawiadomieniami z dnia [...] sierpnia 2012 r. organ egzekucyjny dokonał czynności zabezpieczających na rachunkach bankowych Fundacji (zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym doręczono bankom [...] i [...] września 2012 r.) oraz dokonał zajęcia na udziałach w spółce z o.o. z dniem [...] sierpnia 2012 r. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. –[...], działając jako wierzyciel, zwrócił się do organu egzekucyjnego o przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, wskazując na informację uzyskaną od Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. o niezakończonym dotąd postępowaniu w sprawie określenia Fundacji zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych. Jako powód zaistniałej sytuacji wskazano utrudnianie przez prezesa Fundacji prowadzenia postępowania – ignorowanie kolejnych wezwań do przedłożenia dokumentów i ewidencji. Natomiast przekazane do tej pory dowody stanowią znikomą część dokumentacji, niepozwalającą na pełną weryfikację prawidłowości rozliczeń w przedmiotowym podatku. W związku z tym podjęto wobec prezesa odpowiednie działania – złożono wniosek o ukaranie za utrudnianie postępowania. W powyższym wniosku wskazano termin przedłużenia do [...] lutego 2013 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], organ egzekucyjny przedłużył termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego zgodnie z przedmiotowym wnioskiem. W wyniku wniesienia zażalenia, organ II instancji przeprowadził dodatkowe ustalenia co do zasadności wniosku wierzyciela, zwracając się do organu kontroli skarbowej o podanie przykładów utrudniania przez prezesa Fundacji prowadzonego postępowania. W odpowiedzi Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wymienił brakujące dokumenty wymagane od Fundacji celem weryfikacji rozliczeń w podatku dochodowym oraz podał okoliczności uchylania się jej prezesa od przedstawiania dokumentacji i złożenia wyjaśnień od października 2012 r. do lutego 2013 r. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ nadzoru, powołując się na treść art. 159 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. – dalej: u.p.e.a.), zwrócił uwagę, że za uzasadnione przyczyny, o których mowa w § 2 tego artykułu, uznaje się m.in. niezakończenie postępowania kontrolnego lub podatkowego z uwagi na brak decyzji, co uniemożliwia wszczęcie postępowania egzekucyjnego, czy konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stwierdził, że organ egzekucyjny uzasadnił wniosek o przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego i w związku z tym uznał za chybione zarzuty strony w tym zakresie. Zauważył przy tym, że do przedłużenia postępowania prowadzonego przez organ kontroli skarbowej przyczynia się sam podatnik, ignorując wezwania do przedłożenia dokumentów wymaganych w postępowaniu kontrolnym, co potwierdziły dodatkowe ustalenia organu nadzoru. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Fundacja zarzuciła skarżonemu postanowieniu naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), poprzez wydanie merytorycznego postanowienia, pomimo niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym niezidentyfikowania konkretnych okoliczności będących uzasadnioną przyczyną dla przedłużenia zabezpieczenia, - art. 80 k.p.a., przez dowolną i nieuprawnioną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci pisemnych wyjaśnień Fundacji co do posiadanych dokumentów, składanych na wezwanie organu, - art. 159 § 2 u.p.e.a., przez uznanie, że niezakończenie postępowania kontrolnego automatycznie uzasadnia przedłużenie zabezpieczenia i stanowi uzasadnioną przyczynę w rozumieniu tego przepisu. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że wyjątkowe okoliczności, które tłumaczyłyby przedłużenie terminu, nie zostały w sprawie zbadane ani wyjaśnione w orzeczeniu organu I instancji, co spowodowało, że Dyrektor Izby Skarbowej nie miał możliwości ich zweryfikowania. W jej ocenie, sprzeczne było działanie organu II instancji, który z jednej strony stwierdził, że nie jest kompetentny do oceny przebiegu postępowania kontrolnego, a z drugiej strony dokonuje analizy dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego i ocenia działanie Fundacji. Przy czym strona skarżąca zwróciła uwagę, iż twierdzenia organu co do utrudniania prowadzenia postępowania przez podatnika jest dowolne i stronnicze. Wskazała, że opieszałość organu kontroli skarbowej nie może być kwalifikowana jako uzasadniona przyczyna przedłużenia terminu zabezpieczenia. Na potwierdzenie swojego stanowiska powołała wyrok WSA w Warszawie z 12 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 2208/09. Strona zaakcentowała, że od sierpnia 2012 r. nie została nawet uprawdopodobniona wysokość zobowiązania podatkowego. Organ nie podjął żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia istoty sprawy i ewentualnie wydania decyzji wymiarowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona , gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W sprawie wydana została decyzja o zabezpieczeniu zobowiązania Fundacji w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. i na tej podstawie zabezpieczono to przyszłe zobowiązanie na rachunkach bankowych i udziałach w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednakże takie zabezpieczenie jest ograniczone w czasie, co wynika z treści art. 159 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b ustawy - Ordynacja podatkowa lub w art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, lub zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym. Przepis § 2 art. 159 u.p.e.a. przewiduje z kolei możliwość przedłużenia tego terminu na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte. W niniejszej sprawie zabezpieczenia dokonano w dniach [...] sierpnia 2012 r. oraz [...] i [...] września 2012 r. Od tych dat zatem należało liczyć wskazany w powołanym art. 159 § 1 u.p.e.a. termin 3-miesięczny. Przedłużenie tego terminu nastąpiło postanowieniem z [...] listopada 2012 r., czyli jeszcze przed jego upływem. Sporną kwestią jest natomiast – zgodnie z zarzutami skargi – czy przyczyny wydania postanowienia o przedłużeniu powyższego terminu w istocie były usprawiedliwione. Zdaniem Sądu, prawidłowo organy obu instancji oceniły zasadność przedłużenia terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Wnosząc o jego przedłużenie wierzyciel argumentował, że w toku postępowania został zebrany materiał dowodowy stanowiący jedynie znikomą część dokumentacji w zakresie rozliczeń Fundacji w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. Tym samym nie został ustalony stan faktyczny w sposób wyczerpujący dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Co istotne, zaistniała sytuacja nie była zawiniona przez organ prowadzący to postępowanie – jak wynika bowiem z wyjaśnień organu kontroli skarbowej, to podatnik, (a więc strona skarżąca) utrudniał pozyskanie dokumentów będących w jego posiadaniu, unikając kolejnych wezwań. Potwierdziły to dodatkowe ustalenia podjęte przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. , który w postępowaniu zażaleniowym zwrócił się do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej o podanie przykładowych wezwań kierowanych do prezesa Fundacji w celu pozyskania materiału dowodowego, które to wezwania w jakikolwiek sposób były ignorowane. W odpowiedzi organ kontroli skarbowej opisał całe postępowanie w zakresie pozyskiwania dokumentacji, której dane są niezbędne dla weryfikacji rozliczeń w podatku dochodowym. Wynika z nich, że nie zostały przedłożone dokumenty mające kluczowy charakter w tym przedmiocie, a starania o uzyskanie tych dokumentów oraz zmierzające do podjęcia stosownych ustaleń przez przesłuchanie strony (to jest prezesa zarządu Fundacji) organ czynił od początku września 2012 r. i na dzień udzielenia wyjaśnień organowi II instancji ([...] lutego 2013 r.) nie pozyskał żądanego materiału dowodowego. Przyczyną tej sytuacji były niepodjęte w terminie przesyłki z wezwaniami, wnioski prezesa Fundacji o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów, następnie wyjaśnienia, iż takiej dokumentacji nie posiada bez podania przyczyny jej braku, wnioski o wyznaczenie nowego terminu przesłuchania, następnie, po wyznaczeniu kolejnej daty prezes Fundacji udzielił lakonicznej pisemnej odpowiedzi, nie stawiając się na przesłuchanie. Mając na uwadze powyższe informacje, nie ulegało wątpliwości, że organ kontroli skarbowej podejmował działania zmierzające do ustalenia okoliczności faktycznych w sprawie rozliczeń strony skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. bez zbędnej zwłoki. Przedłużające się postępowanie było bowiem spowodowane wyłącznie postawą strony utrudniającej zebranie materiału dowodowego. Chybiona jest zatem argumentacja strony podnoszona w skardze, wskazująca na opieszałość organu podatkowego, której konsekwencje – zdaniem Fundacji – zostały przerzucone na podatnika. Nietrafnie też w tym względzie został powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2208/09, w którym wytknięto opieszałość organu podatkowego, nadto w sytuacji, gdy we wniosku o przedłużenie terminu nie wskazano usprawiedliwionych przyczyn, o których mowa w art. 159 § 2 u.p.e.a. Poza tym zauważyć należy, że strona skarżąca, zarzucając brak podstaw do uwzględnienia wniosku wierzyciela, ograniczyła się jedynie do negacji argumentów organów obu instancji zarówno w zażaleniu, jak i na etapie skargi. Nie wskazała natomiast jakichkolwiek okoliczności, które wskazywałyby na zawinione przez organ kontroli skarbowej przedłużające się postępowanie w sprawie wymiaru w podatku dochodowym od osób prawnych. Podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 7, 77 i 107 k.p.a., nakazujących podjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, również należało ocenić jako nieuzasadnione. Zwrócić trzeba uwagę, że wniosek wierzyciela o przedłużenie terminu zawierał argumentację z przytoczeniem okoliczności uzasadniających konieczność uwzględnienia jego żądania. Nadto organ II instancji podjął dodatkowe ustalenia co do faktów, które wskazywałyby, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie było możliwe przed upływem 3 miesięcy od daty dokonania zabezpieczenia. Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. przez dowolną ocenę pisemnych wyjaśnień strony skarżącej co do posiadanych dokumentów, to ta kwestia pozostawała poza granicami rozpoznania w niniejszej sprawie. Powyższe wyjaśnienia były bowiem składane w toku postępowania prowadzonego przez organ kontroli skarbowej – stanowiły zatem materiał dowodowy w sprawie wymiaru podatku dochodowego od osób prawnych i nie podlegały ocenie Dyrektora Izby Skarbowej jako organu nadzoru w sprawie przedłużenia terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem oceny pozostawały jedynie wyjaśnienia wnioskodawcy oraz organu prowadzącego postępowanie kontrolne, uzasadniające żądanie wniosku. W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszeń prawa, które obligowałyby Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).