I SA/Wr 512/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 3 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z/s w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 4 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; II. odrzucić zażalenie strony skarżącej z dnia 28 lipca 2015 r. Postanowieniem z 6 lipca 2015 r. WSA we W. odrzucił zażalenie skarżącej spółki oraz odmówił zmiany prawomocnego postanowienia tegoż Sądu z dnia 2 czerwca 2014 r., I SA/Wr 512/13, odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 28 lipca 2015 r. skarżąca spółka (zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika) wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 6 lipca 2015 r., jak również złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 29 września 2015 r. strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. W odpowiedzi na to wezwanie strona wniosła o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 2 listopada 2015 r. WSA we Wrocławiu ponownie odmówił zmiany swojego postanowienia z 2 czerwca 2014 r. o odmowie przyznania spółce prawa pomocy. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 20 stycznia 2016 r. W oparciu o zarządzenie z 29 września 2015 r., spółka została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z 28 lipca 2015 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca, w terminie do uiszczenia wpisu sądowego, kolejny raz wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Złożony przez stronę skarżącą wniosek stanowił powielenie wcześniej składanych wniosków. Postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r. WSA we Wrocławiu odrzucił zażalenie spółki oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o prawo pomocy. Postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r. NSA uchylił postanowienie WSA we Wrocławiu co do odrzuceniu zażalenia spółki z uwagi na nieprawidłowe pouczenie strony co do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. W pozostałym zakresie oddalił zażalenie spółki. W dniu 16 sierpnia 2016 r. sędzia sprawozdawca zarządził ponowne doręczenie skarżącej spółce zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 września 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z dnia 28 sierpnia 2015 r. W treści wezwania wskazano wyraźnie, że nieuiszczenie wpisu w terminie 7 dni skutkować będzie odrzuceniem środka zaskarżenia. Wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi spółki w dniu 8 września 2016 r. W terminie do uiszczenia wpisu sądowego pełnomocnik strony wniósł o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że doszło do pogorszenia się sytuacji spółki z uwagi na wszczęcie kolejnych postępowań egzekucyjnych na łączną kwotę 2.098.519,40 zł. Oprócz tego ponownie podniesiono, że spółka jest w trudnej sytuacji, nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi, zaś jej rachunku bankowe zostały zajęte, a egzekucja bezskuteczna. Wskazano także, że zaległości publicznoprawne wynoszą ponad 5 milionów złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że złożony przez skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów jest kolejnym takim wnioskiem w sprawie, po wydaniu przez WSA prawomocnego postanowienia z dnia 2 czerwca 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. NSA postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. (sygn. akt I GZ 238/14) oddalił zażalenia spółki na powyższe rozstrzygnięcie. Postanowieniem z dnia 20 października 2014 r. WSA we Wrocławiu odmówił zmiany prawomocnego postanowienia tegoż Sądu z dnia 2 czerwca 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącą zakresie, a NSA postanowieniem z dnia 13 stycznia 2015 r. oddalił zażalenie spółki. Kolejne wnioski skarżącej w zakresie przyznania prawa pomocy rozpatrzone zostały negatywnie przez WSA postanowieniami z dnia 6 lipca 2015 r. i z dnia 2 listopada 2015 r. NSA postanowieniem z dnia 20 stycznia 2016 r. oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 2 listopada 2015 r. Ponowienie wniosku oznacza, że obecne orzekanie w przedmiocie prawa pomocy polegać powinno na zbadaniu, czy zmieniły się okoliczności, które legły u podstaw poprzedniego rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. W ocenie Sądu, nie doszło do takiej zmiany okoliczności, która uzasadniałaby przyznanie skarżącej prawa pomocy. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. We wniosku o prawo pomocy spółka podniosła wszystkie te okoliczności, które do tej pory były przedmiotem orzekania zarówno przez WSA we Wrocławiu, jak i NSA. Jako nową okoliczność spółka wskazała wszczęcia nowych postępowań egzekucyjnych. Sąd zauważa jednak, że jest to skutek wydania decyzji wymiarowych. Okoliczność zaś wydawania kolejnych decyzji podatkowych była także przedmiotem analizy WSA we Wrocławiu i NSA (zob. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2014 r., I SA/Wr 512/13, CBOSA). Rozpatrując pierwotny wniosek strony Sąd zaś ustalił, że skarżąca osiągała wówczas znaczny przychód oraz zysk netto. Była więc w stanie uiścić koszty związane ze zainicjowanymi przez siebie sprawami sądowoadministracyjnymi. Składając zaś kolejny wniosek o prawo pomocy spółka nie wykazała, aby przestała prowadzić rentowną działalność gospodarczą. Należy ponownie przypomnieć, że skarżąca nie może przerzucać na Skarb Państwa, a tym samym pozostałych podatników, skutków podjętej przez siebie decyzji, sprowadzającej się do odwleczenia w czasie uiszczenia wpisu sądowego, do którego w praktyce sprowadzają się koszty sądowe w sprawach przed sądami administracyjnymi. Trzeba bowiem zaznaczyć, że koszty sądowe (jak i podatki) są daninami publicznoprawnymi, do których ponoszenia są zobowiązani wszyscy. Obowiązkiem zaś przedsiębiorcy jest tworzenie stosownych rezerw na poczet zobowiązań publicznoprawnych. W tych okolicznościach sprawy, Sąd uznał, że wobec wniosku skarżącej zastosowanie powinien znaleźć art. 249a p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W efekcie, Sąd – na podstawie art. 249a p.p.s.a. – umorzył postępowanie w zakresie wniosku skarżącej spółki o zwolnienie jej od kosztów sądowych, o czym orzekł w pkt I postanowienia. W pozostałym zakresie należy zauważyć, że zgodnie z art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową (wpis) należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. W oparciu o art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. pismem podlegającym opłacie jest także zażalenie. W myśl art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W przypadku, gdy nie został uiszczony odpowiedni wpis, przewodniczący w oparciu o art. 220 § 1 zd. drugie w zw. z § 3 p.p.s.a. wzywa wnoszącego zażalenie, aby pod rygorem jego odrzucenia, uiścił wpis, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Bezskuteczny upływ tego terminu skutkuje, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzuceniem zażalenie przez sąd. W sprawie strona skarżąca wniosła zażalenie w piśmie z dnia 28 lipca 2015 r., a następnie po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu z dnia 2 listopada 2015 r. w przedmiocie prawa pomocy (na etapie zażalenia z dnia 28 lipca 2015 r.), skarżąca została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od zażalenia w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Z akt sprawy wynika, że wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 8 września 2016 r. W zakreślonym terminie skarżąca nie uiściła należnego wpisu, składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, którego rozpoznanie – o czym była mowa powyżej – należało uznać za zbędne. Zgodnie zaś ze stanowiskiem judykatury, Sąd – po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy – ma obowiązek stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. ponownie wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r., I OZ 307/12, LEX nr 1166089). Jeżeli natomiast strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do Sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, należy uznać, że bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Prawomocność postanowienia w przedmiocie kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie. Odmienne postępowanie Sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. Z uwagi na powyższe, Sąd – na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. – odrzucił zażalenie, o czym orzekł w pkt II postanowienia.