I SA/Wr 525/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, Piotr Kieres, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2021 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 lipca 2020 r., nr 4121/3762020 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu działając na podstawie art. 162, art. 163 § 2, art. 216 § 1 i art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm., dalej: O.p.) odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez J. D. (dalej: Strona, Skarżący, Podatnik) od decyzji (nakazu płatniczego) Wójta Gminy K. z dnia 30 grudnia 2019 r., nr RFN.3123.0678.2016 w sprawie ustalenia Stronie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. w kwocie 32.805 zł. Podstawą postanowienia były następujące ustalenia i wnioski organów prowadzących postępowanie: Decyzją z dnia 30 grudnia 2019 r. Wójt Gminy K. z dnia 30 grudnia 2019 r. ustalił Stronie łączne zobowiązania pieniężnego za 2016 r. w kwocie 32.805 zł. Powyższą decyzję przesłano za pośrednictwem poczty na adres Strony: ul. [...], [...] [...]. Przedmiotowa decyzja była dwukrotnie awizowana (w dniach 14 i 22 stycznia 2020 r.) i pozostawiona do dyspozycji Strony w Urzędzie Pocztowym. Z akt sprawy wynika, że adresat nie podjął ww. przesyłki, wobec czego została ona zwrócona do organu I instancji i pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, w myśl art. 150 § 4 O.p. Pismem z dnia 8 lipca 2020 r. (data stempla pocztowego) Podatnik od powyższej decyzji wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wniosek stwierdził, że nakaz nie został mu doręczony przez pocztę nie z jego winy. Nie doręczono mu nigdy zawiadomienia do odbioru tej korespondencji. Nakaz, na jego prośbę, doręczono mu 2 lipca 2020 r. W tym dniu zapoznał się z jego treścią i od tego dnia mógł skorzystać z prawa do odwołania się. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazanym na wstępie postanowieniem odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na wstępie SKO zauważyło, że kwestia skuteczności doręczenia decyzji Wójta Gminy K. z dnia 30 grudnia 2019 r., nr RFN.3123.0678.2016 została przesądzona w postanowieniu SKO z dnia 24 lipca 2020 r. o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, dzięki czemu możliwe jest merytoryczne rozpoznanie wniosku Strony o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zostały spełnione trzy z czterech przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do złożenia odwołania, o których mowa wart. 162 § 1 i § 2 O.p., tj.: Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu i złożenie tego wniosku nastąpiło w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jak też dopełniła czynności, dla której określony był termin. Natomiast, w ocenie organu odwoławczego, Strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Organ podkreślił, że kryterium braku winy wiąże się bowiem z koniecznością dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a powołane przez Skarżącego okoliczności nie wskazują na to, że niedokonanie czynności w ustawowym terminie spowodowane było przeszkodą nie do przezwyciężenia, przy dochowaniu najwyższej staranności. W analizowanym przypadku Strona braku winy w uchybieniu terminu upatruje w tym, że nie otrzymała spornej decyzji ani zawiadomień (awiza) o pozostawieniu przesyłki pocztowej zawierającej decyzję. Organ wskazał, że zwrotne potwierdzenie dowodu doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym, wywołującym określone skutki procesowe dla adresata korespondencji i korzystającym z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą. Wiarygodności dokumentowi urzędowemu można odmówić jedynie w przypadku, gdy zostanie przeprowadzone skuteczne postępowanie dowodowe przeciwko jego autentyczności lub przeciwko zgodności z prawdą (art. 194 O.p.). W ocenie Kolegium, Stronie takiego skutecznego przeciwdowodu przeprowadzić się nie udało. Strona nie dołączyła do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania reklamacji do Poczty Polskiej S.A. ani odpowiedzi na reklamację uwzględniającej Jej zarzuty. Stąd uznanie tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że Skarżący nie otrzymał pierwszego i drugiego awiza prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, że jak wynika z adnotacji znajdujących się na przesyłce była ona dwukrotnie, prawidłowo awizowana. W każdej takiej sytuacji Strona mogłaby bowiem obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo to nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej czy też ze skrzynki tej zostało przez nieustalonego sprawcę wyciągnięte (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/GL 1106/12, LEX nr 1316405). Reasumując, w przywołanych powyżej okolicznościach, w ocenie organu, brak jest podstaw do zdyskwalifikowania zwrotnego potwierdzenia odbioru jako dokumentu urzędowego, mogącego w niniejszej sprawie stanowić dowód dokonania ww. opisanych czynności, wymaganych do przyjęcia skuteczności doręczenia w trybie art. 150 O.p. Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z wyjaśnieniami organu gminy z dnia 17 lipca 2020 r. Podatnik wiedział, że toczy się wobec niego postępowanie w zakresie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. Wydany nakaz był konsekwencją zakończenia tegoż postępowania, w którym Podatnik aktywnie uczestniczył. Powinien się więc spodziewać, że organ podatkowy zakończy postępowanie w określonym przepisami prawa terminie i w trosce o swoje interesy podjąć odpowiednie działania, celem zabezpieczenia odbioru przesyłki, czy to poprzez wystąpienie do Poczty Polskiej, czy też poprzez wskazanie organowi I instancji innego adresu do doręczeń albo skorzystanie z pomocy osób trzecich, tj. ustanowienie pełnomocnika do występowania w sprawie lub upoważnić inną osobę do odbioru korespondencji. Z okoliczności sprawy nie wynika zaś, aby Skarżący działania takie podejmował. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia całości zarzucił naruszenie art.162 § 1 O.p. W uzasadnieniu skargi wskazał, że wyjaśniał we wniosku o przywrócenie terminu, że nie doręczono mu żadnego awiza dotyczącego przesyłki z decyzją Wójta. Wyjaśniał to ustnie w placówce pocztowej i nie otrzymał żadnej konkretnej odpowiedzi. Zgodnie z sugestią poczty złożył pisemną reklamację w tej sprawie. Otrzymaną odpowiedź załączył do skargi w charakterze dowodu w sprawie. W odpowiedzi na reklamację poczta obszernie i szczegółowo wyjaśniła procedurę doręczania przesyłek poleconych, nie udało się jej ustalić przyczyn braku awiza, nie wykluczyła jednak w żaden sposób, że awizo mogło nie zostać doręczone. Skarżący podkreślił, że z doświadczenia wynikającego z kontaktów z innymi osobami, w tym prawnikami wie, że takie przypadki się zdarzają. Niestety w takich przypadkach ani adresat, ani poczta nie potrafią jednoznacznie ustalić przyczyny takiego zdarzenia. Zapewne jest to tajemnica doręczyciela pracującego w danym rejonie pocztowym. Zauważył, że w takich okolicznościach trudno przypisywać mu jakąkolwiek postać winy odnośnie niezachowania terminu do dokonania czynności i na tej podstawie odmawiać przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ten sposób pozbawia się Skarżącego prawa do obrony swoich interesów. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Art. 162 O.p. kreuje cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. W omawianej sprawie spór koncentruje się wokół przesłanki braku winy Skarżącego, a jej zaistnienie Skarżący uzasadnia nie otrzymaniem zawiadomień (awiza) o pozostawieniu przesyłki pocztowej zawierającej decyzję. Jednakże wersji Skarżącego nie potwierdzają żadne wiarygodne argumenty, które można uznać za przekonujące. Wprawdzie uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 162 O.p. jest środkiem zastępczym dowodu, niedającym pewności, a tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o fakcie, nie powinno jednak sprowadzać się wyłącznie do zapewnienia złożonego przez stronę, że jakaś okoliczność miała lub nie miała miejsca. Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązek wykazania okoliczności w tym zakresie spoczywa na stronie. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości co do tego, że organ podatkowy nie ma obowiązku poszukiwania dowodów wskazujących na możliwość braku winy strony w uchybieniu terminu. Wskazać także należy, że uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie może ograniczać się do samych twierdzeń strony, a fakt wykazania okoliczności faktycznych stanowiących podstawę przywrócenia terminu podlega ocenie organu. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło, że Skarżący nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, pozwalającej na zastosowanie cytowanego przepisu. Wprawdzie faktem jest, co już wyjaśniono powyżej, że zgodnie z art. 162 § 1 O.p. Strona nie ma obowiązku udowodnienia, a tylko uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nie nastąpiło bez jej winy, jednakże nie oznacza to, że wystarczające dla przywrócenia terminu są gołosłowne twierdzenia Strony niepoparte żadnymi wiarygodnymi danymi. Obalenie domniemania doręczenia decyzji w trybie zastępczym nie jest możliwe poprzez zwykłe oświadczenie strony, jak to uczynił Skarżący w toku postępowania podatkowego, że awizo nie zostało umieszczone w jej skrzynce pocztowej. Dla takiego uprawdopodobnienia konieczne byłoby wykazanie, że w momencie awizowania przesyłki skrzynka pocztowa była uszkodzona lub też dostęp do tej skrzynki był powszechny. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (por. postanowienie NSA z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II OZ 651/10, publik. CBOSA). W tych okolicznościach Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów ordynacji podatkowej, gdyż punkt widzenia przyjęty przez organ w rozpatrywanej sprawie został przekonująco uzasadniony. W ocenie Sądu brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie został przez Stronę uprawdopodobniony. Argumentacja dotycząca nieprawidłowego działania poczty przez niedoręczenie awiza nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, Strona miała wiedzę o toczącym się wobec niej postępowaniu podatkowym, a więc również o tym, że organ podatkowy może kierować do niej korespondencję, w tym decyzję kończącą postępowanie pierwszoinstancyjne. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało właściwych ustaleń faktycznych w sprawie i prawidłowo przeanalizowało przyczyny uchybienia terminu podane w postępowaniu podatkowym przez Stronę, zasadnie oceniając je jako nieuprawdopodabniające braku winy w złożeniu odwołania po terminie. Należy podkreślić również, że Skarżący zwrócił się do Poczty Polskiej o udzielenie wyjaśnień w sprawie awizowania spornej przesyłki, zaś otrzymana odpowiedź Poczty Polskiej z dnia 28 sierpnia 2020 r. (złożona na etapie postępowania sądowego) nie potwierdza wersji Skarżącego, że nie otrzymał awiza. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.