I SA/Wr 534/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar po rozpoznaniu w dniu 18 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 sierpnia 2017 r. (sygn. akt I SA/Wr 534/17) o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 534/17. Skarżący, zastępowany przez doradcę podatkowego, w następstwie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 9.414 zł, w dniu 23 czerwca 2017 r. (data stempla pocztowego) złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nigdy nie osiągnął dochodu określonego w zaskarżonej decyzji, nie pracuje i nie ma środków na opłacenie przedmiotowych kosztów. Rubryka dotycząca stanu rodzinnego nie została wypełniona, rubryki dotyczące majątku, dochodów oraz zobowiązań i stałych wydatków – zakreślone. W wyniku wezwania wnioskodawca oświadczył dodatkowo, że mieszka wspólnie z ojcem, który jest rencistą ze świadczeniem w wysokości 1.700 zł. Ojciec ponosi wszystkie koszty utrzymania. Wnioskodawca nie jest zarejestrowany jako bezrobotny. Posiada skuter marki [...], zakupiony za 100 euro. Nieruchomość pod adresem zamieszkania wnioskodawcy jest własnością spółdzielni mieszkaniowej, której członkiem jest ojciec. Profesjonalny pełnomocnik zastępujący wnioskodawcę w niniejszej sprawie został opłacony z oszczędności z lat poprzednich ze sprzedaży katalizatorów. Pozostałe oszczędności zostały wydatkowane na utrzymanie. Aktualnie wnioskodawca jest całkowicie na utrzymaniu ojca. W przedłożonych kopiach zeznań podatkowych za lata 2015 i 2016 zeznane zostały zerowe przychody. Na kontach bankowych wnioskodawcy odnotowano przepływ finansowy, w postaci wpłat gotówkowych. Na rachunku prowadzonym w PLN, w okresie od lutego do końca maja 2017 r. skarżący dokonał wpłat własnych na kwotę 22.056,37 zł. Korzystając z tego konta, skarżący dokonywał spłat kart kredytowych prowadzonych na swoje nazwisko, których historii nie przedłożył wraz z innymi dokumentami w sprawie. Z kolei na rachunek prowadzony w EUR od połowy lutego do połowy czerwca 2017 r. wpłynęła gotówka o wartości 11.100 euro tytułem wpłat własnych. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że skarżący zbyt ogólnie przedstawił swoją sytuację materialną, przez co nie można jej uznać za wiarygodną. Ponadto, referendarz wskazał, że z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący miał możliwość poczynienia rezerw zarówno na opłacenie skargi, jak i ewentualnych przyszłych kosztów uczestnictwa przed tut. Sądem. Zachowując przepisany termin, od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu, pełnomocnik skarżącego zarzucił błędne rozpoznanie stanu faktycznego przez referendarza sądowego poprzez twierdzenie, że skarżący posiada inne źródła dochodów. Wpłaty na konto skarżącego nie należą do niego, lecz do S. B., który za pośrednictwem konta skarżącego spłaca swoje zobowiązania. Ponadto, skarżący złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, a w chwili obecnej prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. W związku z tym, wszystkie konta i majątek skarżącego zostały zabezpieczone. Pełnomocnik skarżącego nie złożył jednak dokumentów poświadczających ten stan rzeczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z treści powołanego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest wykazanie przez wnioskodawcę, że pokrycie przez niego wymaganych kosztów postępowania skutkować będzie niemożliwością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy i jego rodziny. Inicjatywa dowodowa w zakresie wykazania okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. W związku z tym, rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Sąd, po ponownym zbadaniu akt sprawy uznał, że referendarz sądowy zasadnie odmówił stronie prawa pomocy w żądanym zakresie. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, które na obecnym etapie obejmują wpis od skargi w wysokości 9.414,00 zł (ustalony zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Stwierdzić bowiem należy, że skarżący uchylił się od przedstawienia wyczerpujących informacji co do swojego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego. Odpowiedzi udzielane przez skarżącego są wybiórcze i ograniczają się do danych, które miałyby uzasadniać jego żądanie. Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego, iż powzięte wnioski wynikają przede wszystkim z nasuwających szereg wątpliwości co faktycznej sytuacji majątkowej strony skarżącej przedłożonych wydruków rachunków bankowych. Wynika z nich bowiem, iż w okresie od lutego do czerwca 2017 r., na obydwu rachunkach bankowych odnotowano relatywnie (w odniesieniu do podkreślanej przez wnioskodawcę złej sytuacji finansowej) wysokie wpłaty, tj. 22.056, 37 zł oraz 11.100 euro. Uwzględniając zawarte w sprzeciwie wyjaśnienia, iż z rachunku bankowego wnioskodawcy następowała spłata zadłużenia osoby trzeciej (S. B.) Sąd podkreśla, iż z analizowanych rachunków wynika, iż ewentualne spłaty zobowiązań osoby trzeciej dotyczyć mogą jedynie części wpłacanej na rachunki bankowe kwoty (celem spłaty zobowiązań osoby trzeciej wykonano cztery przelewy na kwotę łączną około 10.000 zł). Nie są Sądowi natomiast znane źródła z których pochodzą pozostałe kwoty pieniężne, gdyż wyjaśnienia że pochodzą z oszczędności z działalności gospodarczej wobec przedłożonych zeznań podatkowych z których wynika brak przychodów, nie są wiarygodne. Nie ma Sąd również wiedzy co do przeznaczenia pozostałych kwot, poza tym iż z rachunku PLN dokonywano spłaty karty kredytowej prowadzonej na nazwisko wnioskodawcy. Należy podkreślić, iż skarżący został wezwany do przedłożenia historii spłat kart kredytowych, której to czynności jednak nie dopełnił. Ponadto, Sąd podziela wątpliwości referendarza odnośnie oświadczenia skarżącego o źródłach finansowania swojego pełnomocnika. W tej sytuacji nie można powoływać się na odłożone oszczędności z działalności gospodarczej, jeśli z kopii zeznań podatkowych skarżącego wynika zerowy przychód. W sprzeciwie pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że okolicznością świadczącą o niemożliwości poniesienia kosztów sądowych jest fakt złożenia przez skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości, który do dnia złożenia sprzeciwu w sprawie nie został rozpatrzony. Na okoliczność tę nie przedstawiono jednak żadnych dowodów. Powyższe, daje zdaniem Sądu podstawę do uznania prawidłowości oceny wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu. Końcowo, odnosząc się do przywołanej w sprzeciwie konstytucyjnej zasady prawa do sądu należy wyjaśnić, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania zarówno bezpłatnej pomocy prawnej, jak i prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek, przy czym podstawowym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu. Jest on usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 419/13, LEX nr 1319097). Mając na uwadze powyższą argumentację, Sąd nie stwierdził podstaw do zmiany zaskarżonego sprzeciwem postanowienia poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy w dochodzonym zakresie i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.