I SA/Wr 541/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zmianę postanowienia Sądu z dnia 3 października 2016 r. sygn. akt I SO/Wr 6/16 utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. wraz z odsetkami za zwłokę. postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2016 r. sygn. akt I SO/Wr 6/16 utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 3 października 2016 r. sygn. akt I SO/Wr 6/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na skutek wniesionego sprzeciwu, utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd, w oparciu o dokumenty i oświadczenia strony znajdujące się w aktach niniejszej sprawy stwierdził, że referendarz sądowy zasadnie uznał, że wniosek spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, że oceniając zasadność przyznania wnioskującej spółce prawa pomocy należy wziąć pod uwagę nie tylko sytuację finansową spółki na dzień złożenia wniosku, ale również we wcześniejszym okresie. Dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe. W odniesieniu do przedsiębiorcy istotne jest również np. czy mógł i powinien był gromadzić wcześniej środki na partycypowanie w kosztach postępowań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przedsiębiorca bowiem w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością, albo koniecznością, dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania, bądź wystąpienia na drogę sądową, powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Jak wynika z zebranych dokumentów, spółka na koniec 2012 r. dysponowała aktywami obrotowymi na kwotę ponad 6.000.000 zł, w tym posiadała środki pieniężne w kwocie ponad 2.000.000 zł. Jej kapitał własny wynosił ponad 3.000.000 zł. Natomiast zgodnie z rachunkiem zysków i strat za 2012 r. przychody netto w tym roku wyniosły ponad 2.000.000 zł i odnotowany został zysk o wartości 172.738,31 zł. W opinii Sądu, taka kwota przychodu pozwalała spółce na poczynienie odpowiednich oszczędności na poczet przyszłych procesów sądowych. Sąd zauważył, że spółka wchodząc w spór z organem podatkowym, mogła przewidzieć, że będzie zobowiązana do poniesienia kosztów sądowych. Wskazał również, że mimo powoływania się na złą sytuację finansową spółka nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. Oprócz tego zauważył, że spółka ma możliwość pozyskania środków finansowych poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat. Pismem z dnia 10 listopada 2016 r. spółka wniosła o zmianę ww. postanowienia Sądu wskazując, że doszły nowe okoliczności, mianowicie spółka stała się niewypłacalna w rozumieniu art. 11 ustawy Prawo upadłościowe, a wniosek w tym przedmiocie spółka złoży niezwłocznie do właściwego sądu, zaś odpis wniosku zostanie przedłożony tut. Sądowi. Do ww. wniosku spółka załączyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wykazała dane i okoliczności, które były już przedmiotem oceny referendarza sądowego, a następnie Sądu. Z urzędu wskazać należy, że akta sprawy I SO/Wr 6/16, w której rozpoznano prawomocnie wniosek o przyznanie prawa pomocy, zostały włączone do sprawy I SA/Wr 541/16 na podstawie zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 14 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 3 października 2016 r. zostanie oceniony nie w kontekście przesłanek z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. (jak to miało miejsce w przypadku rozstrzygniętego już wniosku strony), lecz w kontekście tego, czy w sprawie wystąpiły nowe okoliczności (faktyczne lub prawne), które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego (prawomocnego) stanowiska Sądu. Podstawę prawną do ewentualnej zmiany ww. prawomocnego postanowienia Sądu, jak prawidłowo wskazała skarżąca spółka, stanowi art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. w Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w myśl którego postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wyrażone stanowisko Sądu jest powszechnie aprobowane w orzecznictwie sądowym, gdzie podkreśla się, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności oraz argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Zadanie sądu sprowadza się w tym przypadku do porównania sytuacji wnioskującego przedstawionej w dwóch odrębnych wnioskach, a następnie oceny, czy zaistniała istotna zmiana okoliczności. W przypadku wystąpienia przesłanki "zmiany okoliczności" sąd decyduje, czy powołane okoliczności mogą stanowić uzasadnienie zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt II FZ 485/12, LEX nr 1333340). Poddając ocenie, w myśl przedstawionych kryteriów, wniosek o zmianę ww. prawomocnego postanowienia Sądu stwierdzić należało, że skarżąca spółka nie wykazała przesłanek do takiej zmiany. Według spółki, nową okolicznością, o jakiej jest mowa w art. 165 p.p.s.a. jest to, że spółka stała się niewypłacalna w rozumieniu art. 11 ustawy – Prawo upadłościowe, przy czym, wniosek w tym przedmiocie, zostanie złożony do właściwego sądu. W ocenie Sądu tak sformułowana argumentacja oznacza, że skarżąca spółka powołała się na okoliczność, która w żaden sposób nie została potwierdzona i stanowi dopiero zamierzenie spółki w celu podjęcia kroków w kierunku zainicjowania postępowania w tym przedmiocie. Co za tym idzie - nie można przyjąć, by gołosłowne twierdzenia uznać za wystąpienie okoliczności faktycznej do zmiany prawomocnego orzeczenia Sądu. Należy bowiem podkreślić, że owe, nowe okoliczności muszą już występować na dzień złożenia wniosku w trybie art. 165 p.p.s.a. oraz być stosownie udokumentowane. Warunki te niewątpliwie nie zostały spełnione w poddanym rozpoznaniu niniejszym wniosku. Wskazać też trzeba, że nowe okoliczności nie wynikają także z treści kolejnego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powołano tam bowiem dane i okoliczności, które były już poddane analizie referendarza sądowego i Sądu, co znalazło wyraz - odpowiednio – w postanowieniach z dnia 27 czerwca 2016 r. i 3 października 2016 r. W konsekwencji, wobec niewykazania przez skarżącą spółkę przyczyn, które uzasadniałyby zmianę ww. prawomocnego postanowienia z 3 października 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.