I SA/Wr 556/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska po rozpoznaniu w dniu 3 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 sierpnia 2016 r., I SA/Wr 556/16, o odmowie przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A sp. z o.o. z/s w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za sierpień 2013 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 sierpnia 2016 r., I SA/Wr 556/16. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi strona skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na złożony przez nią wniosek o ogłoszenie upadłości. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że wartość jej kapitału zakładowego wynosi 1.001.200 zł, wartość środków trwałych to 1.202.901 zł, a w poprzednim roku podatkowym odnotowano stratę na poziomie 1.544.909 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy z saldem 44.000 zł. Podała, że wartość zobowiązań wynosi 10.762.000 zł, a należności 679.000 zł. Do wniosku załączona została kopia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości z dnia 2 czerwca 2016 r. z załącznikami. Z wniosku wynika, że spółka ma zobowiązania wobec jednego z jej wspólników na kwotę 14.000.000 zł oraz wobec Dyrektora Izby Celnej w wysokości 1.092.550 zł. Zgodnie z listą wierzycieli, łączna wartość zobowiązań spółki wynosi 21.178.718,92 zł. Ponadto z załączonych dokumentów wynika, że na dzień 4 maja 2016 r. kapitał własny spółki był ujemny na poziomie 6.972.826,73 zł, wartość zobowiązań krótkoterminowych 2.256.750,15 zł i należności krótkoterminowych 403.836,14 zł. Spółka dysponowała na ww. dzień środkami pieniężnymi w kasie i na rachunkach w kwocie 44.811,32 zł. Do 4 maja 2016 r. przychody netto ze sprzedaży wyniosły 1.850.678,06 zł i odnotowana została strata w wysokości 8.942.347,68 zł Z dokumentów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że na koniec 2015 r. odnotowane zostały przychody netto w kwocie 10.136.983,54 zł, strata natomiast wyniosła 1.544.909,03 zł. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za kwiecień, maj i czerwiec 2016 r., spółka dokonała dostaw towarów i usług o wartościach odpowiednio 1.106.712 zł, 316.688 zł i 220.930 zł oraz dokonała zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty odpowiednio 308.610 zł, 31.109 zł i 52.962 zł. Przedłożono również dokumenty potwierdzające egzekucję zobowiązań podatkowych. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia strona zarzuciła referendarzowi sądowemu, że gdyby miała możliwość poniesienia jakichkolwiek kosztów to by nie zwracała się o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca podniosła, że aktualnie nie dysponuje środkami pieniężnymi, które wystarczyłyby na poniesienie kosztów sądowych. W ocenie skarżącej spółki, przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie pozostawia wątpliwości, że skarżąca nie jest w stanie ponieść wymaganego w sprawie wpisu sądowego od skargi. Do okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez spółkę zakresie strona zaliczyła złożenie przez nią wniosku o ogłoszenie upadłości oraz zabezpieczenia wszystkich kont oraz majątku spółki. Do sprzeciwu dołączono kserokopie zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych na łączną kwotę ponad 300.000 zł. Jako znane z urzędu należy wskazać, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 5.849 zł, natomiast obecnie w tutejszym Sądzie na spółce ciąży obowiązek uiszczenia wpisów od skarg w sprawach I SA/Wr 556-558/16 oraz I SA/Wr 643-644/16 w łącznej kwocie 115.657 zł. W sprawach I SA/Wr 557-558/16 oraz I SA/Wr 643-644/16 przyznane zostało prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 10.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd, po ponownym zbadaniu akt sprawy, uznał, że zasadnie referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy w żądanym zakresie. Po pierwsze, należy wskazać, że oceniając zasadność przyznania skarżącej spółce prawa pomocy należy wziąć pod uwagę nie tylko sytuację finansową spółki na dzień złożenia wniosku, ale również we wcześniejszym okresie. Dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe. W odniesieniu do przedsiębiorcy istotne jest również np. czy mógł i powinien był gromadzić wcześniej środki na partycypowanie w kosztach postępowań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przedsiębiorca bowiem w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością, albo koniecznością, dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania, bądź wystąpienia na drogę sądową, powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Wymaga podkreślenia, że koszty sądowe przedsiębiorca powinien traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2013 r., II GZ 42/13, CBOSA). Odwołując się materiału dowodowego sprawy należy stwierdzić, że przedłożone przez spółkę dokumenty nie dawała podstawy do przyjęcia, że spółka – na dzień wystąpienia ze skargą – nie dysponowała środkami pieniężnymi na wpisu. Jak trafnie zwrócił uwagę referendarz sądowy, złożone przez spółkę deklaracje VAT-7 za miesiące bezpośrednio poprzedzające wniesienie skargi (kwiecień, maj 2016 r.), a także za czerwiec 2016 r. wskazują na to, że w tym okresie spółka wykazywała wysokie obroty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wartość dokonywanych przez spółkę dostaw towarów i świadczenia usług w miesiącach od kwietnia do czerwca 2016 r. wyniosła bowiem odpowiednio kwotę – 1.106.712 zł, 316.688 zł i 220.930 zł. Dodatkowo, ze złożonego przez spółkę na etapie ubiegania się o prawo pomocy wniosku o ogłoszenie upadłości wynika, że na dzień zgłoszenia wniosku o upadłość na rachunkach spółki znajdowały się środki pieniężne w kwocie 62.400,80 zł. W bilansie sporządzonym na dzień 4 maja 2016 r. wykazane zostały zaś środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości ponad 44.000 zł. Wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że spółka dysponowała środkami, które mogła przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych. Oceny tej nie zmienia fakt wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Wniosek ten nie został bowiem dotychczas oceniony przez sąd. Jak wynika zaś z uzasadnienia, wnioskodawca powołuje się w jego treści na przysługujący mu majątek, jaki miałby wystarczyć na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Spółka sama przyznaje zatem, że dysponuje środkami na pokrycie kosztów związanych z procesem upadłościowym. Trudno zatem zakładać, że spółka nie jest w stanie wygospodarować środków na koszty postępowania sądowoadministracyjnego. Dodatkowo podnieść należy, że również dokumenty załączone do sprzeciwu nie dają podstawy dla zmiany zaskarżonego postanowienia. Wprawdzie z ich treści istotnie wynika, że w stosunku do spółki dokonano zajęcia na kwotę ponad 300.000 zł, jednakże dowodzą one również niespójności z danymi zawartymi w załączonym do wniosku oświadczeniu. W dokumencie tym wskazano bowiem, że strona skarżąca dysponuje jednym rachunkiem bankowym, na którym zgromadzono oszczędności w kwocie 44.000 zł (A). Tymczasem zajęcia dokonane na rzecz Urzędu Skarbowego w K. jednoznacznie świadczą o tym, że strona skarżąca dysponuje także innym rachunkami (B S.A., C, D). Końcowo należy dodać, że w zaskarżonym postanowieniu uwzględniono łączny zakres finansowego obciążenia, jakie ciąży na skarżącej spółce z tytułu kosztów sądowych wymaganych także w innych jej sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. W rezultacie Sąd postanowił utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 sierpnia 2016 r., o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.