I SA/Wr 560/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi "A" sp. z o. o. w C. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W.Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka w dniu 3 lutego 2010 r. wraz ze sporządzoną przez siebie skargą kasacyjną od zapadłego w sprawie wyroku oddalającego skargę, złożyła niepodpisaną kserokopię formularza o przyznanie prawa pomocy. Spółka wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni braku formalnego wniosku przez jego podpisanie bądź nadesłanie właściwie podpisanego formularza, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, na wezwanie nie odpowiedziała. Jednocześnie, tym samym pismem, skarżąca spółka została wezwana do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej (zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej starty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. (CIT-8); zaświadczenie wystawione przez właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości zaliczek wpłaconych na poczet podatku dochodowego od osób prawnych za grudzień 2009 r., styczeń oraz luty 2010 r.; uwierzytelniony odpis deklaracji podatkowych VAT za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe; odpis aktualnego bilansu; rachunek wyników za 2009 r.; szczegółowe wyciągi lub wykazy z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące oraz inne dokumenty oraz informacje, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku). Spółka nie przedłożyła żadnej dodatkowej dokumentacji i oświadczeń. Wobec powyższego, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 26 kwietnia 2010 r., pozostawił wniosek Spółki bez rozpoznania. W sprzeciwie od ww. zarządzenia, skarżąca spółka cofnęła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych i wniosła o ustanowienie doradcy podatkowego. Na zarządzenie Sądu z dnia 19 maja 2010 r., skarżąca spółka nadesłała formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zaś z prowadzonej działalności gospodarczej osiąga niewielkie dochody. Oznajmiła również, iż na skutek postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Urząd Skarbowy w W. poniosła znaczne straty finansowe (wyegzekwowano 25.000 zł), co w znacznym stopniu wpłynęło na płynność finansową Spółki. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała następujące dane: wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych - 50.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok – 96.294,36 zł, zysk netto za 2009 r. – 19.905,00 zł oraz stan rachunku bankowego - 0 zł . Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei, zgodnie z art. 245 § 1, 2 i 3 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie pełnomocnika) lub całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika). Podkreślenia wymaga, że powołana regulacja stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Skarżąca spółka wniosła o udzielenie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego). Zatem, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów (postanowienie NSA z 24 maja 2010 r., sygn. akt I FZ 77/10). Z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. skorzystał referendarz sądowy, wzywając skarżącą spółkę do przedłożenia określonych w wezwaniu informacji i dokumentów. Jednak skarżąca spółka nie złożyła żadnych z żądanych informacji i dokumentów, ani w terminie określonym w wezwaniu, ani na etapie sprzeciwu. Nie jest zatem możliwa obiektywna i nie pozostawiająca wątpliwości ocena stanu finansowego i możliwości płatniczych skarżącej spółki. Przyznanie prawa pomocy, o czym już wspomniano wyżej, jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące środków, którymi strona dysponuje. Dopiero porównanie źródeł finansowych, którymi wnioskodawca może dysponować pozwala na stwierdzenie, czy ma on dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednak to obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Reasumując, skarżąca spółka nie wykazała, by jej sytuacja finansowa uzasadniała przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to zatem, że wniosek spółki nie może zostać uwzględniony. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.