I SA/Wr 577/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA del. Małgorzata Dziemianowicz (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędzia WSA Jarosław Horobiowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r.: I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. na rzecz strony skarżącej kwotę 4391 zł (cztery tysiące trzysta dziewięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Postępowanie przed organami. 1.1. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 31 marca 2021 r. nr SKO/41/P-17/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej jako: SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy O. (dalej jako: organ I instancji) z dnia 10 grudnia 2020 r. nr RF-WP.3120.04.15.09.2019.2020, którą organ I instancji określił A R. (dalej jako: Strona, Skarżący) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2016 w kwocie 25.785 zł. 1.2. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji określił Stronie wysokość podatku od nieruchomości za rok 2016 wskazując, że zaniżyła ona w deklaracji zobowiązanie podatkowe. Organ I instancji wskazał, że grunty będące w zarządzie Strony obciążone są służebnością przesyłu na rzecz B S.A. (dalej również jako: Przedsiębiorca energetyczny). Odwołując się do przepisów oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego uznano, że pasy techniczne usytuowane pod liniami energetycznymi są gruntami zajętymi na działalność gospodarczą w zakresie przesyłu energii przez Przedsiębiorstwo energetyczne i podlegają opodatkowaniu najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości. Obowiązek podatkowy ciąży na Stronie jako zarządcy tych gruntów i podmiocie faktycznie władającym gruntami, czego nie zmienia ustanowienie służebność przesyłu na rzecz Przedsiębiorcy energetycznego. Decyzję doręczono Stronie w dniu 14 grudnia 2020 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru nr ([...]). 1.3. Od decyzji organu I instancji Strona wniosła odwołanie w dniu 29 grudnia 2020 r. (vide: k. 7 akt administracyjnych II instancji). 1.4. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. SKO zwróciło uwagę, że w uchwale (sygn. akt II FPS 3/19) podjętej w składzie 7 sędziów Naczelny Sąd Administracyjny wykluczył, by podatnikiem podatku od nieruchomości wobec gruntu, na którym został ustanowiona służebność przesyłu miało być przedsiębiorstwo przesyłowe tj. Przedsiębiorca energetyczny (na którego rzecz służebność została zastrzeżona). Zdaniem Organu odwoławczego, to na Stronie jako zarządcy gruntów, których dotyczy spór o opodatkowanie ciąży obowiązek podatkowy, a wobec ich zajęcia na działalność gospodarczą do opodatkowania należy zastosować najwyższą stawkę. 2.Postępowanie przed Sądem I instancji. 2.1. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie: 1) art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1445; dalej jako: "u.p.o.l.") i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym w brzmieniu obowiązującym w 2014 r., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż zgłoszone przez skarżącego do opodatkowania w deklaracji za 2016 r. grunty sklasyfikowane jako Ls znajdujące się pod liniami energetycznymi podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości w sytuacji, kiedy skarżący wykorzystywał je na potrzeby działalności leśnej i w związku z tym podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości, podlegając równocześnie opodatkowaniu podatkiem leśnym; 2) art. 2 ust. 2 u.p.o.l. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że grunty leśne będące w zarządzie podatnika są zajęte na prowadzoną działalność gospodarczą przez przedsiębiorstwa energetyczne, która jest decydująca i obowiązująca na tym gruncie oraz co do zasady wyłącza prowadzenie na nim działalności leśnej i podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek właściwych dla gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą; 3) art. 2 ust. 2 u.p.o.l. w zw. z art. 1a ust. 2 pkt 1 u.p.o.l. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że grunty leśne będące w zarządzie podatnika są związane i zajęte na prowadzoną działalność gospodarczą przez przedsiębiorstwa energetyczne na podstawie zawartych umów o ustanowienie służebności, pomimo iż prawidłowe przeprowadzone postępowanie i wykładnia przepisów prawa materialnego doprowadziłaby organ do uznania, że grunty podatnika nie są zajęte na prowadzoną działalność gospodarczą przez przedsiębiorstwa energetyczne w taki sposób, że brak jest możliwości prowadzenia na gruncie usytuowanym w pasie technicznym działalności leśnej w zakresie ochrony i zagospodarowania lasu, a także utrzymania i powiększania zasobów upraw leśnych; 4) art. 121 § 1, art. 122, art. 187 §1 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.; dalej jako: "O.p.") przez naruszenie zasady zaufania i przekonywania, jak również uchybienia zasadzie in dubio pro tributario wobec braku wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, co przejawiło się brakiem odniesienia się do faktu, że zakres zawartej umowy ustanowienia służebności przesyłu powoduje, iż grunty nie pozostają w posiadaniu zależnym przedsiębiorstwa energetycznego i nie są zajęte wyłącznie na prowadzenie działalności gospodarczej, natomiast dalej są wykorzystywane przez podatnika do prowadzenia gospodarki leśnej; 5) art.124 O.p. przez zaniechanie wykładni wprowadzonego z dniem 3 marca 2011 r. do ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (tj. Dz.U z 2020 r., poz.6, zm. dalej u.o.l.) przepisu art. 39a, zgodnie z którym nadleśniczy może za zgodą dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych obciążyć, za wynagrodzeniem, nieruchomości pozostające w zarządzie Lasów Państwowych służebnością drogową lub służebności przesyłu, z uwzględnieniem zasad gospodarki leśnej, przy jednoczesnym braku odesłania przez jakikolwiek przepis ustawy o lasach do kodeksu cywilnego, ani jego odpowiedniego stosowania, co spowodowało, że organ nie ustosunkował się do istotnej wątpliwości czy zakres korzystania z nieruchomości obciążonej wyznacza autonomicznie tylko ustawa o lasach czy też stosuje się w tej kwestii również przepisy art. 305(1) k.c. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. 2.2. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: 3.1. W niniejszej sprawie należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji SKO, gdyż jest dotknięta wadą uzasadniającą wyeliminowanie jej z obiegu prawnego.Organ odwoławczy rozpoznał bowiem merytorycznie odwołanie Strony z dnia 28 grudnia 2020 r. (data nadania: 29 grudnia 2020 r.), pomimo, że Skarżący wniósł je po terminie. 3.2. Jak wynika z akt sprawy, decyzja organu I instancji została doręczona Stronie w dniu 14 grudnia 2020 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru nr ([...]), zaś odwołanie wniesiono w dniu 29 grudnia 2020 r. (vide: stempel na kopercie zawierającej odwołanie - k. 7 akt administracyjnych II instancji), zatem jeden dzień po terminie do jego wniesienia, który upływał z dniem 28 grudnia 2020 r. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z pouczenia zawartego w treści decyzji organu I instancji wynika, że Strona została prawidłowo pouczona o trybie i terminie wniesienia odwołania. Pomimo wniesienia przez Stronę odwołania dopiero w dniu 29 grudnia 2020 r., SKO rozpoznało je i wydało decyzję z dnia 31 marca 2021 r. Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie Sądu, decyzja organu odwoławczego obarczona jest wadą nieważności. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (§ 1). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Brak związania sądu administracyjnego zarzutami i wnioskami skargi (oraz powołaną podstawą prawną) oznacza m.in. możliwość dokonania oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze twierdzeń i zarzutów. Tym samym istnieje możliwość, że sąd uchyli treść zaskarżonego aktu lub czynności z powodu innych uchybień niż te, które wskazał wnoszący skargę. Możliwe będzie również stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu przez sąd. Sąd jest więc uprawniony uwzględnić z urzędu inne zarzuty i orzec odmiennie od wniosków skargi (por. wyrok NSA z 20 marca 2007 r., sygn. II GSK 349/06; wyrok WSA w Warszawie z 6 maja 2004 r., sygn. I SA 2027/02 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W myśl art. 145 § 2 p.p.s.a. w sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie. Zgodnie z art. 247 § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że doszło do rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy organ odwoławczy rozpoznał odwołanie od decyzji wniesionej po terminie, mimo że termin nie został przywrócony. Nie może ulegać wątpliwości, że aby wniesienie odwołania było skuteczne, musi zostać zachowany termin do dokonania tej czynności. Uchybienie temu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 O.p. (por. wyrok NSA z 16 lutego 1998 r., sygn. IV SA 727/96, LEX nr 43307; wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. IV SA 1006/96, LEX nr 43356; wyrok NSA z 14 kwietnia 1999 r., sygn. I SA 1823/98, LEX nr 40275; wyrok NSA z 2 czerwca 1999 r., sygn. IV SA 868/97, LEX nr 47862; tezę drugą wyroku NSA z 18 listopada 1999 r., sygn. I SA 330/99, LEX nr 48749; wyrok WSA w Łodzi z 22 stycznia 2020 r., sygn. I SA/Łd 731/19, LEX nr 2780635). Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2255), która weszła w życie dnia 16 grudnia 2020 r. dodany został art. 15zzzzzn2, zgodnie z którym, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (art. art. 15zzzzzn2 ust. 1 ww. ustawy). W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. art. 15zzzzzn2 ust. 2 ww. ustawy). Przepis ten przewiduje obowiązek organu administracji publicznej zawiadamiania strony o uchybieniu terminu. W takim przypadku strona ma prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. 3.3. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji SKO. Stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji powoduje, że SKO będzie zobowiązane rozpoznać odwołanie Skarżącego, z zastrzeżeniem, że wniesione zostało ono po terminie. Przy czym ewentualne zastosowanie w tej sprawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. poprzedzone powinno być poinformowaniem Skarżącego o uchybieniu terminu, stosownie do treści art. 15zzzzzn2 z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).