I SA/Wr 592/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędziowie: sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), sędzia WSA Daria Gawlak- Nowakowska, , Protokolant: sekretarz sądowy Daria Laskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi K. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddalono skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W., na podstawie art. 216 i art.163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: O.p. ), odmówił K. H. – L. (dalej: strona, skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 31 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. od dochodu z tytułu odpłatnego zbycia ½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego w wysokości 15.162 zł. Pismem z dnia 22 marca 2016 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazując, że od 2008 r. stale zamieszkuje w Niemczech. Zatem zarówno w dacie zawarcia sprzedaży nieruchomości w kwietniu 2009 r. jak i w dacie wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. decyzji z dnia 31 lipca 2015 r. nie zamieszkiwała na terenie Polski. Stwierdziła także, iż od dłuższego czasu rozlicza się podatkowo poza granicami Polski. Z uwagi na miejsce zamieszkania przez stronę cała korespondencja związana z prowadzonym przez organ I instancji postępowaniem, w tym wydana decyzja, doręczana była poprzez przyjęcie fikcji doręczenia w trybie art. 150 § 2 O.p. Strona podniosła, że organ doręczał przesyłki na adres mieszkania które zostało sprzedane, a już fakt jego sprzedaży przez pełnomocnika, na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu 18 marca 2009 r. obejmującego m.in. upoważnienie do podpisania aktu notarialnego potwierdza dodatkowo brak stałego zamieszkania pod tym adresem. W ocenie strony dochowała ona należytej staranności przy zbyciu nieruchomości. Gdyby organ kierował korespondencję na adres pełnomocnika wskazany w pełnomocnictwie zostałaby ona poinformowana o toczącym się postępowaniu podatkowym. Niewłaściwym w ocenie strony było natomiast kierowanie przeznaczonej dla niej korespondencji na adres mieszkania, które sprzedała. Do wniosku dołączono kopię powołanego pełnomocnictwa, a także dokumentów potwierdzających przebywanie strony na terenie Niemiec. Spornym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że decyzja wymiarowa została prawidłowo doręczona stronie w trybie art. 150 O.p. Zaznaczył, że przesyłka pocztowa zawierająca decyzję organu I instancji była awizowana w dniu 5 sierpnia 2015 r., a następnie w dniu 13 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 150 § 2 O.p., decyzję należy więc uznać za doręczoną stronie w dniu 19 sierpnia 2015 r., natomiast termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 2 września 2015 r. Natomiast odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nastąpiło w dniu 3 marca 2016 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i na kopercie zawarto wszelkie dane warunkujące domniemanie doręczenia przesyłki. W kwestii oświadczenia strony, iż od 2008 r. nie zamieszkuje pod adresem wskazanym organowi podatkowemu jako adres zamieszkania, tj. ul. [...] w G., organ podniósł, że z wydruku ewidencji podatników organu podatkowego wynika, ze strona zgłosiła ten adres na formularzu NIP-1 w dniu 12 maja 1997 r. Strona nie informowała organu o zmianie adresu. Dopiero w dniu 26 lutego 2016 r. dokonała zgłoszenia aktualizacyjnego wskazując adres w Niemczech, a więc organ nie mógł wiedzieć o zmianie jej adresu zamieszkania. Organ dodatkowo podkreślił, że zarówno udzielając swemu bratu pełnomocnictwa w dniu 18 marca 2009 r. jak i w chwili dokonywania na jego rzecz sprzedaży udziałów w mieszkaniu w dniu 23 kwietnia 2009 r. skarżąca posługiwała się adresem w G. przy ul. [...] który był adresem jej zameldowania, co notariusz stwierdził na podstawie okazanego dowodu osobistego. Do ujawnienia jej miejsca zamieszkania w Niemczech doszło dopiero po zakończeniu prowadzonego wobec niej postępowania, w toku wszczętego dochodzenia o przestępstwo skarbowe, natomiast do formalnego zgłoszenia zmiany 26 lutego 2016 r. To zaś bezspornie świadczy o niedopełnieniu przez nią należytej staranności w dopełnieniu obowiązków w zakresie aktualizacji danych, a za tym w dbaniu o własne interesy. O fakcie istnienia pełnomocnictwa organ powziął wiedzę podczas przesłuchania w charakterze świadka A.K. w toku o przestępstwo karne skarbowe, a następnie w listopadzie 2015 r. pozyskał kopię z Sądu Rejonowego w G. Wydział Ksiąg Wieczystych. Skoro strona nie przedłożyła żadnego pełnomocnictwa w prowadzonym postępowaniu skutkuje uznaniem, że strona w postępowaniu działa samodzielnie. Organ stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła, że bez jej winy nastąpiło niedochowanie terminu do złożenia odwołania, co tym samym wyklucza jego przywrócenie. Ponadto organ stwierdził, że strona uchybiła 7 dniowemu terminu dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. O fakcie decyzji dowiedziała się co najmniej w dniu 15 lutego 2016 r. bowiem w tym dniu złożyła wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej. Zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji złożony został 3 marca 2016 r. a więc z uchybieniem 7 dniowego terminu. W skardze na postanowienie organu odwoławczego, skarżąca wniosła o jego uchylenie podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 2, art. 148 § 1 w związku z art. 150 O.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie albowiem decyzja została doręczona na adres, pod którym skarżąca nie mieszkała, a organ na podstawie umowy sprzedaży nieruchomości oraz załączonego pełnomocnictwa miał wiedzę, o ustanowionym przez skarżącą pełnomocniku do sprzedaży nieruchomości oraz reprezentowania przed urzędami oraz do złożenia i podpisania zeznania podatkowego we właściwym miejscowo Urzędzie Skarbowym. W uzasadnieniu strona podniosła, że jej niezawinienie w złożeniu odwołania po terminie wynikało z faktu doręczenia przez organ I instancji decyzji w trybie art. 150 O.p. na adres mieszkania, które zostało sprzedane oraz błędnego wskazania przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, że adresat nie odebrał listu, podczas gdy winien on zaznaczyć, że adresat nie mieszka pod wskazanym adresem. Podkreśliła, że od 2008 r. mieszka na stałe na terytorium Niemiec i tam rozlicza się podatkowo. Zatem ani w dacie sprzedaży nieruchomości ani wydania decyzji organu podatkowego nie zamieszkiwała na terenie Polski. Skarżąca wskazywała, że czym innym jest miejsce zamieszkania a czym innym miejsce zameldowania. W ocenie skarżącej organ podatkowy I instancji, wskutek ustanowienia pełnomocnika powinien przesyłki doręczać na adres pełnomocnika. Podkreśliła, że sam fakt sprzedaży udziału w mieszkaniu przez pełnomocnika świadczyło o braku stałego zamieszkiwania pod wskazanym adresem. Zdaniem strony brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja została doręczona skutecznie w trybie art. 150 O.p. Warunkiem jej zastosowania jest zamieszkiwanie adresata pod wskazanym adresem. Doręczenie powinno zostać dokonane na adres, gdzie strona mieszka aktualnie, a nie gdzie mieszkała w przeszłości. Zdaniem pełnomocnika skarżącej wynikający z art. 146 § 1 O.p. obowiązek zawiadamiania organu przez stronę lub jej pełnomocnika o zmianie adresu istnieje jedynie w toku postępowania, a zatem już po doręczeniu stronie postanowienia o jego wszczęciu na adres rzeczywisty. W ocenie skarżącej jeżeli przedstawiła dowody świadczące o jej pracy, pobycie i zameldowaniu w Niemczech to potwierdzają one rzeczywistą zmianę jej adresu. Zatem korespondencja nie powinna być kierowana na adres, na który była doręczona. Tym samym skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z wydaną decyzją. W ocenie strony złożenie w dniu 3 marca 2016 r. wniosku o przywrócenie terminu nie wykraczało poza 7-dniowy termin dla dokonania tej czynności. Wskazano, że strona złożyła go po zapoznaniu się z treścią decyzji i wtedy powzięła informację o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast organ błędnie przyjął iż wiedziała o istnieniu rozstrzygnięcia co najmniej od 15 lutego 2016 r. gdyż wtedy złożyła jedynie ogólny nieprecyzyjny wniosek mający na celu zatrzymanie przymusowej egzekucji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżanych aktów z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, zaskarżone akty podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt.1 lit.a - c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ). Skarżąca jako okoliczności stanowiące o braku jej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania wskazała brak skutecznego doręczenia decyzji. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że formułowanie zarzutu nieskutecznego doręczenia decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Wniosek taki opiera się bowiem na założeniu, że decyzje zostały skutecznie doręczone i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. Doręczenie, które nie jest skuteczne nie powoduje rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2005 roku, FSK 2587/04, LEX nr 173329). Jak wynika z treści art. 162 § 1 O.p., przywrócić termin można jedynie w razie gdy doszło do jego uchybienia. Zatem rozstrzygnięcie kwestii uchybienia terminu ma charakter podstawowy dla późniejszego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. O tym, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania stwierdza organ podatkowy w odrębnym postanowieniu, wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Po wydaniu takiego rozstrzygnięcia organ podatkowy, w dalszej kolejności, wydaje postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. W sytuacji, w której istnieje ostateczne postanowienie wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., organ w toku postępowania o przywrócenie terminu bada jedynie, czy zaistniała druga przesłanka z art. 162 § 1 O.p. a mianowicie, czy zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (tak wyrok NSA z 12 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1499/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Osoba zainteresowana ma zaś uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, tj. powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, (sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca, nie przedstawiła żadnych tego rodzaju okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi. W zamian przedstawiła argumentację, mającą wskazywać na nieskuteczność doręczenia decyzji organu I instancji (doręczenie na nieaktualny adres, pełnomocnictwo dla brata). Za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznane powołane przez skarżącą twierdzenie, że udzieliła bratu pełnomocnictwo do sprzedaży mieszkania oraz do reprezentowania przed organem, które przedłożyła do organu dopiero wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Przyjęcie jedynie oświadczenia strony, że organ nieprawidłowo doręczył przesyłkę na nieaktualny adres – pomimo nie zgłoszenia zmiany miejsca zamieszkania - prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, że jak wynika z adnotacji znajdujących się na przesyłce była ona dwukrotnie, prawidłowo awizowana. Zaznaczenia wymaga, że kwestia skuteczności doręczenia decyzji została już rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 kwietnia 2015 r., jak również została przesądzona wyrokiem tut. Sądu z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 591/16, a zatem ponowne rozważania kwestii uchybienia terminowi należało uznać za zbędne. W świetle powyższego Sąd stanął na stanowisku, że podważanie skuteczności doręczenia zastępczego w trybie art. 150 O.p. nie może uzasadniać uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. W konsekwencji, Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia i tym samym nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącej, co do naruszenia przez organ art. 150 oraz art. 162 O.p. Ponadto jak wykazał prawidłowo organ strona uchybiła 7-dniowemu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. O fakcie decyzji dowiedziała się co najmniej w dniu 15 lutego 2016 r. bowiem w tym dniu złożyła wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej. Zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji złożony został 3 marca 2016 r. a więc z uchybieniem 7 dniowego terminu. Dotąd powiedziane prowadzi do wniosku, że skargę po myśli art. 151 p.p.s.a. należało oddalić w całości.