I SA/Wr 609/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 3 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2014 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 10.000 (słownie: dziesięć tysięcy) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie sprzedaży hurtowej niewyspecjalizowanej, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując na brak płynności finansowej, zabezpieczenie kont bankowych i prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że wartość jej kapitału zakładowego wynosi 105.200 zł, nie ma środków trwałych, a w poprzednim roku podatkowym odnotowano stratę na poziomie 87.878,24 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy z saldem 2.888,69 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że w bieżącym roku (2016) do lipca spółka uzyskała przychód netto w wysokości 99.378 zł i zysk w kwocie 10.616,17 zł. Kapitał własny spółki na koniec lipca br. był ujemny na poziomie 501.272,23 zł, zobowiązania krótkoterminowe wynosiły 1.494.336,30 zł, a należności krótkoterminowe 996.999,24 zł. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za maj, czerwiec i lipiec 2016 r., spółka dokonała dostaw towarów i usług o wartościach odpowiednio 15.000 zł, 20.200 zł i 18.150 zł oraz dokonała zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty odpowiednio 9.809 zł, 10.241 zł i 12.493 zł. W historii rachunku bankowego odnotowane są transakcje związane z działalnością gospodarczą, wypłaty gotówki w kwotach 1.000-4.000 zł, przelew uznaniowy wysokości 30.000 zł tytułem wpłaty udziałowca, z rachunku Teresy Węgrzeckiej (wspólnika i prezesa zarządu spółki). Nie przedłożono bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2015 r. i oświadczenia o źródłach finansowania działającego w niniejszej sprawie w imieniu spółki doradcy podatkowego. Jako znane z urzędu wskazać należy, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 41.181 zł. W ocenie referendarza sądowego, w niniejszej sprawie wniosek skarżącej spółki należało uznać jako zasadny w części. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, w przypadku osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z przytoczonej regulacji prawnej, w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy chodzi przede wszystkim o wykazanie, że strona nie posiada dostępnych środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się nawet, że poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie (przykładowo: postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku, to w istocie zgodzić się należy ze skarżącą spółką, że jej ogólna sytuacja finansowa nie jest dobra. Może o tym świadczyć ujemny kapitał własny czy wyższe wartości zobowiązań krótkoterminowych od należności krótkoterminowych. Jednakże, zdaniem referendarza, spółka była w stanie zgromadzić środki na opłacenie wpisu od skargi przynajmniej w części. Zwrócić bowiem należy uwagę, że pomimo trudnej sytuacji finansowej miesięczne obroty wynoszą średnio około 14.000 zł. Poza tym, jak wynika z danych rachunku bankowego, spółka ma możliwość pozyskania środków z dopłat udziałowców. Skoro bowiem jeden z udziałowców był w stanie dokonać wpłaty na rachunek spółki kwoty 30.000 zł, to można stąd wnosić, że istnieje również taka możliwość na potrzeby poniesienia kosztów sądowych przynajmniej w części. Zaznaczyć trzeba, że konieczności ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi. W niniejszej sprawie skarga została nadana w urzędzie pocztowym 12 maja 2016 r. Zatem strona mogła w ciągu pięciu miesięcy zgromadzić środki na ten cel. Przyjęcie takiego rozstrzygnięcia uzasadnione jest tym, że wprawdzie prawo dostępu do sądu jest zapewnione Konstytucją na podstawie art. 45 ust. 1, ale jednocześnie ta sama Konstytucja w art. 84 przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia danin publicznych, do których zaliczane są również koszty sądowe. W konsekwencji konieczne było wyważenie pomiędzy tymi dwoma konstytucyjnymi zasadami. Jeśli zaś chodzi o pozostałe koszty sądowe, to zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona zobligowana jest do uiszczenia – poza wpisem od skargi – opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku (jeżeli skarga zostanie oddalona) oraz wpisu od skargi kasacyjnej, którego kwota stanowi równowartość połowy wpisu od skargi (jeżeli strona zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). Na obecnym etapie postępowania jednak wpis od skargi kasacyjnej jest kosztem przyszłym i niepewnym, strona zaś może wnosić o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania sądowego, zgodnie z brzmieniem art. 243 § 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 245 § 3 art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.,.