I SA/Wr 612/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 21 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 415,00 zł od skargi na oznaczoną w sentencji decyzję skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że nie jest w stanie uiścić opłat sądowych od skarg w jego 17 sprawach zawisłych przed tut. Sądem. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał wnioskodawca, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przyniosła w roku 2012 dochód w kwocie 8.961,8 zł, natomiast w związku z prowadzonym długotrwale przez organy celne postępowaniem administracyjnym był zmuszony zaprzestać wykonywania dotychczasowej działalności. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał dokumenty, z których wynika, że w latach 2011 i 2012 uzyskał dochód w kwocie odpowiednio 3.174,38 zł i 8.961,80 zł (przy przychodzie w kwocie odpowiednio 1.736.648,92 zł i 1.430.361,45 zł), natomiast w lutym, marcu i kwietniu 2012 r. dokonał dostaw towarów i świadczył usługi o łącznej wartości odpowiednio 684.147 zł, 396.418 zł i 305.000 zł oraz nabył towary i usługi za kwotę odpowiednio 383.591 zł, 156.942 zł i 2.326 zł. W treści pisma procesowego z dnia 22 lipca 2013 r. wnioskodawca oświadczył, że koszty jego miesięcznego utrzymania zamykają się w kwocie około 1.000 zł, dodatkowo wspomaga rodziców kwotą około 500 zł miesięcznie. Jego zobowiązanie podatkowe organ celny określił w łącznej kwocie blisko 250.000,00 zł i od kilku miesięcy, ze względu na egzekucję majątkową prowadzoną przez ten organ, nie posiada rachunków bankowych. Nadto wnioskodawca opisał sposób prowadzenia w latach 2011 i 2012 działalności gospodarczej oraz stwierdził, że prowadzenie jej obecnie pozwoliłoby mu na opłacenie "bez problemu" wpisów sądowych od skarg, ale dalsze prowadzenie działalności gospodarczej byłoby "w obliczu frywolności urzędników celnych" racjonalnie nieuzasadnione. Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, wskazał, że źródłem finansowania jego działalności gospodarczej był kredyt na kwotę 100.000,00 zł. Obecnie wobec znacznych zobowiązań wobec izby celnej, skarżący spłacił zaciągnięty kredyt i zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Zaakcentował, że nie osiąga żadnego dochodu i nie posiada także żadnego majątku, który pozwoliłby mu na uiszczenie wpisu. Skarżący został wezwany przez tut. Sąd do przedłożenia w terminie 7 dni: 1) oświadczenia o wszystkich osobach mieszkających wspólnie (pod tym samym adresem) ze skarżącym oraz o źródłach i wysokości ich dochodów; 2) dokumentu wykazującego aktualne źródło dochodów skarżącego i jego wysokość; 3) szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków przez skarżącego oraz osoby wspólnie z nim mieszkające (opłaty, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów, inne), ze wskazaniem źródeł ich finansowania; 4) innych oświadczeń i dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący, mimo skutecznego doręczenia ww. wezwania, nie przedłożył żadnych z ww. dokumentów oraz oświadczeń dotyczących jego stanu majątkowego oraz finansowego. Należy wskazać, że tut. Sądowi znane jest jednak z urzędu, że w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 433- 435/13, skarżący nadesłał wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, potwierdzający, że z dniem [...] października zawiesił wykonywanie indywidualnej działalności gospodarczej. Przesłał także zaświadczenie z dnia 18 września 2013r. o zatrudnieniu w wymiarze 1/8 etatu z wynagrodzeniem miesięcznym brutto 200 zł. Ponadto oświadczył, że mieszka z rodzicami i bratem, a jego wydatki są nieregularne, zależne od dochodu i ograniczają się do najistotniejszych potrzeb. Skarżący otrzymuje często świadczenia rzeczowe za pomoc innym osobom. Telefon, Internet oraz samochód użycza mu jego pracodawca. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: u.p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze, Sąd ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych. W myśl art. 245 § 3 u.p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy osobie fizycznej, według art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Istotne jest również zastrzeżenie, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (postanowienie NSA z dnia 29 maja 2013 r., II OZ 419/13, LEX nr 1319097). Zdaniem Sądu, w świetle przedstawionych przez skarżącego okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że skarżący nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych. Przesądzające znaczenie w niniejszej sprawie ma postawa wnioskodawcy. Należy wskazać, że zgodnie z art. 252 § 1 u.p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać jej oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, o stanie rodzinnym. Z kolei w myśl art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jest zatem oczywiste, że w celu wykazania zaistnienia przesłanek prawa pomocy, wnioskodawca powinien dążyć do należytego ustosunkowania się do wezwania do uzupełnienia przedstawionych danych. Skoro zmierza ono do usunięcia wątpliwości powstałych podczas oceny zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, nieuczynienie tego uniemożliwia, co do zasady, uwzględnienie zgłoszonego żądania. Nie można bowiem jednocześnie uczynić zarzutu Sądowi dokonania nieprawidłowej oceny stanu faktycznego, jeżeli strona nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku i nie podjęła współpracy z Sądem. Tymczasem właśnie taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanym przypadku, ponieważ skarżący w ogóle nie ustosunkował się do wezwania w części obejmującej punkty 1 i 3. Dochody rodziny skarżącego nie zostały udokumentowane, choć są niezbędne do zrekonstruowania zdolności płatniczej strony. Ponadto wnioskodawca w niniejszej sprawie nie przedstawił żadnych dokumentów, ani nie podjął próby uzupełnienia tych braków, poprzez złożenie jakiegokolwiek oświadczenia. Skarżący do dnia dzisiejszego nie wyjaśnił przyczyn bierności w tym zakresie. Jedynie w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 433- 435/13 wnioskodawca przedłożył zaświadczenie o osiąganiu wynagrodzenia na poziomie 200,00 zł, co w konfrontacji z deklarowaną kwotą wydatków - około 1.500,00 zł, jawi się jako niespójne. W konsekwencji, Sąd nie był w stanie dokładnie zbadać sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy, w jakiej on obecnie się znajduje. Należy także wskazać, że zestawienie kwoty wydatkowanej miesięcznie przez skarżącego na swoje utrzymanie i pomoc dla rodziców (łącznie około 1.500 zł) z faktem nieuzyskiwania przez niego aktualnie żadnych dochodów, pozwala przyjąć, że posiada on inne źródła pozyskiwania środków pieniężnych. Świadczy o tym również, wynikające z przedłożonych zeznań podatkowych, ponoszenie przez skarżącego w latach 2011 i 2012 kosztów swojego utrzymania z dochodu w kwocie odpowiednio 3.174,38 zł i 8.961,80 zł, tj. w kwocie około 264,53 zł i 746,81 zł miesięcznie, któremu nie sposób w realiach życia codziennego dać wiary. Ponadto skarżący nadal utrzymuje, że "żył dobrze" i gdyby "nadal prowadził ten biznes, bez problemu byłby w stanie pokryć wszystkie wpisy sądowe" (k. 50 akt sprawy sądowoadministracyjnej). W ocenie Sądu, brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, że to budżet państwa powinien kredytować wnioskodawcę w zakresie opłat sądowych. Sytuacja bowiem, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., co w następstwie musi prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy. Zdaniem Sądu, ocena sytuacji skarżącego w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją daje podstawę do uznania, że skarżący nie spełnił przesłanek do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a w zw. z art. 260 u.p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.