I SA/Wr 620/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi A S.A. w likwidacji z/s w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r. postanawia: I. odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2013 r. (sygn. akt I SA/Wr 620/13) o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Spółka, będąca w likwidacji, w treści skargi wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej - brak środków. Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki wynosi 4.619.096 zł, wartość środków trwałych 0 zł, a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 678.006 zł. Salda na rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiły 59.138,58 zł, (-) 52,02 zł i 10.653,37 euro. Postanowieniem z dnia 7.10.2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 9.01.2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia spółki na postanowienie odmawiające przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Po oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 10.04.2014 r., skarżąca spółka wniosła skargę kasacyjną, w której ponowiła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W formularzu urzędowym strona podała, że wnosi o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że - z uwagi na zaprzestanie działalności - nie posiada środków finansowych. Oświadczyła, że wysokość kapitału spółki wynosi 3.929.477,65 zł, wartość środków trwałych 273.819,07 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy (2012) 673.884,62 zł. Podała, że stan kont na trzech rachunkach bankowych - na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku - wynosił 1.154,66 zł, 8,84 euro i 394,97 zł. Na wezwanie referendarza sądowego, spółka przedłożyła dokumenty, z których wynika, że - na koniec 2013 r. - kapitał własny spółki wynosił 3.929.477,65 zł, zobowiązania krótkoterminowe - 506.293,08 zł, zaś należności krótkoterminowe - 4.041.995,61 zł. Z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że w 2013 r. spółka osiągnęła przychód netto 6.878.214,38 zł i stratę - 673.884,62 zł. Ponadto do sierpnia 2014 r. spółka nie odnotowała przychodu, a strata wyniosła 774.693,99 zł. Natomiast wartość środków pieniężnych w kasie i na rachunkach wynosiła 163.595,46 zł. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za czerwiec, lipiec i sierpień 2014 r. spółka nabyła towary i usługi odpowiednio za 4.905 zł, 3.439 zł i 3.267 zł. W czerwcu dodatkowo zdeklarowano eksport towarów za kwotę 6.130 zł. Na rachunkach bankowych prowadzonych w PLN za miesiące od czerwca do sierpnia 2014 r. odnotowane zostały wpłaty z tytułu zwrotu podatku VAT, wpłaty ze strony kontrahentów spółki, przelewy na rzecz Kancelarii Radcy Prawnego (1.845 zł i 2.214,49 zł) oraz wpłaty i obciążenia związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Saldo na koniec sierpnia wynosiło 394,97 zł i 1.154,66 zł. Postanowieniem z dnia 19.11.2014 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe rozstrzygnięcie spółka wniosła sprzeciw, w treści którego zawarła polemikę z orzeczeniem referendarza. W ocenie strony, referendarz, mimo prawnych możliwości, nie wezwał ją do przedłożenia dodatkowych dokumentów. W konsekwencji, strona nie mogła wykazać swojej rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. Do sprzeciwu strona nie dołączyła żadnych nowych dokumentów. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy zauważyć, że w treści skargi kasacyjnej został wskazany inny zakres prawa pomocy aniżeli na urzędowym formularzu. Ze względu jednak na fakt, że w zakresie sporządzenia skargi kasacyjnej obowiązuje przymus adwokacko-radcowski, Sąd uznał, że rzeczywistą intencją wnioskodawcy było uzyskanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym także ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponieważ jednak prawomocnym postanowieniem z 7.10.2013 r. tutejszy Sąd odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy, rozstrzygnięcie kolejnego wniosku w tym samym przedmiocie wymagało rozważenia, czy sytuacja majątkowa spółki uległa zmianie (pogorszeniu) w stosunku do ustalonej przez Sąd przy rozpoznaniu poprzedniego wniosku. W myśl bowiem art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności oraz argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Zadanie sądu sprowadza się w tym przypadku do porównania sytuacji wnioskującego przedstawionej w dwóch odrębnych wnioskach, a następnie oceny, czy zaistniała istotna zmiana okoliczności. W przypadku wystąpienia przesłanki "zmiany okoliczności" sąd decyduje, czy powołane okoliczności mogą stanowić uzasadnienie zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie NSA z 12.07.2012 r., II FZ 485/12, LEX nr 1333340). Poddając ocenie w myśl przedstawionych kryteriów wniosek o przyznanie prawa pomocy jaki strona złożyła w skardze kasacyjnej, a przy tym, po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia strony na wcześniejsze postanowienie Sądu w tym przedmiocie, należało stwierdzić brak przesłanek do zmiany prawomocnego postanowienia z 7.10.2013 r. Skarżąca spółka nie wykazała bowiem spełnienia przesłanek do takiej zmiany. Rozpatrując po raz pierwszy wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy, Sąd zauważył bowiem, że z oświadczenia majątkowego strony wynika, że posiada ona na rachunkach bankowych środki finansowe w wysokości 59.138,58 zł i 10.653,37 euro. W rezultacie Sąd uznał, że ocena sytuacji skarżącej w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją nie dała podstawy do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W treści zaś swojego kolejnego wniosku skarżąca podała, że - z uwagi na zaprzestanie działalności - nie posiada środków finansowych. Z danych podanych na urzędowym formularzu wynika zaś, że wartość środków trwałych wzrosła z 0 zł do 273.819,07 zł. Nadal jednak strona skarżąca posiada na rachunku bankowym środki pieniężne. Trzeba także wskazać, że z dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego nie wynika również, aby pogorszyła się sytuacja finansowa skarżącej. Z zeznań podatkowych wynika, że spółka zamknęła poprzedni rok przychodem w wysokości ponad 6.000.000 zł. Ponadto wysokość jej należności krótkoterminowych kilkakrotnie przewyższa wartość zobowiązań krótkoterminowych. Oprócz tego skarżąca spółka posiadała (na koniec sierpnia 2014 r.) na rachunkach bankowych i w kasie ponad 160.000 zł. Oznacza to, że sytuacja majątkowa spółki od wydania postanowienia z 7.10.2013 r. nie uległa zmianie. W ocenie Sądu, spółka dysponuje środkami, które może przeznaczyć na uiszczenie należnych kosztów sądowych. Nadal więc nie istnieją podstawy do przyznania strony prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego, Sąd uznał, że w niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki do zmiany postanowienia z 7.10.2013 r. Co do zaś nowego żądania strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu stwierdzić należy, że jest ono - w świetle ww. okoliczności - nieuzasadnione. Zauważyć bowiem trzeba, że zakres przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym oraz całkowitym pokrywa się (por. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W obu bowiem przypadkach strona musi wykazać, że nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. Brak podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym wyklucza więc przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W niniejszej zaś sprawie Sąd uznał, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych). W konsekwencji, nieuzasadnione jest w tym przypadku przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym (ustanowienie pełnomocnika z urzędu). Z tego względu Sąd odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Na marginesie należy dodać, że z nadesłanej przez stronę dokumentacji wynika, że strona opłaca usługi radcy prawnego (ostatnia wpłata - lipiec 2014 r.). Skarga kasacyjna z datą 8.08.2014 r. została natomiast wniesiona 13.08.2014 r. Wywieść stąd można, że spółka miała możliwość uzyskania pomocy prawnej od profesjonalnego pełnomocnika w zakresie sporządzenia skargi kasacyjnej. Podnieść należy również, że stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a. i art. 246 § 2 p.p.s.a., rozstrzygnięcie Sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Ustawodawca użył w przepisach terminu "prawo pomocy może być przyznane". To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi się przychylić do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o wskazane przepisy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Ustosunkowując się zaś do twierdzeń strony o braku możliwości wykazania swojej sytuacji finansowej i materialnej, Sąd zauważa, że zarządzeniem z 26.09.2014 r. strona została wezwana do dostarczenia określonych dokumentów. W wezwaniu wskazano, że skarżąca ma prawo złożyć także inne dokumenty oraz informacje, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku spółki. Spółka z tego prawa nie skorzystała. Przedłożyła jedynie dokumenty wprost wymienione w wezwaniu. Nieuzasadnione są więc zarzuty strony, że Sąd powinien ją jeszcze raz wezwać do przedłożenia dodatkowych dokumentów. W tym stanie rzeczy, Sąd - na podstawie art. 165 oraz art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt I i II sentencji.