I SA/Wr 628/19

WyrokWSA we Wrocławiu2019-12-12

Skład orzekający: sędzia WSA Piotr Kieres, sędzia WSA Katarzyna Radom, sędzia WSA Marta Semiczek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy egzekucyjne mogą naliczać koszty egzekucyjne (opłatę manipulacyjną i opłatę za czynności egzekucyjne) na podstawie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją w zakresie nieokreślenia maksymalnej wysokości tych opłat, powołując się jedynie na brak interwencji ustawodawcy?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organy egzekucyjne nie mogą stosować przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, nawet jeśli ustawodawca nie wprowadził jeszcze stosownych zmian. Obowiązkiem organów jest realna analiza kosztów i wykazanie ich zasadności, uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego, a w szczególności proporcjonalność opłat do nakładu pracy i czasu organu egzekucyjnego.
Stan faktyczny
Spółka A została obciążona kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 61.827,20 zł. Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalające te koszty. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących kosztów egzekucyjnych, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14, który uznał część tych przepisów za niezgodną z Konstytucją w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłat. Organy administracji obu instancji nie uwzględniły w pełni orzeczenia Trybunału, powołując się na brak interwencji ustawodawcy.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. Zasądzono od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz Strony skarżącej kwotę 597,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Radom, sędzia WSA Marta Semiczek, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi: A na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego: I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. z [...] marca 2019 r, nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz Strony skarżącej kwotę: 597,00 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi jest postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako DIAS, Organ II instancji) z [...] kwietnia 2019 r. nr [...], którym zostało utrzymane w mocy postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. (dalej jako NDUS, Organ egzekucyjny) z [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego na kwotę 61.827,20 zł. i obciążenia nimi zobowiązanego – A Sp. z o.o. (dalej jako Spółka, Zobowiązana, Skarżąca). Z przyjętego przez organy stanu faktycznego wynika, że NDUS prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2019 r. nr [...] obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług za okres 1-30.11.2018 r. w wysokości 1.024.763,00 zł. Zawiadomieniem z 24 stycznia 2019 r. nr [...] dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego Spółki w [...] Bank S.A. Odpis wymienionego tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono Zobowiązanemu 30 stycznia 2019 r. W wyniku zastosowania środka egzekucyjnego wyegzekwowano: 12 lutego 2019 r. – kwotę: 12.335,50 zł; 14 lutego 2019 r. – kwotę: 1.085.271,98 zł. Łącznie wyegzekwowaną kwotę 1.097.607,48 zł rozliczono na należność główną, odsetki, koszty upomnienia i koszty egzekucyjne. Spółka pismem z 4 marca 2019 r. wystąpiła do NDUS o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych związanych z zajęciem wierzytelności objętych m.in. tytułem wykonawczym z dnia [...] .01.2019 r. nr [...]. NDUS pismem z 20 marca 2019 r. zawiadomił Zobowiązaną o wysokości kosztów egzekucyjnych wskazując kwotę: 61.827,20 zł, a następnie [...] marca 2019 r. wydał w tym zakresie stosowne postanowienie. Na postanowienie Organu egzekucyjnego Spółka złożyła zażalenie zarzucając naruszenie: – art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) - dalej u.p.e.a. – ustalenie kosztów egzekucyjnych w oparciu o przepisy, których niezgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r., o sygn. akt SK 31/14; – art. 2, art. 7, w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez nie uwzględnienie ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego; – zasad: praworządności, pogłębiania zaufania i prawdy obiektywnej (art. 6, art. 7, art. 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) przy prowadzeniu postępowania przez organy administracji publicznej, w związku z art. 18 u.p.e.a. przez nie uwzględnienie w postanowieniu NDUS wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Spółka w zażaleniu wniosła o uchylenie postanowienia NDUS i zwrot nienależnych kosztów egzekucyjnych na Jej rachunek bankowy. DIAS, zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że Organ egzekucyjny dokonał względem Spółki czynności egzekucyjnych obligujących do naliczenia kosztów egzekucyjnych zgodnie z art. 64 § 1 i § 6 u.p.e.a. i koszty te zostały prawidłowo naliczone na kwotę 61.827,20 zł. – zgodnie z przepisami u.p.e.a. Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 31/14 w sprawie kosztów egzekucyjnych Organ II instancji wskazał, że w uzasadnieniu wspomnianego wyroku dopuszczono stosowanie stawek procentowych jako jednej z metod określenia wysokości opłat. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Jakkolwiek tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności konkretnej egzekucji to jednak jest to sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. Następnie wskazano, że dla właściwej realizacji przedmiotowego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego koniecznym jest interwencja ustawodawcy oraz że orzeczeniem tym nie zostały wyeliminowane z porządku prawnego przepisy art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. o procentowym sposobie obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej względem egzekwowanych należności. Przepisy te zostały więc właściwie zastosowane, a mając na uwadze, że w celu wyegzekwowania dochodzonej od Spółki należności Organ egzekucyjny nie tylko doręczył odpis tytułu wykonawczego, ale również poszukiwał majątku i w procesie egzekucji dokonał zajęcia wierzytelności rachunku bankowego to nieuzasadnionym byłoby (w szczególności z uwagi na dyscyplinę finansów publicznych, maksymalną skuteczność egzekucji i funkcje fiskalną) obniżenie kosztów egzekucyjnych do minimalnych stawek określonych w ustawie egzekucyjnej. Zdaniem DIAS naliczona kwota 61.827,20 zł jest prawidłowa – zgodna z przepisami prawa i nie jest nadmiernie wygórowana biorąc pod uwagę nakład pracy organu egzekucyjnego poczyniony w celu wyegzekwowania należności oraz funkcję kosztów – zapewnienie funkcjonowania aparatu egzekucyjnego. Z postanowieniem DIAS Spółka się nie zgodziła i w złożonej na nie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skardze zarzuciła naruszenie: – art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 i § 8 u.p.e.a. polegające na błędnym ich zastosowaniu – ustaleniu kosztów egzekucyjnych w oparciu o przepisy, których niezgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r., o sygn. akt SK 31/14 – art. 2, art. 7 w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na nieuwzględnieniu przez organy obu instancji ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego; – zasad: praworządności, pogłębiania zaufania i prawdy obiektywnej (art. 6, art. 7, art. 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) przy prowadzeniu postępowania przez organy administracji publicznej, w związku z art. 18 u.p.e.a. przez nie uwzględnienie w postanowieniu NDUS i DIAS wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Mając na uwadze zarzuty skargi Spółka wniosła o uchylenie w całości rozstrzygnięć obu instancji i zasądzenie na rzecz Skarżącej od DIAS kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Spółka podnosiła okoliczność całkowitego zaspokojenia się wierzyciela w toku postępowania egzekucyjnego oraz brak utrudniania, a wręcz współpracę Spółki w prowadzonej egzekucji, celem najszybszego zrealizowania wierzytelności. Podkreśliła, że jedyne czynności organu egzekucyjnego sprowadzały się wyłącznie do zajęcia rachunków bankowych Skarżącej, natomiast brak było innych czasochłonnych i skomplikowanych kroków. Po zakończeniu egzekucji Organ egzekucyjny ustalając koszty tego postępowania nie wskazał jakie konkretne koszty i wydatki egzekucyjne, miały wpływ na powstanie wygórowanych - zdaniem Spółki kosztów przy prowadzeniu egzekucji wyłącznie z zajętych rachunków bankowych. Taki obowiązek wykazania kosztów i wydatków wynika z orzecznictwa na kanwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt 31/14, w którym wskazano na częściową niekonstytucyjność m.in. art. 64 § 1 pkt 4, § 6 i § 8 u.p.e.a. w zakresie w jakim przepisy te nie określają górnej granicy wysokości ustalanych przez organy egzekucyjne kosztów egzekucyjnych. Trybunał uznał, że w pewnych warunkach – w przypadku należności o znacznej wartości (jak w sprawie Spółki) następuje wręcz zerwanie związku między czynnościami organu egzekucyjnego w trakcie prowadzenia egzekucji, a wysokością należnych z tytułu owych czynności opłat. Podkreślił, że wysokość opłat egzekucyjnych jest nierozerwalnie związana z równowagą między interesem państwa – zwrot wydatków za postępowanie egzekucyjne, a ochroną przed nadmiernym fiskalizmem. Funkcja fiskalna kosztów egzekucyjnych – zapewniająca funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego nie może stać się dodatkową sankcją pieniężną dla podmiotu zobowiązanego. Zdaniem Spółki w Jej sprawie brak jest wskazywanej równowagi – oprócz kosztów egzekucyjnych uzyskano znaczny wpływ środków – nadmiernych, mających charakter "kary" z tytułu niewykonania określonego obowiązku. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu podkreślając, że kwestionowane przez Spółkę koszty postępowania egzekucyjnego były zasadne i oparte na ogólnych regulacjach (przepisach) ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanego. Konsekwencją dokonania względem Skarżącej czynności egzekucyjnych był obowiązek naliczenia kosztów egzekucyjnych zgodne z art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie niespornym jest, że należność Skarbu Państwa na kwotę 1.024.763,00 zł objęta tytułem wykonawczym, którego odpis wraz zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego doręczono Skarżącej 30 stycznia 2019 r. została w całości wyegzekwowana 14 lutego 2019 r. (12.02.2019 r. - 13.335,50 i 14.02.2019 r. – 1.085.271,98). Z tytułu dokonanych czynności NDUS we W. ustalił koszty egzekucyjne na łączną kwotę 61.827,20 zł., w której zawarte są: opłata manipulacyjna za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego (10.274,60 zł.) – art. 64 § 6 u.p.e.a. oraz opłata za czynności egzekucyjne (51.552,60 zł.) – art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Również obie strony mają świadomość wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016r. sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r., poz. 1244), w którym dokonano kontroli zgodności z normami konstytucyjnymi przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Trybunał orzekł, że: 1. Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji." W uzasadnieniu wymienionego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że "brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną". Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym są więc zbliżone do podatku. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego za sprzeczną z zasadniczym celem postępowania egzekucyjnego należy uznać także normę prawną, zgodnie z którą dłużnik zostaje obciążony pełną wysokością opłaty w wypadku dobrowolnego zaspokojenia wierzyciela. Norma ta nie tylko nie motywuje do dobrowolnego spełnienia świadczeń dochodzonych w egzekucji, ale wykazuje wręcz cechy swoistej kary finansowej, nakładanej za zachowanie pożądane i zgodne z prawem. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne a stosownie do ust. 3 wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. (vide wyrok NSA z 04.11.2016 r., sygn. II FSK 204/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W rozpatrywanej sprawie zaskarżone postanowienie z 29 kwietnia 2019 r. zostało niewątpliwie wydane w czasie, gdy przepisy art. 64 § 1 pkt 4, § 6 i § 8 u.p.e.a. nie korzystały z domniemania konstytucyjności z uwagi na wspomniane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. DIAS świadom owego orzeczenia wskazał, że Trybunał Konstytucyjny nie wyeliminował z porządku prawnego art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., a równocześnie nie został określony maksymalny rozsądny pułap stosowania tych przepisów – co jest kompetencją ustawodawcy. Organ II instancji podniósł, że w celu wyegzekwowania należności Skarbu Państwa NDUS nie tylko dokonał doręczenia tytułu wykonawczego, lecz również poszukiwał majątku i w trakcie tego procesu dokonał zajęcia wierzytelności rachunku bankowego. DIAS uznał, że zasada dyscypliny finansów publicznych jak i maksymalnej skuteczności egzekucji oraz funkcja fiskalna sprzeciwiają się obniżeniu zarówno opłaty manipulacyjnej jak i opłaty za zajęcie innej wierzytelności do wysokości stawek minimalnych określonych w przepisach (1,40 zł – opłata manipulacyjna, 4,20 zł – zajęcie innej wierzytelności). Tym samym w zaskarżonym postanowieniu wyrażono stanowisko: "Naliczone przez organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 61.827,20 zł zostały naliczone w sposób zgodny z przepisami prawa i nie są nadmiernie wygórowane, mając na uwadze nakład pracy organu egzekucyjnego poczyniony w dążeniu do wyegzekwowania należności oraz fakt, że koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowania aparatu egzekucyjnego." (str. 5 zaskarżonego postanowienia) Sąd mając na uwadze powyższe stanowisko DIAS, w oparciu o art. 133 p.p.s.a. przeanalizował akta administracyjne pod kątem nakładu pracy organu egzekucyjnego poczynionego w celu wyegzekwowania należności i stwierdził prócz tytułu wykonawczego wraz z dowodem jego doręczenia (z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności) Spółce 30 stycznia 2019 r: – Zawiadomienie o zajęciu Wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skierowane przez NDUS do [...] Bank S.A. z 24.01.2019 umieszczone w skrzynce odbiorczej adresata przy pomocy systemu Ognivo i odebrane 24.01.2019 r o 12:42:50, – Zawiadomienie o rodzaju egzekwowanej należności skierowane przez NDUS do [...] Banku S.A. z 21.01.2019 r. umieszczone w skrzynce odbiorczej adresata przy pomocy systemu Ognivo i odebrane 24.01.2019 r o 12:44:06, – Zawiadomienie o przeszkodzie w realizacji zajęcia – brak środków z 29.01.2019 r. skierowane przez [...] Bank S.A. do NDUS 29.01.2019 – Aktualizacja zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 01.02.2019 r skierowane przez NDUS do [...] Banku S.A. umieszczone w skrzynce odbiorczej adresata przy pomocy sytemu Ognivo i odebrane 01.02.2019 o 08:42:19; – Aktualizacja zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 13.02.2019 r skierowane przez NDUS do [...] Banku S.A. umieszczone w skrzynce odbiorczej adresata przy pomocy sytemu Ognivo i odebrane 13.02.2019 o 09:02:57 Powyższe przeczy stanowisku DIAS o rzekomym poszukiwaniu majątku oraz nie ma żadnego uzasadnienia dla ustalonych kwot opłaty manipulacyjnej za doręczenie tytułu wykonawczego oraz opłaty za czynności egzekucyjnej. W rozpatrywanej sprawie wystąpiła wprost sytuacja, o której mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w postaci zerwanie związku między czynnościami organu egzekucyjnego w trakcie prowadzenia egzekucji, a wysokością należnych z tytułu owych czynności opłat. Organ egzekucyjny zastosował wprost art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., nie uwzględniając w jakimkolwiek stopniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 31/14, powołują się jedynie na bierność ustawodawcy. Bierna postawa ustawodawcy zdaniem Sądu nie usprawiedliwia, jednakże stosowania przez organy egzekucyjne niekonstytucyjnej normy prawnej. Z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wynika, że kwestionowane przepisy zostały z systemu prawnego wyeliminowany w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W opinii Sądu obowiązkiem Organu egzekucyjnego było uwzględnienie przy określaniu wysokości kosztów egzekucyjnych konsekwencji braku konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Póki ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian organ egzekucyjny i sprawujący nad nim nadzór winny każdorazowo realnie analizować powstałe w toku postepowania egzekucyjnego koszty egzekucyjne i zasadność obciążenia nimi stron postępowania egzekucyjnego, by nie można im było zarzucić naruszenia zasad konstytucyjnych w sposób przedstawiony w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego. Organ egzekucyjny winien wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z podejmowanymi w toku postępowania egzekucyjnego czynnościami, z uwzględnieniem pracochłonności i czasochłonności oraz by nie były one oderwane od nakładu pracy organu. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt II FSK 2549/17, iż pewnym rozwiązaniem dla przyjęcia miarodajnych, uzasadnionych punktów odniesienia do określenia stawek opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, w tym stawek maksymalnych, na których mogłyby oprzeć się organy egzekucyjne jest odniesienie górnej granicy kosztów egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej do górnej granicy opłaty egzekucyjnej za zajęcie nieruchomości. Jest to bowiem jedyna opłata, której maksymalną wysokość określono w art. 64 § 1 u.p.e.a., a ponadto odnosi się ona do najbardziej pracochłonnych czynności egzekucyjnych. Skoro zatem opłata egzekucyjna za zajęcie nieruchomości wynosi 8%, nie więcej jednak, niż 34.200 zł, 1% tej maksymalnej opłaty odpowiada kwocie 4.725 zł. to odnosząc tę zasadę do opłat za inne czynności egzekucyjne oraz do opłaty manipulacyjnej można przyjąć, że w przypadku zajęcia innych wierzytelności pieniężnych/wierzytelności z rachunku bankowego opłata ta powinna wynosić 5 % kwoty egzekwowanej należności nie więcej niż 21.375 zł (5x4.725), a opłata manipulacyjna – 1 % kwoty egzekwowanej należności lecz nie więcej niż 4.725 (1x4.725). Taki sposób określania maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej wydaje się w pełni realizować wskazania Trybunału Konstytucyjnego w zakresie uwzględnienia racjonalnej zależności pomiędzy rzeczywistymi kosztami postępowania egzekucyjnego a egzekwowanymi kwotami, a także pozwala na oparcie się przez organy egzekucyjne na obiektywnych kryteriach, mających niewątpliwe podstawy prawne w art. 64 § 1 i § 6 u.p.e.a. Umożliwi to ponadto kontrolę zastosowania kryteriów zarówno zobowiązanym, jak i sądom administracyjnym. Ten sposób sposób przyswojenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego akceptowany był w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyroki z dnia 20.02.2019 r. (II FSK 2094/18) i z dnia 24.05.2019 r. (II FSK 407/19). Zasadnym jest zatem zarzucenie DIAS oraz Organowi egzekucyjnemu naruszenia art. 64 § 1 pkt 4, § 6 u.p.e.a. przez błędne ich wyłożenie w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 31/14. Przy ponowny rozpatrzeniu sprawy należy uwzględnić możliwość określenia maksymalnych stawek opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej przez odpowiednie ich odniesienie do wysokości maksymalnych opłat za zajęcie nieruchomości, a w konsekwencji – ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego zgodnie z takim rozumieniem art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., które zostało uznane przez Trybunał Konstytucyjny za zgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Mając zaś ustalone stawki maksymalne opłaty manipulacyjnej i opłat za czynności egzekucyjnej, w sprawie Spółki te opłaty winny być określone z uwzględnieniem i wykazaniem w treści postanowienia rzeczywistej pracochłonności dokonanych czynności, nakładu pracy oraz poniesionych kosztów czy wydatków. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie przepisów art.145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie przepisów art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając wpis od skargi, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika oraz opłatę od pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło