I SA/Wr 629/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy ze skargi A. sp. z o.o. reprezentowanej przez kuratora radcę prawnego R. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r. na skutek zażalenia z skarżącej z 7 czerwca 2021 r. na postanowienie w przedmiocie kosztów zawarte w pkt 2 wyroku z 8 kwietnia 2021 r.; wniosku kuratora z 7 czerwca 2021 r. o sprostowanie oczywistej omyłki w pkt 2 wyroku z 8 kwietnia 2021 r; wniosku kuratora z 7 czerwca 2021 r. o uzupełnienie wyroku z 8 kwietnia 2021 r. o orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia kuratora postanawia: I. odmówić sprostowania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 629/19; II. uzupełnić wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 629/19, poprzez dodanie w sentencji wyroku punktu 3 w brzmieniu: "oddala wniosek o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi"; III. odrzucić zażalenie strony skarżącej na postanowienie w przedmiocie kosztów zawarte w pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 629/19. W sprawie, skarżąca spółka z o.o. była reprezentowana przez będącego radcą prawnym kuratora. Kurator w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym działał na podstawie postanowienia sądu rejestrowego z 3 marca 2020 r., którym sąd ten: "na podstawie art. 110c § 6 ustawy z dnia 17. 06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.) w związku z art. 138 § 3 ustawy z dnia 29. 08. 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 749z późn. zm.) rozszerzył uprawnienia kuratora w osobie R.P. ustanowionego w trybie art. 138 par 3 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa postanowieniem tut. Sądu z dnia 7 września 2017 r. (sygn. akt WR. IX Ns-Rej. KRS [...]) dla spółki A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w M. (KRS [...]) o reprezentowanie spółki przed sądami administracyjnymi, w tym do wniesienia w imieniu spółki skarg i ich dalszego popierania na decyzje w sprawach podatkowych wydanych w stosunku do spółki". W wyroku z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 629/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję i w pkt 2 zasądził na rzecz strony skarżącej od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. kwotę 10.800,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Działający za spółkę kurator odrębnymi pismami z 7 czerwca 2021 r. wniósł: 1) o sprostowanie oczywistej omyłki w pkt 2 wyroku z 8 kwietnia 2021 r., 2) o uzupełnienie wyroku o rozstrzygnięcie dotyczące wynagrodzenia kuratora, 3) zażalenie na pkt 2 wyroku, w którym wskazał, że Sąd zgodnie z wnioskiem skargi powinien przyznać wynagrodzenie kuratorowi, które to wynagrodzenie nie stanowi kosztów postępowania. We wniosku o sprostowania wyroku kurator wywiódł, że: "na podstawie art. 156 § 1 p.p.s.a. zachodzą przesłanki do sprostowania przez tut. Sąd z urzędu rozstrzygnięcia zapadłego w pkt 2 wyroku z dnia 8 kwietnia 2021 r. - zamiast rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego zasądzonych na rzecz strony skarżącej od Organu (które nie zostały przez stronę poniesione albowiem nie zastępował jej profesjonalny pełnomocnik ale reprezentował ją radca prawny pełniący funkcję kuratora), winno zapaść rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia kuratora". We wniosku o uzupełnienie wyroku kurator wywiódł, że: "W skardze z dnia 7 czerwca 2019 r. inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne, kurator A. sp. z o.o. złożył wniosek o przyznanie mu wynagrodzenia za pełnioną funkcję (pkt 4 skargi). W wyroku z dnia 8 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu nie rozpoznał ww. wniosku i wydał jedynie postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z uwagi na powyższe, wnosi o uzupełnienie orzeczenia o rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia kuratora skarżącej spółki". W dniu 7 lipca 2021 r. stronie doręczono wezwanie do usunięcia braku formalnego zażalenia przez jego podpisanie, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Strona nadała w urzędzie pocztowym podpisany egzemplarz zażalenia 13 lipca 2021 r. Koperta była jednak zaadresowana do organu. Organ przekazał podpisane zażalenie do tut. Sądu, nadając przesyłkę 20 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 156 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) Sąd może sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki (§ 1). Sprostowanie Sąd może postanowić na posiedzeniu niejawnym (§ 2). Stosownie do treści art. 157 § p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W sprawie, skarżąca spółka była reprezentowana przez kuratora ustanowionego na wniosek organu podatkowego na podstawie art. 42 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm.) w zw. z art. 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., dalej: O.p.) dla niemogącej prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów osoby prawnej. Umocowanie kuratora zostało rozszerzone do działania przed tut. Sądem. Kurator taki staje się pełnomocnikiem ogólnym (przedstawicielem ustawowym) tej osoby, a nie pełnomocnikiem procesowym. Zatem za dokonanie czynności w imieniu skarżącej wynagrodzenie może zostać przyznane kuratorowi na podstawie dotyczących go przepisów (w wysokości przewidzianej przez te przepisy, przez podmiot w nich określony i od podmiotu w nich określonego), a nie skarżącej spółce tytułem zwrotu kosztów konkretnego postępowania. Ta bowiem żadnych kosztów z tytułu ustanowienia dla niej kuratora w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie poniosła. Błąd Sądu w tym zakresie (Sąd błędnie zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych, których skarżąca nie poniosła) nie może jednak być konwalidowany w drodze sprostowania. Trafnie zauważył we wniosku o sprostowanie kurator, że: w wyroku "zamiast rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego zasądzonych na rzecz strony skarżącej od Organu (które nie zostały przez stronę poniesione albowiem nie zastępował jej profesjonalny pełnomocnik ale reprezentował ją radca prawny pełniący funkcję kuratora), winno zapaść rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia kuratora". Jednak zmiana beneficjenta (zamiana spółki na kuratora) oraz tytułu prawnego, a być może zobowiązanego do wypłaty wynagrodzenia (organ, organ wnioskujący, sąd orzekający, sąd, który ustanowił kuratora) oraz rozważania w tym zakresie stanowiłyby istotną zmianę merytoryczną orzeczenia. Sprostowanie nie jest środkiem prawnym, które może prowadzić do istotnej zmiany treści rozstrzygnięcia (tak też postanowienie NSA z 16.01.2015 r., II OZ 1120/14, LEX nr 1624466). Z tych względów Sąd na podstawie art. 156 § 1 i 2 p.p.s.a. odmówił sprostowania wyroku, orzekając o tym w pkt I sentencji postanowienia. Uwzględnić zaś należało wniosek kuratora o uzupełnienie wyroku o rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku kuratora o przyznanie mu wynagrodzenia. Sąd wskazuje w tym zakresie, że brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do przyznania kuratorowi ustanowionemu przez sąd rejestrowy wynagrodzenia od Skarbu Państwa lub od organu – przez wojewódzki sąd administracyjny. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. "W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw". Jak zauważa sam kurator w równolegle złożonym wniosku o sprostowanie i zażaleniu, spółka nie poniosła kosztów z tytułu ustanowienia dla niej kuratora. Art. 200 p.p.s.a. nie może stanowić podstawy do przyznania kuratorowi odrębnego wynagrodzenia. Do analogicznych wniosków doszedł przykładowo WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 18 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 18/20, lex nr 2837742, w sprawie dotyczącej żądania kuratora wypłaty wynagrodzenia od organu. WSA powołał się w nim na uchwałę Sądu Najwyższego z 23 lutego 2018 r., sygn. akt III CZP 106/17, w której Sąd Najwyższy stwierdził, że o wynagrodzeniu należnym kuratorowi ustanowionemu na wniosek organu podatkowego na podstawie art. 42 k.c. w związku z art. 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (jedn. tekst: Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) orzeka sąd rejestrowy, który go ustanowił i określił jego kompetencje. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy zauważył, że w art. 179 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyraźnie wskazuje się, że wynagrodzenie to przyznaje organ państwowy, który go ustanowił, czyli w rozpoznawanej przez SN sprawie - sąd rejestrowy. Podniósł też, że o tym, iż o ustaleniu wynagrodzenia należnego kuratorowi decyduje ten sąd świadczy również to, że brak przepisu, który przyznawałby tę kompetencję innemu organowi. Sąd Najwyższy stwierdził brak jakichkolwiek podstaw, aby o wynagrodzeniu kuratora ustanowionego przez sąd, miał orzekać inny organ, niż sąd który go ustanowił. Wobec braku podstawy prawnej, w oparciu o którą wojewódzki sąd administracyjny mógłby przyznać wynagrodzenie kuratorowi, tut. Sąd wniosek o uzupełnienie wyroku oddalił, orzekając o tym w pkt II sentencji postanowienia. Z uwagi na uzupełnienie braku formalnego zażalenia przez jego podpisanie po terminie (strona wezwanie do uzupełnienia braku zażalenia odebrała 7 lipca 2021 r.; termin upłynął 14 lipca 2021 r., w środę; strona błędnie nadała podpisana zażalenie na adres organu 13 lipca 2021 r.; organ przesłał pismo do tut. Sądu 20 lipca 2021 r., czyli już po terminie do uzupełnienia braku, co zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa powoduje konieczność uznania uchybienia terminu), zażalenie z 7 czerwca 2021 r. na pkt 2 wyroku z 8 kwietnia 2021 r. na podstawie art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało odrzucić, o czym orzeczono w pkt III sentencji postanowienia.