I SA/Wr 644/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 1 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za listopad 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie produkcji z papieru i tektury oraz gilz, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że w związku z brakiem płynności finansowej oraz możliwości regulowania zobowiązań, ogłosiła upadłość. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że wartość jej kapitału zakładowego wynosi 1.001.200 zł, wartość środków trwałych to 1.202.901 zł, a w poprzednim roku podatkowym odnotowano stratę na poziomie 1.544.909 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy z saldem 44.000 zł. Podała, że wartość zobowiązań wynosi 10.762.000 zł, a należności 679.000 zł. Do wniosku załączona została kopia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości z dnia 2 czerwca 2016 r. z załącznikami. Z wniosku wynika, że spółka ma zobowiązania wobec jednego z jej wspólników na kwotę 14.000.000 zł oraz wobec Dyrektora Izby Celnej w wysokości 1.092.550 zł. Zgodnie z listą wierzycieli, łączna wartość zobowiązań spółki wynosi 21.178.718,92 zł. Ponadto z załączonych dokumentów wynika, że na dzień 4 maja 2016 r. kapitał własny spółki był ujemny na poziomie 6.972.826,73 zł, wartość zobowiązań krótkoterminowych 2.256.750,15 zł i należności krótkoterminowych 403.836,14 zł. Spółka dysponowała na ww. dzień środkami pieniężnymi w kasie i na rachunkach w kwocie 44.811,32 zł. Do 4 maja 2016 r. przychody netto ze sprzedaży wyniosły 1.850.678,06 zł i odnotowana została strata w wysokości 8.942.347,68 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, że na koniec 2015 r. odnotowane zostały przychody netto w kwocie 10.136.983,54 zł, strata natomiast wyniosła 1.544.909,03 zł. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za kwiecień, maj i czerwiec 2016 r., spółka dokonała dostaw towarów i usług o wartościach odpowiednio 1.106.712 zł, 316.688 zł i 220.930 zł oraz dokonała zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty odpowiednio 308.610 zł, 31.109 zł i 52.962 zł. Przedłożono również dokumenty potwierdzające egzekucję zobowiązań podatkowych. Pełnomocnik zastępujący spółkę w sprawie podejmuje działania na podstawie umowy zlecenia świadczenia usług w zakresie doradztwa podatkowego. Jako znane z urzędu wskazać należy, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 4.368 zł, natomiast obecnie w tutejszym Sądzie na spółce ciąży obowiązek uiszczenia wpisów od skarg w sprawach I SA/Wr 556-558/16 oraz I SA/Wr 643-644/16 w łącznej kwocie 115.657 zł. W sprawach I SA/Wr 557-558/16, postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2016 r. oraz w sprawie I SA/Wr 643/16, postanowieniem z dnia 1 września 2016 r., przyznane zostało skarżącej spółce prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 10.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, w niniejszej sprawie wniosek skarżącej spółki nie jest uzasadniony. Przy czym zaznaczyć trzeba, że jego rozpoznanie nastąpiło z uwzględnieniem obowiązku ponoszenia kosztów sądowych niemal równocześnie w pięciu ww. sprawach i rozstrzygnięcia podjętego w przedmiocie prawa pomocy w sprawach I SA/Wr 557-558/16 i I SA/Wr 643/16. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, w przypadku osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dokonując oceny zasadności wniosku w oparciu o powołaną regulację prawną w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że fakt złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości może stanowić potwierdzenia złej kondycji finansowej spółki, nie jest jednak podstawą samą w sobie dla przyjęcia, że spółka nie posiada możliwości płatniczych. W procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy chodzi przede wszystkim o wykazanie, że strona nie posiada dostępnych środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się nawet, że poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie (przykładowo: postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183). Jakkolwiek, zdaniem referendarza sądowego, wnioskująca spółka nie jest w stanie zgromadzić dodatkowych środków na pokrycie wszystkich kosztów sądowych w pełnej wysokości, gdyż obciążenie już teraz licznymi zadłużeniami może ograniczać jej zdolność zaciągania dalszych zobowiązań, to jednak przedłożone dokumenty finansowe wyraźnie wskazują, że miała możliwość poczynienia rezerw na opłacenie tych kosztów w całości w niniejszej sprawie. W bilansie sporządzonym na dzień 4 maja 2016 r. wykazane zostały środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości ponad 44.000 zł. Z oświadczenia strony, złożonego we wniosku datowanego na 6 lipca 2016 r. wynika, że środki te znajdują się przede wszystkim na rachunku bankowym. Strona zaś nie przedłożyła żadnego dokumentu potwierdzającego zajęcie rachunku w postępowaniu egzekucyjnym, nie przedłożyła też wydruku jego historii, pomimo że była do tego wezwana. Poza tym, zaznaczyć też tutaj trzeba, że spółka winna była się spodziewać ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie najpóźniej z dniem wniesienia skargi, która w niniejszej sprawie została nadana 7 czerwca 2016 r. Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że obroty spółki – jakkolwiek mają tendencję spadkową – są nadal wysokie, o czym świadczą wartości wykazane na deklaracjach VAT-7 oraz wysokość przychodu netto ze sprzedaży wykazana na dzień 4 maja 2016 r. Wartości te przewyższają łączną wysokość wpisów od wszystkich wniesionych skarg do tutejszego Sądu. Niemniej jednak referendarz miał na uwadze fakt znacznych zobowiązań, w tym przede wszystkim zobowiązań podatkowych, a także ogólną kondycję spółki, która wykazuje ujemny kapitał własny (na kwotę prawie 7.000.000 zł), brak kapitału rezerwowego oraz wielokrotnie wyższą wartość zobowiązań krótkoterminowych od należności krótkoterminowych. Przy czym powtórzyć należy, że spółka posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach, z których mogła pokryć wpis od skargi. Przesłanką przyznania prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym jest bowiem – jak zostało już wyżej powiedziane – wykazanie, że nie posiada ona dostatecznych środków na opłacenie pełnych kosztów swego udziału w sprawie. W niniejszej sprawie zaś wpis wynosi niewiele ponad 4.300 zł, a w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest to zwykle najwyższy koszt sądowy. Przyjęcie takiego rozstrzygnięcia uzasadnione jest tym, że wprawdzie prawo dostępu do sądu jest zapewnione Konstytucją na podstawie art. 45 ust. 1, ale jednocześnie ta sama Konstytucja w art. 84 przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia danin publicznych, do których zaliczane są również koszty sądowe. W konsekwencji konieczne było wyważenie pomiędzy tymi dwoma konstytucyjnymi zasadami. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 245 § 3 art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.,.