I SA/Wr 677/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Protokolant Aleksandra Słomian, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 lipca 2011 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia: I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza nieważność poprzedzającego je postanowienia Burmistrza Z. S. z dnia [...]r. nr [...]; III. stwierdza, że wyżej wymienione akty nie podlegają wykonaniu; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Z. S. z dnia [...]r. (nr [...] ) o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji tego organu z dnia [...]r. (nr [...]), dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 r. Jak wynika z uzasadnienia skarżonego postanowienia, organ podatkowy I instancji (Burmistrz Z. S.), działając na podstawie art. 239 b § 1 (bez wskazania punktu), § 2, § 3, § 4 oraz § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej - OP) postanowieniem z dnia [...]r., adresowanym do Prezesa Zarządu P.U.T. "A" sp. z o.o. (J. G.) nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji z dnia [...]r. wskazując w jego uzasadnieniu na zbliżający się termin przedawnienia zobowiązania podatkowego (przypadający na koniec grudnia 2010 r.) oraz prawdopodobieństwo, że podatnik – P. U. T. "A" sp. z o.o., licząc właśnie na przedawnienie zobowiązania podatkowego, dobrowolnie nie wykona ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Organ I instancji wskazał również na ewentualne skutki uchylenia decyzji wymiarowej przez organ II instancji, co w sytuacji zbliżającego się terminu przedawnienia oraz odstąpienia od nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej może spowodować po stronie zobowiązanego ("A" sp. z o.o.) brak obowiązku świadczenia. W złożonym zażaleniu strona skarżąca zarzuciła postanowieniu Burmistrza Z. S. z dnia [...]r., wydanym w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, naruszenie art. 239b § 1 i 2 OP w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 180 oraz art. 187 § 1 OP. Na tej podstawie wnosiła o uchylenie skarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca spółka podniosła zarzut bezskuteczności doręczenia decyzji wymiarowej z dnia [...]r. wskazując na pominięcie przez organ faktu, że strona umocowała do działania w jej imieniu pełnomocnika, któremu to pełnomocnikowi, a nie stronie osobiście organ podatkowy winien doręczyć decyzję w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r. W dalszej części zażalenia, "z ostrożności procesowej" skarżąca kwestionowała legalność zaskarżonego postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności podnosząc zarzut, że organ podatkowy I instancji powołując ogólnie § 1 art. 239b OP w istocie nie wskazał podstawy prawnej nadanego rygoru, jak również nie uprawdopodobnił przesłanki o jakiej mowa w art. 239b § 2 OP. W nawiązaniu do motywów zawartych w końcowej części skarżonego postanowienia (ewentualnego uchylenia decyzji wymiarowej przez organ odwoławczy) strona skarżąca podniosła, że argument organu podatkowego nie spełnia wymogu uprawdopodobnienia o jakim mowa w treści art. 239b § 2 OP. Po rozpoznaniu zarzutów odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...]r. (nr [...]) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Burmistrza Z. S.. W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej organ odwoławczy zasadniczo zgodził się z zarzutem zażalenia, że Burmistrz Z. S. nie dołożył należytej staranności w precyzyjnym wskazaniu podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia, ograniczając się jedynie do ogólnego powołania § 1 art. 239b OP tj. bez konkretyzacji wskazanych w tym paragrafie przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności (pkt 1-4). Uchybienie to jednak, zdaniem Kolegium, nie uzasadniało uchylenia zaskarżonego postanowienia, albowiem przesłanka w oparciu o którą został nadany rygor natychmiastowej wykonalności decyzji dnia [...]r. została wskazana w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia, z których wynika, ze podstawą prawną rozstrzygnięcia Burmistrza Z. S. stanowił przepis art. 239b § 1 pkt. 4 OP. Przypominając treść powołanego przepisu, organ odwoławczy wskazywał, że decyzji nieostatecznej może zostać nadany rygor natychmiastowej wykonalności m.in. w przypadku, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Taka sytuacja wystąpiła w sprawie na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, albowiem pomiędzy jego wydaniem a upływem terminu przedawnienia, obliczonego zgodnie z art. 70 § 1 OP, pozostawały niespełna dwa miesiące (46 dni). Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy badał nie tylko wymóg spełnienia przesłanki z art. 239b § 1 pkt. 4 OP, ale również okoliczność, czy organ podatkowy I instancji uprawdopodobnił, że zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie zostanie wykonane, do czego obliguje treść art. 239b § 2 OP. W ocenie organu odwoławczego, działanie Burmistrza Z. S. w odniesieniu do wymogu łącznego spełnienia obu przesłanek było, prawidłowe, tj. tak w zakresie wyliczenia terminu przedawnienia, jak i sposobu uprawdopodobnienia faktu, że dłużnik podatkowy nie wykona zobowiązania podatkowego dobrowolnie do końca grudnia 2010 r. Wskazał tu organ odwoławczy na okoliczność, że strona od początku postępowania kwestionowała istnienie zobowiązania podatkowego w wysokości określonej w decyzji z dnia [...]r., co tylko potwierdza uruchomiona przez nią procedura odwoławcza od tej decyzji. Skoro zatem strona nie uregulowała należnego podatku po doręczeniu jej decyzji wymiarowej (w dniu 17 maja 2010), to tym bardziej, nie uiści wynikającej z niej należności (w kwocie 51.838,80 zł) przed rozpoznaniem odwołania od decyzji, z którą strona się nie zgadza. Reasumując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uwzględnienia zrzutów odwołania oraz uchylenia kontrolowanego postanowienia, czego domagała się skarżąca spółka w wywiedzionym zażaleniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca powtórzyła zarzuty zgłoszone na etapie postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, tj. zarzuty naruszenia - art. 239b § 1 i 2 OP w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 180 oraz art. 187 § 1 OP. Na tej podstawie wnosiła o uchylenie wydanych w sprawie postanowień organów podatkowych obu instancji oraz o umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu zarzutów skargi strona skarżąca powtórzyła argumentację prezentowaną na etapie zażalenia, podkreślając w szczególności okoliczność, że zbliżający się termin przedawnienia zobowiązania podatkowego nie przesądza automatycznie o spełnieniu przesłanki uprawdopodobnienia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. W nawiązaniu do tej ostatniej przesłanki strona skarżąca wskazywała na przedłużające się postępowanie odwoławcze, z czego (korzystnie dla siebie) wywodziła o podzielaniu przez organ odwoławczy stanowiska zawartego w odwołaniu co do wadliwości postępowania przeprowadzonego przez organ podatkowy I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie. W odniesieniu do zarzutu braku uprawdopodobnienia przez organ podatkowy, że strona nie wykona zobowiązania podatkowego przed upływem terminu przedawnienia organ odwoławczy wskazywał na możliwość dobrowolnego uregulowania tego zobowiązania przez spółkę, niezależnie od wszczętej procedury odwoławczej, czego skarżąca jednak nie uczyniła. Pismem z dnia 25 maja 2011 r., skierowanym do Sądu, strona skarżąca poinformowała o wyniku postępowania odwoławczego, dołączając kserokopię decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. (nr [...]) mocą której uchylono w całości decyzję wymiarową Burmistrza Z. S. z dnia [...]r. i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, w granicach i na podstawie kryteriów wyżej podanych, należało uznać zasadność wniesionej skargi, jakkolwiek z przyczyn innych aniżeli w niej podniesione. Procesową płaszczyznę sporu stanowiło postanowienie Burmistrza Z. S. z dnia [...]r., o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej tego organu, z dnia [...] r. (nr [...]), określającej "A" spółce z o. o. w Z. S. wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2005-2009. Z tych względów, kwestie sporne w sprawie koncentrowały się przede wszystkim na podstawach nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, w oparciu o przesłanki wskazane w treści art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 O.p. Uszło uwadze organu odwoławczego, że postanowienie Burmistrza Z.S. o nadaniu rygoru dotknięte jest kwalifikowaną wadą prawną, polegającą na wskazaniu jako adresata decyzji Prezesa Zarządu P.U.T. "A" sp. z o.o. (J. G.), a nie samej spółki, będącej przecież stroną postępowania podatkowego a zarazem adresatem decyzji, której nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności stanowiło przedmiot sporu w sprawie. Z tych powodów, wychodząc poza granice skargi, należało stwierdzić nieważność tego postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 217 § 1 pkt 3 O.p. i art. 247 § 1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 219 O.p. Podkreślić należy, że choć niewątpliwie członek zarządu spółki kapitałowej (w tym przypadku prezes) ma prawo do reprezentacji tego podmiotu, niemniej, samo uprawnienie do działania w imieniu spółki nie daje takiemu członkowi statusu strony postępowania. Odwołując się do orzecznictwa, stroną postępowania podatkowego jest ten, kto znajduje się w kręgu - ustawowo - wymienionych podmiotów spraw regulowanych przepisami prawa podatkowego i z racji swojego interesu prawnego, z tych przepisów wynikającego, może lub musi brać udział w postępowaniu podatkowym i być adresatem decyzji organu podatkowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 80/08; orzeczenie dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl). Przepis art. 116 O.p., który ustanawia odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, daje mu legitymację materialnoprawną do bycia stroną, ale wyłącznie (podkreślenie Sądu) w postępowaniu zmierzającym do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu jako osoby trzeciej, na podstawie przepisów art. 107-118 O.p. Tym samym, nie daje uprawnienia do występowania jako strona w postępowaniach dotyczących określenia zobowiązań podatkowych osobie prawnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt III SA 1280/03; LEX nr 160991). Badając legalność zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w konsekwencji uznać należało, że jakkolwiek prawidłowo w tym orzeczeniu, po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez prezesa zarządu spółki "A" spółka z o.o. – J. K. w imieniu strony (Spółki), organ odwoławczy wskazuje jako adresata rozstrzygnięcia Spółkę – to pomijając w toku instancyjnej kontroli kwalifikowaną wadę procesową postanowienia organu podatkowego pierwszej instancji (obligującą organ odwoławczy do uchylenia tego postanowienia), a w konsekwencji nie eliminując wadliwego aktu z obrotu prawnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. naruszyło prawo procesowe, w sposób mający wpływ na wynik sprawy. To zaś uzasadniało jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Z uwagi na wskazane naruszenie procesowe Sąd orzekając w niniejszej sprawie nie mógł odnieść się do zarzutów skargi koncentrujących się na kwestiach związanych z prawidłowym stosowaniem przepisów określających zasady nadania decyzji Burmistrza Z. S. z dnia [...]r. rygoru natychmiastowej wykonalności. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) oraz art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I i II wyroku. O wstrzymaniu wykonania obu postanowień (pkt III) Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania (pkt IV) orzeczono zgodnie z art. 200 P.p.s.a. Na zasądzone od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w łącznej kwocie 357 zł składały się: 1) uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł (wyznaczony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193); 2) koszty zastępstwa prawnego w wysokości 240 zł (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu - Dz. U. Nr 31, poz. 153 ze zm.); 3) poniesiona opłata za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł (art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz część IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej - Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.)