I SA/Wr 686/06
WyrokWSA we Wrocławiu2007-04-25
Skład orzekający: Zbigniew Łoboda, Lidia Błystak, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony z faktur dokumentujących zakup paliwa, jeśli transakcje te nie miały faktycznie miejsca, a faktury zostały wystawione w sposób nierzetelny lub podrobiony?Ratio decidendi
Podatnik nie ma prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony z faktur, które nie dokumentują faktycznego nabycia towarów lub usług. W przypadku gdy faktury zostały wystawione nierzetelnie, np. na podstawie paragonów fiskalnych pozostawionych przez innych nabywców, lub jako dodatkowe kopie dokumentujące transakcje z innymi podmiotami, nie stanowią one podstawy do odliczenia podatku naliczonego. Ustalenia prawomocnych wyroków skazujących w postępowaniu karnym, dotyczące posługiwania się przez podatnika podrobionymi dokumentami, wiążą sąd administracyjny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi U. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. dotyczącą podatku od towarów i usług za okresy w 2000 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo podatniczki do odliczenia podatku naliczonego z faktur za zakup paliwa, wskazując na nierzetelność ich wystawienia, w tym wystawianie dodatkowych faktur na podstawie transakcji z innymi podmiotami lub na podstawie paragonów fiskalnych innych nabywców. Podatniczka kwestionowała te ustalenia, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i rozporządzeń wykonawczych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Lidia Błystak Asesor WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant Katarzyna Wilczek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi U. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, czerwiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2000 r. oddala skargę.
Decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w W., uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] określającą U. A. A podatek od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r., i umarzył postępowanie w zakresie rozliczenia za styczeń, marzec, kwiecień, maj, lipiec, październik i listopad 2000 r., natomiast za pozostałe miesiące określił organ odwoławczy kwoty zobowiązań podatkowych w wysokości: za luty - [...], za czerwiec - [...], za sierpień - [...], za wrzesień [...] oraz za grudzień - [...].
Wskazał organ, że w wyniku przeprowadzonego postępowania Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej pozbawił stronę prawa obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, zawarty w fakturach wystawionych na rzecz U. A. przez pracowników stacji paliw B nr [...] w G., nr [...] w M., nr [...] w Ś. oraz stacji paliw C w W.
Wśród [...] faktur wystawionych przez stację paliw w G. - [...] faktur wystawiono na firmę strony, natomiast kopie tych faktur o identycznych numerach, z tego samego dnia, na tą samą ilość i wartość paliwa wystawiono na inne podmioty; w odniesieniu do kolejnych [...] faktur, drukowanych na papierze samokopiującym, to na kopiach faktur posiadanych przez B brak było podpisów odbiorcy, podczas gdy podpisy znajdowały się na oryginałach faktur.
Pośród [...] faktur wystawionych przez stację paliw w M. - [...] faktur wystawiono na podstawie więcej niż jednego paragonu fiskalnego.
Z liczby [...] faktur wystawionych przez stację paliw w Ś. - [...] faktury wystawiono na podstawie więcej niż jednego paragonu fiskalnego.
Podobnie, [...] faktury wystawione przez stację paliw C w W. sporządzane były na podstawie wielu paragonów fiskalnych, a nadto jak ustalono, podatniczka na stacji tej nigdy nie dokonywała tankowań .
Stwierdził także organ pierwszej instancji, że w 2000 r. U. A. świadczyła usługi transportowe na rzecz M. Sz.
Sygn. akt I SA/Wr 686/06
(Przedsiębiorstwo D ZPChr w L. K.) w następstwie czego wystawiła na rzecz tego podmiotu faktury VAT na łączna kwotę netto [...] (podatek VAT [...]). Pomimo, że podatniczka nie miała faktycznych możliwości zrealizowania tak dużego obrotu, to wobec wprowadzenia faktur do obiegu prawnego oraz ujawnienia ich w ewidencji podatkowej oraz deklaracjach, do rozliczenia podatku przyjąć należało całą kwotę podatku wynikającą z wystawionych faktur.
Rozpatrując ponownie sprawę, Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał ustalenia i wnioski dotyczące braku prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez stacje paliw. Postępowanie dowodowe wykazało bowiem, że transakcje sprzedaży paliwa silnikowego udokumentowane zakwestionowanymi fakturami ([...] sztuk) w rzeczywistości nie zostały dokonane, co wynika między innymi z zeznań pracowników stacji paliw przesłuchanych w toku prowadzonego przez CBŚ śledztwa, którzy opisywali sposób wystawiania faktur, nie dokumentujących rzeczywistych transakcji. W tym zakresie pracownicy stacji paliw podawali, że jednym ze stosownych przez nich sposobów było wystawianie dla U. A. dodatkowego "oryginału", wzorowanego na fakturze potwierdzającej faktyczną sprzedaż na rzecz innego podmiotu. W taki sposób zamieniono dane nabywcy na [...] fakturach wystawionych przez stację paliw w G. Potwierdzeniem tego procederu były ustalenia poczynione u faktycznych nabywców paliwa, którzy posiadali oryginały faktur. Zakwestionowanych [...] faktur, jako dokumentujących transakcje zrealizowane na rzecz innych podmiotów, na podstawie art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz na podstawie § 50 ust. 4 pkt 4 i pkt 5 lit. a) rozporz. Min. Fin. z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.), nie stanowiły dla strony podstawy do obniżenia podatku należnego o wynikające z nich kwoty podatku naliczonego. Inną metodą wystawiania dla strony faktur VAT niedokumentujących rzeczywistej transakcji było wystawianie "pustych" faktur przez pracowników stacji paliw w M., Ś. i C w W., w łącznej ilości [...] faktur, w oparciu o paragony fiskalne pozostawione na stacji przez indywidualnych kierowców, dokonujących rzeczywistego zakupu paliwa, co również
Sygn. akt I SA/Wr 686/06
potwierdzili w swoich zeznaniach pracownicy tych stacji. Za wystawianie faktur w ten sposób pracownicy stacji otrzymywali uzgodnione ze stroną wynagrodzenie. Kopie kwestionowanych faktur, znajdujące się u sprzedawcy, nie zawierają podpisu odbiorcy, co stanowi naruszenie wymogów zawartych w przepisach § 37 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 1999 r., natomiast oryginały posiadane przez stronę zawierają podpis odbiorcy, przy czym dokumenty te drukowane były na papierze samokopiującym. W interesie wystawców leżało, aby kopie były potwierdzone przez nabywców. Wskazał organ na fakt, że każde tankowanie pojazdu lub zakup paliwa do kanistra były rejestrowane w kasie fiskalnej, a w razie żądania faktury - były one natychmiast drukowane. Z tego też powodu jako uzasadnione należało ocenić, zakwestionowanie [...] faktur wystawionych przez stację w G., w odniesieniu do których brak było na kopiach podpisu odbiorcy.
Podkreślił dalej organ odwoławczy, że wystawianie faktur na zakup paliwa w tym samym dniu na różnych stacjach paliw, w wykazanych ilościach, pozostaje w sprzeczności z potencjałem technicznym oraz rodzajem i zakresem działalności wykonywanej przez stronę skarżącą, co potwierdza ocenę, że zakwestionowane faktury nie dokumentują rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Strona dysponowała wprawdzie dwoma samochodami ciężarowymi, zatrudniała tylko jednego pracownika B. W., który, jak zeznał, dokonywał tankowań sporadycznie i na ogół w stacjach paliw na trasach przejazdu. Ponadto odwołał się organ do wyroków w przeprowadzonych postępowaniach karnych dotyczących wystawiania przez pracowników stacji paliw oraz posługiwania się przez U. A. podrobionymi dokumentami w postaci faktur VAT na zakup paliwa, podkreślając, że w wyroku sygn. [...] sąd karny stwierdził, że U. A. w okresie od stycznia 2000 r. do grudnia 2002 r. przyjęła do dokumentacji księgowej prowadzonej przez siebie działalności w ramach firmy A podrobione faktury VAT w ilości nie mniejszej niż [...] sztuk na zakup paliwa o łącznej wartości netto nie mniejszej niż [...] ze stacji B nr [...] w G., B nr [...] w Ś., B nr [...] w M., C Przedsiębiorstwa A s. c. w W., które nie odzwierciedlały faktycznych transakcji. Sporne faktury, jako dokumentujące transakcje, które nie zostały dokonane, na podstawie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatku VAT oraz
Sygn. akt I SA/Wr 686/06
przepisu § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporz. Min. Fin. z dnia 22.12.1999 r., nie stanowiły podstawy do obniżenia podatku należnego o wynikający z nich podatek naliczony.
Ustalając, że w 2000 r. strona wystawiła dla firmy M. Sz. (D ZPChr) i ujęła w rejestrach sprzedaży VAT faktury na kwotę (łączną netto) [...] i podatek VAT [...] z tytułu świadczonych usług transportowych, Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił stanowiska organu I instancji, że skoro w wystawionych dokumentach strona wykazała zawyżone kwoty sprzedaży netto i podatku VAT, to należało je w całości uwzględnić przy wymiarze podatku. Powołując się na przeprowadzone postępowanie przez CBŚ, przesłuchanie w tym postępowaniu strony, stwierdził organ, że wystawiała ona faktury sprzedaży, które tylko w części dokumentowały rzeczywistą sprzedaż. Ustalił organ, w oparciu o zeznania U. A. złożone przed CBŚ oraz wyliczenia dotyczące możliwości wykonawczych firmy strony w zakresie usług transportowych, a także ustalenia wyroku sądu karnego (Sądu Rejonowego w W. sygn. [...]), z których wynika, że transakcje między firmą strony a D ZPChr miały miejsce w innych wartościach, niż wykazano na fakturach. Strona posiadała w tym okresie jeden własny samochód, zaś drugi wydzierżawiła od Sz., zatrudniała tylko jednego pracownika - do września 2001 r. oraz jako osobę współpracującą - swojego małżonka. Ilość faktycznie zakupionego paliwa pozwalała na wykonanie usług transportowych w znacznie mniejszym rozmiarze, aniżeli wykazany w fakturach (przy przyjęciu stawki za km 1,70 zł. oraz średnim zużyciu paliwa 26,71 l ON/100 km). Przyjął zatem Dyrektor Izby Skarbowej, że strona wykonała zafakturowane usługi w 50 %, co potwierdziła swoim zeznaniami złożonymi w postępowaniu karnym, a co z kolei nakazywało skorygować w tej proporcji podatek należny z tytułu usług świadczonych na rzecz M. Sz.
Z uwagi na okres przedawnienia zobowiązań podatkowych za miesiące od stycznia do listopada 2000 r., nie można było dokonać wymiaru podatku w kwotach wyższych niż wynikające z deklaracji podatkowych, natomiast za miesiące w których wystąpiła nadpłata konieczne było jej określenie w decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego U. A. zarzuciła naruszenie art. 122 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 190 Ordynacji podatkowej przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy,
Sygn. akt I SA/Wr 686/06
błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia; art. 123 Ordynacji podatkowej przez pominięcie wniosków strony dotyczących jej przesłuchania w toku postępowania podatkowego; art. 191 Ordynacji podatkowej przez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału; art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku VAT oraz naruszenie § 50 ust. 3 i 4 pkt 4 i 5 lit. a) oraz § 50 ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. i wniosła o uchylenie decyzji obu instancji. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej spowodowane zostało poprzez nieuwzględnienie zgłaszanych w toku postępowania wniosków o przeprowadzenie dowodów, co stanowiło pozbawienie strony prawa wpływu na wynik postępowania. Dotyczy to wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z jej przesłuchania, którego nie uwzględnił także organ odwoławczy przychylając się do stanowiska organu I instancji, iż strona ignorowała wysyłane do niej wezwania, nie zważając na długotrwałą chorobę skarżącej, udokumentowana odpowiednimi zaświadczeniami. Postępowaniem swoim organy podatkowe naruszyły zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym. Podniosła także skarżąca, iż wadliwie organ podatkowy przyjął, że zatrudniała tylko jednego pracownika, pomijając fakt, że jej pojazdami jeździł także małżonek. Nie uwzględnił organ faktu, że nadmierne zużycie paliwa przez pojazdy jest konsekwencją ich stanu technicznego, wieku, sposobu jazdy, rodzaju i ciężaru przewożonego ładunku, a także warunków pogodowych. W celu wyjaśnienia tych okoliczności skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z biegłego na okoliczność zużycia paliwa przez pojazdy jej firmy i ich stanu technicznego. Podniosła, że wśród przypadków wymienionych w przepisie § 50 ust. 4 rozporz. wykonawczego do ustawy VAT brak jest przepisu zawierającego sankcję na wypadek braku podpisu odbiorcy na oryginale i kopii faktury, lub na jednym z tych dokumentów. Faktury nie zawierają braków zasadniczych określonych w art. 32 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, rozporządzenie wykonawcze określa jedynie elementy pomocnicze, nie mające znaczenia dla oceny prawidłowości wystawienia faktury i prawa skorzystania z uprawnienia wynikającego z art. 19 ust. 1 ustawy. Podpis odbiorcy faktury miał znaczenie jedynie do dnia 31.12.1999 r., kiedy przepisy upoważniały podatnika do wystawienia faktury VAT jedynie na zarejestrowanego podatnika. Od dnia 1.01.2000 r. podatnik ma prawo wystawić fakturę na dowolny
Sygn. akt I SA/Wr 686/06
podmiot, wobec czego wymóg podpisu odbiorcy faktury utracił swoje znaczenie. Nie stanowi przesłanki uzasadniającej kwestionowanie prawidłowości faktur fakt tankowania w tym samym dniu kilkakrotnie na różnych stacjach paliw, możliwe jest bowiem tankowanie nie w celu tankowania pełnego zbiornika, lecz jego częściowego napełnienia, co powoduje, w przypadku kilku kursów w ciągu dnia, kilkakrotne tankowanie. Zarzuciła skarżąca, że niczym nieuzasadnione jest kwestionowanie wszystkich faktur, których kopie są niepodpisane, albowiem powinnością organu jest ustalenie i wykazanie, że dana faktura z przyczyn wynikających z wyroków karnych nie odzwierciedla rzeczywistego stanu rzeczy.
Dyrektor Izby Skarbowej odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację z jej uzasadnienia. Dodał organ odwoławczy, że skarżąca pięciokrotnie wzywana była w sprawie zgłoszonego wniosku dotyczącego jej przesłuchania w okresie od [...] do [...], nie skorzystała jednak z uprawnienia przedkładając zwolnienie lekarskie. Organy podatkowe dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym w postaci dowodów bezpośrednich - dowodów źródłowych - faktur, protokołów z czynności sprawdzających u kontrahentów skarżącej, materiałów postępowania karnego, to mimo braku dowodu pośredniego w postaci przesłuchania skarżącej, miały prawo do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazał także organ na znajdujące się w aktach sprawy zestawienia faktur VAT, konfrontacji oryginałów faktur z ich kopiami u sprzedawców, co wskazuje na bezzasadność zarzutu skargi, iż organy podatkowe nie ustaliły, które faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadniczo pozbawienie skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących zakup paliwa, wystawionych przez pracowników stacji paliw B w G., M., Ś. i C w W. Obok tego wpływ na ostateczny kształt decyzji podatkowej miało przyjęcie mniejszego (o 50% względem kwot wynikających z faktur) obrotu z tytułu usług na rzecz D.
Według art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, związanych ze sprzedażą opodatkowaną. Z przepisu tego wynika, że obniżenia podatku należnego następuje tylko o taką kwotę podatku naliczonego, która związana jest z nabyciem towarów lub usług. Oznacza to, że nie można dokonać odliczenia podatku, jeżeli nie dotyczy faktycznego nabycia. Stwierdzenie to znajduje oparcie także w dalszych przepisach podatkowych. W szczególności z § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.) wynika, że w przypadku gdy wystawiono faktury stwierdzające czynności , które nie zostały dokonane, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Zasada wyrażona w przepisie wykonawczym stanowi ilustrację reguły ustawowej, wynikającej z przytoczonego obok art. 19 ust. 1 (por. w tym zakresie wyrok NSA z dnia 14.02.2006 r. (sygn. akt I FSK 530/05, publ. LEX nr 202905). Tak więc zakwestionowanie prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktur wystawionych przez stacje paliw wymagało ustalenia, że transakcje, wskazane w treści faktur, czyli transakcje pomiędzy sprzedawcą a skarżącą nie miały w rzeczywistości miejsca.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyniki przeprowadzonego postępowania podatkowego dawały organom podstawę do pozbawienia strony prawa do odliczenia podatku naliczonego z [...] faktur wskazanych w zaskarżonych rozstrzygnięciach.
Kluczowe znaczenie dla każdego postępowania podatkowego ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania oraz zastosowanie prawidłowej normy prawnej. Przypomnieć w związku z tym trzeba, ze zgodnie z treścią art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U Nr 137, poz. 926 ze zm.) zwanej dalej ustawą "op", obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Powołany przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są i integralną częścią
Sygn. akt I SA/Wr 686/06
przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 Ordynacji podatkowej jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 roku, sygn. akt I SA 258/82, ONSA nr 1/1982, poz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, str. 126 - Wykładnia ta dotycząca art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego zachowuje swoją aktualność także w świetle regulacji zawartej w art. 122 ordynacji podatkowej). Organy podatkowe zobowiązane są zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy - art. 122 i 187 ustawy op. Przyjmuje się, że ustalenie stanu faktycznego zgodnie z tą zasadą jest koniecznym warunkiem prawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego. Chodzi nie tylko o ustalenie faktów zgodnie z rzeczywistością, ale także o prawidłową ocenę prawną prawotwórczych faktów.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy trzeba podkreślić, że organy podatkowe dochowały wszystkich wymogów, jakie postawił przed nimi ustawodawca w powołanych przepisach prawa, a których niespełnienie zarzuca im strona skarżąca. Organy podatkowe mają bowiem wprawdzie obowiązek, zgodnie z art. 122 i 187 § 1 ustawy op, zebrać cały materiał dowodowy, gromadzenie tego materiału nie może jednak polegać na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń, a jedynie tych, które są przedmiotem postępowania dowodowego. Postępowanie to winno doprowadzić do zrekonstruowania konkretnego prawnopodatkowego stanu faktycznego, czyli winno obejmować te fakty i dowody, które mają prawne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej (por. A. Hanusz - Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego - Kraków 2004, s. 80-81). Organy nie powinny, wyjaśniając stan faktyczny sprawy, wychodzić poza te jego cechy, które określa przepis (por. A. Gomułowicz [w:] A. Gomułowicz, J. Małecki - Podatki i prawo podatkowe - Warszawa 2002, s. 158).
Organy podatkowe, kwestionując część wystawionych w 2000 r. na rzecz skarżącej faktur zakupu oleju napędowego, dokonały szczegółowej kontroli i analizy okoliczności, związanych z ich wystawieniem, opierając swoje ustalenia na materiale
Sygn. akt I SA/Wr 686/06
źródłowym, a przede wszystkim przesłuchaniach świadków, ustaleniach prawomocnych wyroków skazujących dotyczących skarżącej i pracowników poszczególnych stacji paliw, zeznaniach skarżącej złożonych w toku postępowania karnego oraz treści samych faktur.
W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego ustalono, że do wystawiania faktur na zakup paliwa, które nie dokumentowały rzeczywistego stanu rzeczy dochodziło w różny sposób. Do pojedynczej transakcji sprzedaży na rzecz konkretnego nabywcy, udokumentowanej fakturą VAT, wystawiano dodatkowy "oryginał" faktury dla skarżącej o tym samym numerze, dacie, ilości paliwa oraz wartości. W ten sposób na stacji paliw w G. wystawiono [...] faktur na rzecz skarżącej. Faktyczni nabywcy paliwa wskazani według treści posiadanych przez tę stację kopii faktur, posiadali oryginały tych faktur. Ten sposób preparowania "dodatkowych" faktur wskazany również został w wyjaśnieniach złożonych w postępowaniu karnym przez M. W. (w dniu [...]). Innym sposobem wystawiania faktur nie odzwierciedlających faktycznej transakcji było drukowanie faktur na podstawie pozostawionych przez indywidualnych nabywców paliwa paragonów fiskalnych. Za wystawienie takich faktur pracownicy stacji paliw otrzymywali od skarżącej umówione wynagrodzenie. Ten sposób wystawiania faktur dotyczył 380 faktur VAT wystawionych przez stacje paliw w G., M., Ś. i stacji paliw C w W., co potwierdzili w sprawie karnej pracownicy tych stacji (G. K., M. W., P. K., A. W., M. Sz. i J. I.).
Dokonując oceny zakwestionowanych faktur organy wzięły również pod uwagę, że znajdujące się w posiadaniu wymienionych stacji paliw kopie faktur, wystawione na podstawie paragonów fiskalnych, nie posiadają podpisu skarżącej, co stanowi wymóg § 37 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. (Dz. U. Nr 109, poz. 1245), natomiast przekazane skarżącej oryginały zawierają podpis odbiorcy. Zgodne z zasadą swobodnej oceny dowodów było stanowisko organów podatkowych, że brak podpisu na kopiach 380 faktur wystawionych przez różne stacje paliw wskazuje na niewiarygodność tych dokumentów. Zarówno zasady logiki jak i doświadczenia życiowego przemawiały za uznaniem, że nie było prawdopodobne, ażeby w tych wszystkich przypadkach, na
Sygn. akt I SA/Wr 686/06
różnych stacjach paliw przedkładano odbiorcy faktury jej oryginał do podpisu, nie przedkładając sporządzonej wraz z tym oryginałem, na papierze samokopiującym, kopii faktury. Zasadnie również przyjmowały organy stwierdzając, że faktem powszechnie znanym, znajdującym oparcie w wymogach § 37 rozporządzenia, było to, że każdy zakup paliwa był rejestrowany przy użyciu kasy fiskalnej i na żądanie nabywcy wystawiano faktury. Przypomnieć należy w tym miejscu, że w przypadku, gdy faktura dotyczy sprzedaży zarejestrowanej przy zastosowaniu kasy fiskalnej, do faktury podatnik powinien dołączyć paragon dokumentujący sprzedaż, co umożliwia uniknięcie podwójnego rozliczenia tej samej sprzedaży - przy użyciu kasy i na podstawie wystawionej faktury. Zgodnie z § 50 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, faktury wystawia się co najmniej w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał otrzymuje nabywca, a kopię zatrzymuje sprzedawca. Jakkolwiek trafnie podnoszono w skardze, że brak podpisu na kopii faktury, z tego tylko powodu, nie dyskwalifikuje faktury, to w niniejszej sprawie brak podpisu nabywcy na kopiach faktur był okolicznością rzutującą na ocenę ich rzetelności z uwzględnieniem także dalszych dowodów zgromadzonych w sprawie, a zwłaszcza w postaci wyjaśnień pracowników stacji paliw, złożonych w postępowaniu karnym.
Wnioski organów podatkowych miały oparcie także w prawomocnych wyrokach Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] (sygn. [...]) oraz wyroku z dnia [...] (sygn. [...]).
W wyroku z dnia [...] Sąd stwierdził, że U. A. "w okresie od stycznia 2000 r. do grudnia 2002 r. w wykonaniu z góry powziętego zamiaru posługiwała się podrobionymi dokumentami w postaci faktur VAT, które kupiła od A. W. i innych za kwotę nie mniejszą niż [...] w ten sposób, że przyjęła do dokumentacji księgowej prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w ramach firmy A podrobione faktury w ilości nie mniejszej niż [...], na zakup paliwa o łącznej wartości netto nie mniejszej niż [...] ze stacji B nr [...] w G., B nr [...] w Ś., B nr [...] w M., B nr [...] w G. i Przedsiębiorstwo C s.c. w W., które nie odzwierciedlały faktycznych transakcji.."
Z kolei w wyroku z dnia [...] pracownicy stacji paliw w G. (A.
Sygn. akt I SA/Wr 686/06
K., M. Sz., M. W., M. W.) oraz w wyroku z dnia [...] pracownicy stacji paliw C (J.I.), stacji paliw w Ś. (R. K., J. O.), stacji paliw w M. (P.K., A. W.), stacji paliw w G. (D. K., G. K., G. P., M. Z.) uznani zostali winnymi tego, że w różnych okresach lat od 2000 do 2003 r. zatrudnieni na stanowiskach sprzedawców, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poświadczali nieprawdę co do zakupu paliwa m.in. przez firmę A U. A. poprzez wystawianie faktur VAT, które nie odzwierciedlały faktycznych transakcji, udzielając tym samym pomocy w dokonaniu wyłudzenia nienależnego zwrotu podatku od towarów i usług i narażając Skarb Państwa na uszczuplenia podatkowe.
Zgodnie z art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, zaś według art. 181 Ordynacji podatkowej również materiały zgromadzone w toku takiego postępowania karnego mogą stanowić dowód w postępowaniu podatkowym. Tak więc nie można było podzielić zarzutów skargi, że stan faktyczny nie został prawidłowo ustalony, jako też że dowody ocenione zostały w sposób dowolny.
Nie był również skuteczny zarzut pominięcia przy ocenie możliwości "wykonawczych" przedsiębiorstwa skarżącej (świadczenie transportu) okoliczności, że pomocy w tym zakresie udzielał jej małżonek. Należy bowiem stwierdzić, że podjęta przez organy próba określenia zapotrzebowania na paliwo, stosownie do natężenia wykonywanych przez U. A. usług, miała jedynie charakter szacunkowy (orientacyjny). Jak bowiem wynika z akt administracyjnych, skarżąca nie wykonała wezwania organu kontroli skarbowej, do przedłożenia dokumentów, które pozwoliłyby realnie ustalić zakres świadczonych usług transportowych, jak na przykład dokumentów kadrowych, płacowych, kart drogowych, norm zużycia paliwa, ewidencji czasu pracy, rozliczeń zużycia paliwa, i innych wskazanych przez organ (pismo organu z dnia [...]). Strona nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów, zaś jej małżonek - Z. A. odmówił składania zeznań. Nie sposób w tych warunkach zarzucać organom, że wskazane przez nie orientacyjnie dane są nieprecyzyjne. Z tego też powodu nie były tu ważące wyliczenia zawarte w
Sygn. akt I SA/Wr 686/06
piśmie procesowym pełnomocnika strony skarżącej z dnia [...]. Rzetelnych wyliczeń zużycia paliwa strona powinna dokonać w postępowaniu administracyjnym i należycie je udokumentować. Jak wskazano, w postępowaniu administracyjnym strona nie przedstawiła w tym zakresie dowodów.
Nie doszukał się Sąd naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej. U. A. w toku postępowania przed Dyrektorem Urzędu Kontroli Skarbowej pięciokrotnie była wzywana (zgodnie z jej wcześniejszym wnioskiem) do złożenia wyjaśnień, jednakże powołując się na zaświadczenia lekarskie strona usprawiedliwiała swoją nieobecność. Tak więc organ podatkowy kilkakrotnie podejmował próby zadośćuczynienia żądaniu strony, jednakże nie można oczekiwać, ażeby w nieskończoność organ miał obowiązek oczekiwać na dyspozycję strony. Długotrwały stan chorobowy skarżącej uzasadniał konstatację, że przeprowadzenie dowodu okazało się niemożliwe. W tym zakresie należało brać również pod uwagę zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 125 Ordynacji podatkowej. Ponieważ U. A. nie poinformowała organu odwoławczego o gotowości do składania wyjaśnień, można zakładać, że stan jej niedyspozycji utrzymywał się aż do dnia [...] (data decyzji Dyrektora Izby Skarbowej), podczas gdy pierwsze jej przesłuchanie wyznaczone zostało na dzień [...]. W ocenie Sądu tak długi okres czasu uniemożliwiający stronie stawiennictwo, uzasadniał odstąpienie od przeprowadzenia dowodu, zwłaszcza, że organy dysponowały innym, źródłowym materiałem dowodowym zezwalającym na podjęcie rozstrzygnięcia. Niezależnie od tego należy zauważyć, że mozlwość zapoznania z materiałem dowodowym miał pełnomocnik strony - adwokat, zaś U. A. stanowisko swoje mogła bez przeszkód formułować na piśmie.
Skoro jak to wynika z poczynionych wyżej uwag, postępowanie podatkowe przeprowadzone zostało - wbrew twierdzeniom skargi - bez istotnych naruszeń prawa, to zasadnie również na podstawie ustalonego stanu faktycznego przyjęły organy, że skoro U. A. faktycznie nie zakupiła paliwa, uwidocznionego na zakwestionowanych fakturach, to nie miała też prawa do odliczenia podatku naliczonego, jak to należy wyprowadzić z art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, a także § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia wykonawczego. W tych warunkach skarga jako nieuzasadniona podlegała
Sygn. akt I SA/Wr 686/06
oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło