I SA/Wr 690/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej A. U. – jako członka zarządu – za zaległości podatkowe "A" sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r. oraz styczeń, luty, marzec 2010 wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 11 lipca 2016 r. skarżący A. U. wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazał, że od kilkudziesięciu lat prowadzi działalność gospodarczą i wykonuje zawód [...], nie posiada żadnych oszczędności, a jedynym źródłem jego utrzymania są dochody z tej działalności, które w 2015 r. wyniosły [...] zł. Podniósł, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowoduje blokadę jego rachunków bankowych, utratę płynności finansowej i w konsekwencji wypowiedzenie przez banki trzech umów kredytu zaciągniętych na działalność gospodarczą (aktualne zadłużenie wynosi [...] zł). Z kolei, dalsze czynności egzekucyjne i całkowita utrata wiarygodności skarżącego doprowadzi do znacznego ograniczenia współpracy z dotychczasowymi kontrahentami bądź nawet jej zakończenia, co z kolei skutkować może koniecznością zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący dodał, że orzeczona zaskarżoną decyzją odpowiedzialność podatkowa za zaległości podatkowe spółki wynosi łącznie [...] zł. Skarżący do wniosku załączył zeznanie podatkowe PIT-36L z 2015 r., harmonogramy spłaty trzech kredytów bankowych, wydruk z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej. W kolejnym piśmie z 21 lipca 2016 r. skarżący wniósł o przyspieszenie rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej wskazując, że podjęto już czynności zmierzające do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (doręczono upomnienia). Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 690/16, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej p.p.s.a., odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmawiając skarżącemu wstrzymania wykonania decyzji wskazał na brak spełnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należą do nich niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd ocenił, że załączone do wniosku dokumenty nie są wystarczające by ocenić, że spełnione zostały w rozpoznawanej sprawie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o uchylenie wydanego postanowienia, przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Zarzucił Sądowi naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentował, że wbrew stanowisku Sądu, w sposób należyty wykazał we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, że spełnia wynikające z ustawy przesłanki udzielenia mu wnioskowanej ochrony. Zawarł oświadczenie, że nie posiada żadnych oszczędności, a jedynym jego źródłem utrzymania są dochody z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, które w 2015 r., wynosiły 121.176,37 zł. Na dowód powyższego skarżący dołączył do wniosku dokumenty potwierdzające jego twierdzenia, to jest wydruk CEIG oraz zeznanie roczne PIT-36 L za 2015 r. Poza tym skarżący ujawnił i potwierdził stosownymi dokumentami swoje zobowiązania wobec banków. Natomiast pismem z dnia 13 września 2016 r., skarżący wniósł o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2016 r., w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a., przez uwzględnienie wniosku z dnia 11 lipca 2016 r. o wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych istotnych składników zaliczanych do majątku ruchomego, nie posiada żadnych akcji ani obligacji, czy oszczędności, a jedynym istotnym składnikiem majątkowym jest prawo użytkowania wieczystego nieruchomości niezabudowanej o wartości [...] zł (według operatu szacunkowego), dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] w Sądzie Rejonowym w Z. . Na nieruchomości tej ustanowione są hipoteki (umowna i przymusowe) na rzecz [...] Bank ICB S.A. (aktualnie [...] Bank S.A.) w kwocie [...] zł tytułem zabezpieczenia udzielonego kredytu, na rzecz Skarbu Państwa: Prokuratury Okręgowej w S. w kwocie [...] zł tytułem zabezpieczenia kar i roszczeń, Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. w kwocie [...] zł tytułem zabezpieczenia należności wynikającej z decyzji, która została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją. W ocenie skarżącego, uwzględniając jego sytuację finansową i majątkową oraz dokonanie przez organ podatkowy w dniu 5 sierpnia 2016 r. ww. wpisu hipoteki przymusowej, wykonanie decyzji na obecnym etapie postępowania możliwe jest jedynie poprzez przeprowadzenie egzekucji z rachunków bankowych skarżącego, co niewątpliwie skutkować będzie utratą płynności finansowej i w konsekwencji wypowiedzeniem przez banki kredytujące umów kredytowych. Dalsze czynności egzekucyjne i całkowita utrata wiarygodności skarżącego doprowadzi do znacznego ograniczenia współpracy z dotychczasowymi kontrahentami, bądź nawet jej zakończenia, co z kolei skutkować może zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego udzielenie ochrony tymczasowej do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądowego w żaden sposób nie będzie skutkować negatywnie dla organu i jednocześnie wyeliminuje ryzyko narażenia skarżącego na znaczną szkodę, jak również ryzyko spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Do wniosku załączono wyciąg z operatu szacunkowego dotyczący wyceny ww. nieruchomości niezabudowanej i odpis z księgi wieczystej tej nieruchomości. Postanowieniem z dnia 3 października 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu zmiany postanowienia z dnia 8 sierpnia 2016 r. Zdaniem Sądu, ocena wniosku skarżącego o zmianę postanowienia poczyniona w kontekście przesłanek wynikających z art. 61 § 4 p.p.s.a., nie daje podstaw do jego uwzględnienia. Wnioskodawca nie wykazał bowiem zaistnienia takiej okoliczności, która uzasadniałaby zmianę przedmiotowego postanowienia. Skarżący pismem z dnia 15 listopada 2016 r., wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 3 października 2016 r. Zarzucił mu naruszenie art. 61 § 4 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że skarżący składając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie wykazał w sposób należyty przesłanki wynikającej z tego przepisu, to jest zmiany okoliczności sprawy oraz przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. w zakresie wykazania, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2017 r., sygn. akt II FZ 960/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2016 r. w całości i przekazał Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem Sądu orzekającego, skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powołał szereg okoliczności mających wykazać spełnienie wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanki niebezpieczeństwa spowodowania, poprzez wykonanie decyzji, trudnych do odwrócenia skutków w związku z możliwością uznania przez sąd, że została ona wydana niezgodnie z prawem. Okoliczności tych Sąd nie wziął pod uwagę rozpoznając wniosek, czym naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 tej ustawy. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2017 r., sygn. akt I FZ 961/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2016 r. i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd orzekający wskazał, że skarżący we wniosku o zmianę postanowienia z dnia 8 sierpnia 2016 r., w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazał istnienie nowych okoliczności w rozumieniu art. 61 § 4 p.p.s.a., potwierdzających spełnienie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji jaką jest ryzyko spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.), do których Sąd powinien się odnieść, a czego nie zrobił, rozpoznając wniosek skarżącego z dnia 13 września 2016 r., i czym naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Wskazano, że Sąd I instancji ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o zmianę postanowienia z dnia 8 sierpnia 2016 r., powinien uwzględnić rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wydanym postanowieniu. Jednocześnie Sąd powinien też uwzględnić okoliczność, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 stycznia 2017 r., sygn. akt II FZ 960/16, uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2016 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Dalszy bieg postępowania w sprawie niniejszej uzależniony będzie zatem, zdaniem Sądu orzekającego, od wyniku tamtego postępowania, zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 11 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (§ 4). Podkreślić należy, że orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma fakultatywny charakter, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nawet w wypadku, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Ustawa wymienia w tym przepisie dwie przesłanki: 1) niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz 2) niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest zatem wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę majątkową, a także niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń i okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca swój wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji uzasadniła w sposób przekonujący, podając okoliczności, które świadczą o zasadności udzielenia ochrony tymczasowej. Rozpatrując niniejszy wniosek Sąd uznał, że ustawowo określone zagrożenia mogą w wypadku skarżącego potencjalnie wystąpić. Wykonanie objętej skargą decyzji spowoduje bowiem ubytek w majątku skarżącego, który może być, w ocenie Sądu, równoznaczny z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków czy wyrządzeniem znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Wprawdzie przedmiot sporu stanowi świadczenie pieniężne, które z natury rzeczy jest odwracalne, co oznacza - w wyniku ewentualnego uwzględnienia skargi - zwrot należności z odsetkami, jednak Sąd wziął pod uwagę fakt, że wynikająca z zaskarżonej decyzji kwota należności wynosi około [...] zł co jest kwotą znaczną, szczególnie w zestawieniu z sytuacją finansową skarżącego, który złożył oświadczenie, że nie posiada żadnych oszczędności, a jedynym jego źródłem utrzymania są dochody z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, które w 2015 r., wynosiły [...] zł. Wszczęcie wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego może doprowadzić do zajęcia rachunków bankowych, czego konsekwencją będzie utrata płynności finansowej skutkująca wypowiedzeniem przez banki umów kredytowych. Powyższe grozi w rezultacie likwidacją prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ryzyko spowodowania postępowaniem egzekucyjnym likwidacji działalności gospodarczej, może skutkować orzeczeniem o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FZ 633/05, niepubl., postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2008 r., II FZ 208/08, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jest to bowiem skutek trudny do odwrócenia i wysoce dotkliwy. Wobec powyższego Sąd podzielił pogląd skarżącego, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może narazić jego na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i wyrządzić jemu poważną szkodę. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.