I SA/Wr 707/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Semiczek Protokolant: Starszy Specjalista Katarzyna Motyl po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2022 r. w Wydziale I, na rozprawie sprawy ze skargi: R. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 19 maja 2021 r. nr 0201-IEW2.4123.8.2021.ŁŁ w przedmiocie uchylenia decyzji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej za zaległość spółki w podatku od towarów i usług, odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania: I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz Strony skarżącej kwotę: 500,00 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. R. R. (dalej jako: Podatnik, Skarżący) skargą skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu objął decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej jako: Organ odwoławczy, DIAS) z 19 maja 2021 r., nr 0201-IEW2.4123.8.2021.ŁŁ, którą została uchylona decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Psie-Pole (dalej jako NUS, Organ I instancji) z 22 lutego 2021 r. nr 0226-SEW.4123.9.2020.OT.11283 w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Podatnika - jako członka zarządu za zaległości podatkowe Sp. z o.o. A z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego za okresy: XI i XII 2016 r. Stosownie do wynikającego z art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a. obowiązku przedstawienia w sposób zwięzły stanu sprawy, a nie powielania zawartości całych akt, Sąd wskazuje jak poniżej. DIAS uchylając swoją decyzją rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, w oparciu o przepis art. 233 § 2 o.p., jako podstawę jego zastosowania wskazał: 1) konieczność zweryfikowania (przeliczenia) naliczonych kosztów egzekucyjnych w związku m.in. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r o sygn. akt SK 31/14; 2) niewystarczające udokumentowanie bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec spółki; 3) okoliczność nie posiadania przez spółkę w pewnych okresach zarządu. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Organu odwoławczego Podatnik wniósł na decyzję DIAS skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zarzucił naruszenie przepisów: – art. 168 § 3, w związku z art. 169 § 1, w związku z art. 235 i w związku z art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) – dalej jako o.p., polegające na zaniechaniu wezwania Podatnika do uzupełnienia braku podpisu pod odwołaniem i mimo tego nadaniu biegu odwołaniu i wydaniu rozstrzygnięcia przez Organ odwoławczy – wskazuje to na nieważność zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 247 § 1 pkt 3 o.p. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa; – art. 108 § 1, w związku z art. 116 § 1-2, w związku z art. 122, w związku z art. 166 o.p. przez orzeczenie o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki jedynie wobec Skarżącego, gdy w chwili upływu terminu płatności podatku od towarów i usług za XI i XII 2016 r. funkcję członka zarządy pełnił również N. G., a skoro tak, to postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich powinno toczyć się również w stosunku do tej osoby i organ podatkowy winien w jednej decyzji orzec o solidarnej odpowiedzialności wszystkich członków zarządu oraz samej spółki. W oparciu o zarzuty skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie od DIAS na rzecz Skarżącego kosztów postępowania skargowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że złożone odwołanie zawierało braki, które uniemożliwiały nadanie sprawie dalszego biegu przed ich usunięciem, a tym samym zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zwrócono również uwagę, że postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. winno być prowadzone wobec wszystkich osób mogących ponieść taką odpowiedzialność. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie. W treści swojej odpowiedzi potwierdził brak podpisu Podatnika pod odwołaniem i przyznał, że w związku z tym brakiem doszło do uchybienia przepisom prawa, poprzez nie wezwanie do uzupełnienia podpisu. Zdaniem DIAS nie doszło jednak do rażącego naruszenia przepisów, albowiem: – Podatnik nie przeczy, że Jego intencją było wniesienie odwołania, – powzięto informację od małżonki Podatnika, że Skarżący w trakcie postępowania odwoławczego przebywał w szpitalu, – pismem z 4 maja 2021 r. Skarżący przesłał stanowisko wobec zebranego materiału dowodowego, – Skarżący nie ponosi negatywnych konsekwencji błędu organu oraz swojego ponieważ zaskarżona decyzja nie nakłada na Niego obowiązków lecz przeciwnie nakazuje dokonanie dodatkowych ustaleń i uzupełnienie materiału dowodowego a także zweryfikowanie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego. DIAS wskazał również, że rozważał zastosowanie art. 54 § 3 p.p.s.a. jednakże zastosowanie tego przepisu oznaczałoby uwzględnienie wszystkich argumentów skargi, co nie było możliwe z uwagi na drugi z jej zrzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019, poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podatnikowi po rozstrzygnięciu sprawy przez organ podatkowy w pierwszej instancji przysługuje prawo żądania rozpoznania jego sprawy po raz drugi – art. 220 i art. 221 o.p. Postępowanie odwoławcze może uruchomić (co do zasady) wyłącznie adresat rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego składając stosowne podanie – odwołanie. Postępowanie podatkowe w drugiej instancji uruchamiane jest więc wyłącznie na wniosek strony postępowania pierwszoinstancyjnego (art. 165 § 1 o.p.). Oprócz treści właściwych odwołaniu – art. 222 o.p. musi ono czynić zadość wymogom formalnym podania, albowiem stosownie do art. 168 § 1 o.p. podaniem w rozumieniu tego przepisu jest m.in. odwołanie. Ponadto należy zauważyć że w oparciu o art. 235 o.p. w sprawach nieuregulowanych przez przepisy art. 220-234 o.p. zastosowanie mają regulacje dotyczące postępowania przed organem I instancji. Do niezbędnych i minimalnych wymogów podania, a jak już wyżej wskazano - jest nim również odwołanie, (w przypadku formy pisemnej) należy zgodnie z art. 168 § 3 o.p. podpis wnoszącego podanie (odwołanie). Złożenie podpisu pozwala uznać, że składająca go osoba wyraziła oświadczenie woli wobec organu o określonej treści i skutkach – w niniejszej zaś sprawie w postaci żądania rozpatrzenia jej sprawy w drugiej instancji. Brak takiego podpisu oznacza, że określona w treści podania osoba nie złożyła takiego oświadczenia. W rozpatrywanej sprawie mimo braku podpisu Podatnika pod pismem: "ODWOŁANIE od decyzji o odpowiedzialności podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług z dnia 22 lutego 2021 r." (k. 405-410 akt administracyjnych) DIAS przeprowadził postępowanie i wydał zaskarżoną decyzję. Tym samym Organ odwoławczy zadziałał z urzędu - co jest niedopuszczalne w przypadku postępowania które może toczyć się wyłącznie na wniosek podmiotu uprawnionego, zamiast wystosować do Podatnika wnoszącego podanie (odwołanie) wezwanie celem usunięcia braku formalnego podania (odwołania) poprzez uzupełnienie podpisu (art. 169 § 1 o.p.). Należy zauważyć że w przypadku nieuzupełnienia braku podpisu w terminie 7 dni rozpatrzenie sprawy w drugiej instancji decyzją nie mogłoby mieć miejsca i koniecznym byłoby wydanie zupełne innego aktu – postanowienia o pozostawieniu podania (odwołania) bez rozpatrzenia (art. 169 § 4 w związku z art. 235 o.p.). Powołane przez DKIS w odpowiedzi na skargę okoliczności: o intencji Podatnika wniesienia odwołania, o pobycie Podatnika w szpitalu, o stanowisku Podatnika wobec zebranego materiału dowodowego, czy też o rzekomym braku negatywnych dla Skarżącego konsekwencji z wydanej przez DIAS decyzji, pozostają bez wpływu na poprzedzający te okoliczności brak odwołania uniemożliwiający nadanie mu biegu i brak możliwości przeprowadzeniu postępowania odwoławczego. Innymi słowy postępowanie w drugiej instancji nie zostało skutecznie zainicjowane i tym samym nie mogło doprowadzić do wydania zaskarżonej decyzji, którą to decyzją niewszczęte postępowanie odwoławcze miało zostać zakończone. Mając powyższe na uwadze Sąd uznając, że doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania tj.: art. 169 § 1, w związku z art. 220 § 1, w związku z art. 168 § 1 i § 3 o.p. oraz art. 233 § 2 o.p., uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. Tym samym jako uzasadniony Sąd uznał zarzut nr 1 skargi jednakże nie dopatrując się kwalifikowanego naruszenia ww. przepisów postępowania. Sąd uznaje, że brak wdrożenia postępowania w przedmiocie usunięcia braków formalnych odwołania i zamiast tego przeprowadzenie postępowania w drugiej instancji, wynika z przeoczenia (porównaj orzeczenia: WSA w Krakowie z 31 sierpnia 2020 r. o sygn. akt I SA/Kr 260/20 i z 5 lutego 2014 o sygn. akt I SA/Kr 1685/13, WSA w Gliwicach z 27 maja 2013 r. o sygn. akt I SA/Gl 1016/12 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie CBOSA). Organ odwoławczy winien podjąć czynności zmierzające do usunięcia wskazanego braku formalnego odwołania, a następnie uwzględniając wynik tych czynności wydać stosowne rozstrzygnięcie. Z uwagi na stwierdzoną wadę merytoryczne rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd nie było możliwe. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w oparciu o art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a. uwzględniając wartość uiszczonego wpisu od skargi.