I SA/Wr 715/12
WyrokWSA we Wrocławiu2012-09-07
Skład orzekający: Marek Olejnik, Halina Betta, Anetta Chołuj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji przed rozpoznaniem wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty, złożonego jeszcze przed upływem terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej te zaległości, stanowi niedopuszczalność egzekucji w rozumieniu art. 33 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego przed rozpoznaniem wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty nie stanowi niedopuszczalności egzekucji. Przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 pkt 6 u.p.e.a., mają charakter formalny i muszą wynikać z przepisów prawa. Złożenie wniosku o ulgę podatkową samo w sobie nie jest przeszkodą do wszczęcia egzekucji, a jedynie pozytywne rozpatrzenie takiego wniosku skutkowałoby zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel ma obowiązek podjąć czynności egzekucyjne, gdy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, co w przypadku zobowiązań pieniężnych oznacza niewywiązanie się z nich w terminie płatności.Stan faktyczny
Skarżący H. P. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w celu ściągnięcia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług. Skarżący podniósł zarzut niedopuszczalności egzekucji, argumentując, że złożył wniosek o rozłożenie zaległości na raty przed upływem terminu do wniesienia odwołania od decyzji, co dowodzi jego zamiaru dobrowolnego wykonania zobowiązania i czyni egzekucję przedwczesną.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Olejnik, Sędziowie Sędzia NSA - Halina Betta (sprawozdawca), Sędzia WSA - Anetta Chołuj, Protokolant - Lucyna Barańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 września 2012 r. sprawy ze skargi H. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym. oddala skargę.
Przedmiot skargi wniesionej przez podatnika H. P. stanowi postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. o Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zgłoszone przez skarżącego zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...]oraz [...]z dnia [...] r.
Przystępując do oceny wniesionej skargi przyjął Sąd za podstawę rozstrzygnięcia następujący stan faktyczny i prawny:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...] oraz [...] z dnia [...] r. Celem postępowania egzekucyjnego było ściągnięcie ciążących na podatniku zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. oraz odsetek za zwłokę od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące listopad 2007 i grudzień 2007 oraz zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2007.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia 18 stycznia 2012 r. organ dokonał skutecznego zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność na dłużniku zajętej wierzytelności – PKO BP S.A. Zawiadomienie w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono stronie 26 stycznia 2012 r. Dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia
28 stycznia 2012 r. poinformował organ egzekucyjny, że istnieją przeszkody w realizacji zajęcia spowodowane brakiem środków podlegających zajęciu na rachunku.
W dniu 2 lutego 2012 r. zobowiązany podatnik wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania na podstawie art. 33 pkt 6 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) dalej: u.p.e.a., podnosząc zarzut niedopuszczalności egzekucji w związku z nieuchylaniem się zobowiązanego od zapłaty przedmiotowych zaległości. Wobec strony egzekucja została wszczęta przedwcześnie bowiem zobowiązany nie uchylał się od wykonania ciążącego na nim obowiązku. Zarzucił, iż w dniu 4 stycznia 2012 r. złożył wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowych określonych w decyzjach, na podstawie których wystawiono skarżone tytuły wykonawcze. W ocenie skarżącego powyższe dowodzi, iż zamiarem strony nie było uchylanie się od ciążących na niej zobowiązań podatkowych, lecz zwróciła się ona o pomoc w realizacji tych zobowiązań poprzez zawarcie z wierzycielem układu ratalnego. Wniosek o rozłożenie przedmiotowych zaległości na raty został złożony jeszcze przed upływem terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowych decyzji a zatem nie sposób przyjąć, iż zobowiązany uchylił się od wykonania obowiązku. Wedle wnoszącego zarzut nie było w sprawie koniecznym podejmowanie czynności egzekucyjnych przed rozpoznaniem wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty.
Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. uznał zgłoszony przez zobowiązanego zarzut niedopuszczalności egzekucji za nieuzasadniony.
Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, iż zaległość podatkowa z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2007 r. wynika z prawomocnej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. nr [...] z dnia [...] r., natomiast zaległość podatkowa z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 i odsetki za zwłokę od niezapłaconych zaliczek wynikają z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. nr [...] z dnia [...] r. Decyzje te zostały doręczone Stronie
w dniu 23 grudnia 2011 r. i wobec braku wniesienia środka zaskarżenia stały
się ostateczne w dniu 7 stycznia 2012 r. Wskazał, iż zgłoszony przez zobowiązanego zarzut niedopuszczalności egzekucji nie może zasługiwać na uwzględnienie, bowiem podniesienie okoliczności związanych ze skierowaniem na drogę przymusowego dochodzenia zobowiązania wynikającego z podlegających wykonaniu decyzji ostatecznych nie wskazuje na niedopuszczalność egzekucji w świetle ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny wyjaśnił
również, iż zgodnie z art. 33 pkt 6 u.p.e.a., zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w razie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego może być zgłoszony ze względów podmiotowych lub przedmiotowych, a w niniejszej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły. Organ egzekucyjny wskazał ponadto, iż w sytuacji upływu terminu płatności podatku złożenie przez podatnika wniosku o ulgę, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), nie zwalnia wierzyciela od obowiązku podjęcia czynności określonych przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i przepisami wykonawczymi do tej ustawy. Dopiero w przypadku uwzględnienia wniosku podatnika o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu, stosownie do dyspozycji art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Końcowo organ egzekucyjny wskazał, iż nie znalazł podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego z urzędu na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a.
Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia skarżący zastępowany
przez doradcę podatkowego K. J. M. wniósł zażalenie na przedmiotowe postanowienie, podtrzymując stanowisko zawarte w złożonych zarzutach. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 33 pkt 6 w związku z art. 6 § 1 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że zarzut niedopuszczalności wszczętej wobec zobowiązanego egzekucji jest bezzasadny. W treści uzasadnienia wniesionego środka zaskarżenia podtrzymał dotychczasową argumentację wyrażoną w zarzutach, zwracając uwagę na przedwczesne, a w konsekwencji niedopuszczalne wszczęcie egzekucji.
W ocenie Skarżącego wobec złożenia wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty Naczelnik Urzędu Skarbowego nie był zobowiązany do niezwłocznego wszczęcia egzekucji, tym bardziej, że brak było jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia przez organ egzekucyjny założenia, że zobowiązany będzie uchylał się od wykonania ciążącego na nim obowiązku, co zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a. wyklucza wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zamiarem strony nie było bowiem uchylanie się od ciążących na niej zobowiązań podatkowych, lecz jedynie zwróciła się ona o pomoc w realizacji tych zobowiązań, poprzez zawarcie z Naczelnikiem Urzędu układu ratalnego, polegającego na podziale kwoty zaległości podatkowej na raty. W kontekście powyższego strona wywiodła, iż wniosek o rozłożenie przedmiotowych zaległości na raty został złożony jeszcze przed upływem terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowych decyzji, a w takim wypadku nie można uznać, że zobowiązany uchylał się od wykonania obowiązku. Zdaniem strony w zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji nie było konieczne podejmowanie przez organ czynności egzekucyjnych przed rozpoznaniem wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej na raty, a jedynym efektem bezprawnych działań organu egzekucyjnego jest obciążenie zobowiązanego, z tytułu przedmiotowej egzekucji, kosztami w wysokości 1 274,80 zł. Skarżący podkreślił również, że wierzyciel nie był uprawniony do wszczęcia postępowania egzekucyjnego np. w obawie o przedawnienie się przedmiotowego zobowiązania, gdyż termin ten był jeszcze odległy, a wydanie decyzji w przedmiocie układu ratalnego zawiesza bieg przedawnienia. W związku z tym, że termin przedawnienia zobowiązania przypada dopiero na koniec 2012 r. nie istniało niebezpieczeństwo niewykonania tegoż zobowiązania, dlatego też organ egzekucyjny powinien wstrzymać się z podjęciem czynności egzekucyjnych przynajmniej do czasu rozpoznania wniosku ratalnego. Końcowo strona wskazała, iż niezależnie od zgłoszonych zarzutów, w pełni zasadnym jest wniosek o obciążenie powstałymi kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, bowiem zbędne działanie tegoż było jedynym powodem naliczenia tychże kosztów, w związku z czym to jego powinny one obciążać.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy i zarzutów podniesionych w postępowaniu zażaleniowym postanowieniem stanowiącym przedmiot skargi organ odwoławczy utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Organ odwoławczy stwierdził, iż istota podnoszonego przez stronę zarzutu nie mieści się w powołanej przez żalącego podstawie prawnej. Zarzut określony w art. 33 pkt 6 u.p.e.a. można bowiem podnieść jedynie ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 pkt 1 i 2 przywołanej ustawy. Podkreślił organ, iż po wystawieniu tytułów wykonawczych organ egzekucyjny w dniu 26 stycznia 2012 r. doręczył ich odpisy zobowiązanemu. Podstawą wystawienia tych tytułów były wydane w dniu 21 grudnia 2011 r. decyzje organów podatkowych wskazane w uzasadnieniu postanowienia organu I-szej instancji. Decyzje te zobowiązany otrzymał 23 grudnia 2011 r. zaś 13 stycznia 2012 r. wystawione zostały tytuły wykonawcze, a w dniu 18 stycznia 2012 r. dokonano zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. Oceniając legalność tych działań wedle organu odwoławczego nie sposób doszukać się uchybień, które mogłyby uzasadniać stwierdzenie naruszenia prawa poprzez bezprawne, podjęcie egzekucji. Egzekucja została podjęta przez właściwy organ egzekucyjny, skierowana do właściwego podmiotu, zaś tytuły wykonawcze pod względem formalnym i materialnym nie budzą zastrzeżeń. Nie istniały wedle organu
II instancji ,,czasowe" przeszkody do prowadzenia egzekucji. Wskazywane przez zobowiązanego okoliczności, jak wszczęcie egzekucji przed rozpoznaniem wniosku o zawarcie układu ratalnego, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej we W., nie stanowiły podstawy dla przyjęcia przesłanki uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Wskazał organ, iż przepisy u.p.e.a. nie zawierają regulacji prawnych dotyczących terminów podjęcia działań zmierzających do przymusowego wykonania należnych zobowiązań. Z przywołanego zaś przez stronę art. 6 § 1 powołanej ustawy nie sposób wyprowadzić wniosków sugerowanych przez stronę. Przepis art. 6 § 1 nie pozostawia bowiem organowi wyboru odnośnie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a wręcz nakłada na niego obowiązek prawny podjęcia działań w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Działania te zaś winny zostać podjęte bez zbędnej zwłoki, tak aby nie doprowadzić do naruszenia interesu prawnego lub faktycznego zobowiązanego lub innego podmiotu. Skoro w myśl art. 6 § 1 u.p.e.a. działania egzekucyjne należy podjąć gdy zobowiązany uchyla się od wykonania zobowiązania, to z całokształtu regulacji przepisów ordynacji podatkowej oraz przepisów u.p.e.a., należy wywieść jak wskazuje organ, iż ma to miejsce w przypadku gdy po doręczeniu wezwania do zapłaty zobowiązany nie wykonuje ciążącego na nim obowiązku. Takim wezwaniem może być upomnienie gdy jest wymagalne lub ostateczna decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego.
Zwrócił uwagę organ, że wydanie przed wszczęciem egzekucji pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia na podstawie art. 67 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej o rozłożeniu na raty należności podatkowych stanowi zgodnie z art. 33 pkt 2 u.p.e.a. podstawę do zgłoszenia skutecznego zarzutu egzekucyjnego. Zgodnie zaś z art. 56 § 1 pkt 1 powołanej ustawy organ egzekucyjny w przypadku rozłożenia zaległości na raty zobligowany jest postępowanie egzekucyjne zawiesić. Zatem wskazał organ, iż sam fakt rozpatrywania wniosku o ulgę podatkową (rozłożenie na raty) nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. wskazał dodatkowo, iż istotne znaczenie w podjęciu rozstrzygnięcia miał fakt, iż decyzjami z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. nr [...] oraz [...] odmówił stronie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.
Odnośnie żądania strony, by obciążyć wierzyciela powstałymi kosztami egzekucyjnymi wyjaśnił organ, że nie jest możliwe merytoryczne odniesienie się do tego żądania w postępowaniu w sprawie zarzutów.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona podniosła zarzut naruszenia art. 33 pkt 6 u.p.e.a. w zw. z art. 6 § 1 tej ustawy oraz art. 8 kpa, poprzez uznanie zgłoszonych zarzutów o niedopuszczalności egzekucji za nieuzasadnione, pomimo złożenia przez stronę wniosku ratalnego, co przesądziło o chęci dobrowolnego wykonania zobowiązania podatkowego i braku podstaw do wszczynania postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że choć zdaje sobie sprawę z faktu, iż prawo nakłada na Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś., jako wierzyciela zobowiązań, obowiązek dochodzenia ich w postępowaniu egzekucyjnym, to jednak przepis art. 6 § 1 u.p.e.a., który statuuje ten obowiązek, nie ma charakteru absolutnego. Zdaniem skarżącego wszczęcie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie należy uznać za niedopuszczalne, gdyż zobowiązany nie uchylał się od ciążącego na nim obowiązku. Składając w dniu 4 stycznia 2012 r. wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowych określonych w decyzjach Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] r. zobowiązany zwrócił się o pomoc w realizacji tych zobowiązań, poprzez zawarcie z Naczelnikiem Urzędu układu ratalnego, polegającego na podziale kwoty zaległości podatkowej na raty. Wniosek ten został złożony jeszcze przed upływem terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowych decyzji. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie nie było konieczne podejmowanie przez organ czynności egzekucyjnych przed rozpoznaniem wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych raty. Efektem działania organu jest obciążenie zobowiązanego, z tytułu przedmiotowej egzekucji, kosztami egzekucyjnymi w wysokości 1.274,80 zł. Skarżący podkreślił, iż wierzyciel nie był uprawniony do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, np. w obawie o przedawnienie się przedmiotowego zobowiązania, gdyż termin ten był odległy, a wydanie decyzji w przedmiocie układu ratalnego zawiesza bieg przedawnienia.
Skarżący wywiódł, iż pomimo tego, że ustawodawca nie zakreślił dokładnych ram czasowych do wszczęcia egzekucji, to w postępowaniu egzekucyjnym mają zastosowanie zasady ogólne postępowania administracyjnego. Stąd też, strona nie powołuje naruszenia konkretnego przepisu ustawy egzekucyjnej, jako wyznaczającego datę wszczęcia egzekucji, który organy naruszyły, lecz całokształt okoliczności sprawy, który przy uwzględnieniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, nakazuje przyjąć, iż zobowiązany nie uchylał się od wykonania ciążącego na nim obowiązku.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, ponownie przywołując argumentację z zaskarżonego postanowienia
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Istota sporu sprowadza się do kwestii, czy zachodziły w rozpatrywanej sprawie podstawy do uznania, iż postępowanie egzekucyjne jest niedopuszczalne.
Wszczęcie przez organ egzekucyjny w sprawie postępowania egzekucyjnego wedle skarżącego należy uznać za przejaw naruszenia wynikającej z art. 8 kpa zasady, w myśl której organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Wedle skarżącego w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, iż nie sposób przypisać skarżącemu, że uchylał się od wykonania ciążących na nim obowiązków. Powyższe zaś stanowić ma o niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego – art. 33 pkt 6 u.p.e.a. Skarżący wywodzi niedopuszczalność egzekucji administracyjnej z faktu złożenia przez niego wniosku o rozłożenie na raty przedmiotowej zaległości jeszcze przed upływem terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, która w rezultacie stała się decyzją ostateczną.
Zdaniem Sądu, stanowisko skarżącego przedstawione wyżej jest błędne. Zgodzić się bowiem należy z wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu poglądem, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 pkt 6 u.p.e.a., mają charakter formalny. Jako przykład wskazuje się na niedopuszczalność egzekucji w stosunku do danego obowiązku, czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisu prawa, wyłączając w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty.
Nie sposób zatem podzielić stanowiska strony skarżącej, iż przywołane przez nią okoliczności czynią niedopuszczalność prowadzonego postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie.
Art. 6 kpa mający zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w
myśl art. 18 u.p.e.a. wyraża zasadę, w myśl której organy administracji publicznej
nie mogą podejmować działań niezgodnych z obowiązującym prawem, jak
również działań, dla których brak podstawy prawnej. O obowiązkach wierzycieli w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi między innymi art. 6 § 1 u.p.e.a., w myśl którego w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku
wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Nie budzi wątpliwości, że zastosowany w tym przepisie zwrot ,,powinien" oznacza ,,ma obowiązek" (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2001 r.
(I SA/Lu 452/00 POP z 2002 r. Nr 2 poz. 64), a uchyla się od wykonana obowiązku" to nie podjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do jego wykonania, w przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym, nie wywiązanie się z niego w terminie płatności.
Nie wywiązanie się skarżącego z płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych w terminie nie budzi w sprawie sporu. Do momentu wszczęcia postępowania oraz orzekania przez organy w przedmiotowej sprawie zaległość podatkowa stanowiąca przedmiot egzekucji nie została przez skarżącego uregulowana. Skoro w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, a następnie podjęcia czynności egzekucyjnych wymagalny był obciążający zobowiązanego podatek od towarów i usług za miesiąc listopad 2007 r. oraz podatek dochodowy od osób fizycznych za 2007 r., to właśnie mając na uwadze regulację prawną z art. 6 § 1a u.p.e.a. wierzyciel (organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem) nie tylko miał prawo ale wręcz obowiązek podjęcia działań zmierzających do wyregulowania zaległości podatkowych. Nie sposób wyprowadzić istnienia prawnego obowiązku odstąpienia od podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych z normy określającej zasadę działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa), ponieważ to właśnie przepisy prawa nakazują wierzycielowi, który jest organem administracji publicznej podjęcie czynności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Prawnego obowiązku odstąpienia od wszczęcia egzekucji nie sposób dopatrzeć się także w zasadzie skodyfikowanej w art. 8 kpa, ponieważ pogłębianie zaufania obywateli do organów państwa nie może odbywać się przez odstępowanie przez te organy od powinności nałożonych na nie przez prawo, choćby powinności te niosły konsekwencje uciążliwe dla obywatela. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia
6 maja 2010 r. (II FSK 2135/08) do naruszenia zasady wynikającej z art. 8 kpa może dojść wtedy, gdy jedynym celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie jest wyegzekwowanie obowiązku, ale naliczanie opłat związanych z postępowaniem egzekucyjnym. Skarżący wprawdzie podnosi w skardze iż przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte jedynie w celu obciążenia zobowiązanego opłatami, o których mowa w art. 64 § 1 i § 6 u.p.e.a., ale poglądu powyższego Sąd nie podziela. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zmierzało do wyegzekwowania zaległości podatkowych obciążających skarżącego. Świadczy o tym fakt, iż postępowanie egzekucyjne zmierzało do ściągnięcia należności pieniężnych, których termin płatności minął. Dokonując czynności zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego organ nie posiadał informacji, iż brak na nim środków finansowych. Trudno zatem przyjąć za skarżącym, iż celem postępowania egzekucyjnego miało być jedynie obciążenie zobowiązanego kosztami związanymi z tym postępowaniem. Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne właśnie dlatego, że strona uchyliła się od obowiązku wykonania zobowiązania podatkowego. W przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym uchylanie się od jego wykonania to nie wywiązanie się z tego obowiązku w terminie płatności. Przywołać należy trafne stanowisko wyrażone przez WSA w wyroku z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 1319/07, iż obowiązek wierzyciela dotyczący kontroli wykonywania obowiązków przez zobowiązanych oraz podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych rozpoczyna się wraz z nabyciem przez obowiązek cechy wykonalności i trwa do wygaśnięcia lub stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Trafnie podniósł organ odwoławczy, iż dochodzone w rozpatrywanym postępowaniu należności pieniężne dotyczą zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. i odsetek za zwłokę od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za listopad 2007 i grudzień 2007 oraz zaległości w podatku od towarów i usług za listopad 2007, która to należność powstaje z mocy prawa i tym samym stała się ona wymagalna przed wydaniem decyzji wymiarowych mających jedynie charakter deklaratoryjny.
Wniosek skarżącego o rozłożenie na raty przedmiotowych zaległości podatkowych ,,sam w sobie" nie stanowił prawnej przeszkody do podjęcia postępowania egzekucyjnego. Tego stanowiska nie zmienia fakt, iż z wnioskiem o układ ratalny strona wystąpiła przed upływem terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej organu I-szej instancji. Pozytywne rozpoznanie wniosku o rozłożenie zaległości na raty skutkowałoby dla strony, zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Złożenie zaś wniosku o układ ratalny i okres w jakim ten wniosek jest rozpatrywany dla wszczęcia a następnie trwania postępowania egzekucyjnego jest bez znaczenia. Należy odwołać się do trafnego stanowiska wyrażonego w wyroku WSA z dnia 14 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 1052/98, iż ,,toczące się postępowanie z wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne ponieważ inny jest merytoryczny zakres tych postępowań i dopiero prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia należności na raty odniesie skutki w stosunku do postępowania egzekucyjnego. W pełni należy zaaprobować stanowisko wyrażone przez organ w zaskarżonym postanowieniu, iż samo złożenie wniosku o rozłożenie na raty płatności należności z tytułu zaległości podatkowych, nie powoduje skutku w postaci braku wymagalności należności będącej przedmiotem takiego wniosku. Skoro zaś w rozpatrywanej sprawie w chwili wszczęcia egzekucji obowiązek zapłaty zaległości podatkowych był wymagalny to nie sposób organowi egzekucyjnemu zarzucić, iż nie zachodziły w sprawie przesłanki dla wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zwrócić należy uwagę, iż strona z faktu złożenia wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty wywodzi brak po jej stronie przesłanki uchylania się od wykonania obowiązku. W ocenie Sądu, oczekiwanie skarżącego (niewątpliwie subiektywne) na rozłożenie przedmiotowych zaległości na raty w sytuacji gdy strona nie dokonuje żadnych wpłat na poczet zaległości podatkowych, nie sposób było uznać iż rzeczywiście strona zaspokoi obciążający ją obowiązek bez trybu postępowania egzekucyjnego. Skarżący w skardze zarzuca, że na skutek złożenia wniosku o układ ratalny miał prawo oczekiwać, że organ egzekucyjny nie będzie prowadził egzekucji do czasu rozpoznania tego wniosku, a niezgodne z tym stanowiskiem zachowanie organu stanowi jej zdaniem o niedopuszczalności egzekucji.
Sąd nie podziela tego stanowiska i stwierdza, że w świetle prawa wniosek o rozłożenie zaległości na raty nie uzasadnił sam w sobie niepodejmowanie czynności egzekucyjnych. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest zależne od woli wierzyciela ale wynika z przepisów prawa, które w sposób jednoznaczny określają postępowanie wierzyciela w sytuacji gdy podatnik pozostaje w zwłoce z zapłatą należnych zobowiązań. W sprawie fakt pozostawania w zwłoce nie budzi wątpliwości, gdyż termin płatności zobowiązań podatkowych stanowiących egzekwowany obowiązek w przedmiotowym postępowaniu upłynął i skarżący w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego pozostawał w zwłoce. Faktu tego nie zmienia złożenie wniosku o układ ratalny w terminie przewidzianym dla złożenia odwołania od decyzji organu I-szej instancji. Obowiązkiem strony było terminowe regulowanie zobowiązań publicznoprawnych. W sytuacji niewykonania tego obowiązku skarżący musiał się liczyć z koniecznością egzekucji. Niedopuszczalność wszczęcia egzekucji nie sposób zdaniem Sądu wywieść z faktu na jaki powołuje się strona a to, iż termin przedawnienia zaległości podatkowych objętych przedmiotowym postępowaniem upływał dopiero z końcem 2012 r. Organ egzekucyjny bowiem winien wszcząć egzekucję bez zbędnej zwłoki, gdyż daje to większą szansę na osiągnięcie celu egzekucji. Po drugie w rozpatrywanej sprawie organ wszczynając postępowanie egzekucyjne nie był w stanie przewidzieć, iż strona pomimo, że uzyska negatywne rozstrzygnięcie wniosku o układ ratalny nie będzie skarżyła decyzji pierwszoinstancyjnej, a zatem, że powstanie w miarę odległy termin przedawnienia egzekwowanego obowiązku aby móc ,,bezpiecznie" wszcząć postępowanie egzekucyjne.
Reasumując uznał Sąd, iż nie sposób uznać za zasadny zarzut skargi, że
przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przedwcześnie godząc tym samym w podstawowe i wspólne dla całego społeczeństwa wartości, takie
jak poczucie sprawiedliwości oraz bezpieczeństwa i zaufania do organów państwa.
Powyższe zaś skutkować musiało oddaleniem skargi zgodnie z art. 152 ustawy
prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r.
(tj. Dz. U. 2012 r. poz. 270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło