I SA/Wr 731/96

WyrokWSA we Wrocławiu1997-05-26

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy ma podstawy do uznania ewidencji przychodów za nierzetelną w przypadku pominięcia wpisania jako przychodu kwoty refundacji wynagrodzeń przez Urząd Pracy oraz uzyskania przychodów niższych od kosztów zakupu towarów handlowych, a w konsekwencji do określenia wartości niezaewidencjonowanego przychodu w drodze oszacowania?
Ratio decidendi
Organ podatkowy miał wystarczające podstawy do uznania ewidencji przychodów za nierzetelną, ponieważ podatniczka pominęła wpisanie jako przychodu kwoty refundacji wynagrodzeń przez Rejonowy Urząd Pracy, co stanowi przychód z działalności gospodarczej. Dodatkowo, niez wyjaśnione przekonująco uzyskanie przychodów znacznie niższych od kosztów zakupu towarów handlowych również uzasadniało nierzetelność ewidencji. W związku z tym, organ był uprawniony do określenia wartości niezaewidencjonowanego przychodu w drodze oszacowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatniczki Krystyny B., która prowadziła ewidencję przychodów w 1994 r. Organy podatkowe uznały jej ewidencję za nierzetelną, wskazując na pominięcie wpisania jako przychodu kwoty refundacji wynagrodzeń przez Rejonowy Urząd Pracy oraz na uzyskanie przychodów niższych o ponad 200 milionów złotych od kosztów zakupu sprzedanych towarów handlowych. W związku z tym organ podatkowy określił wartość niezaewidencjonowanego przychodu w drodze oszacowania i ustalił od tej kwoty podatek w podwyższonej wysokości. Podatniczka wniosła skargę na decyzję organu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniesioną skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu między innymi kwot składek na ubezpieczenie społeczne podatnika i osób z nim współpracujących, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Muszą być to jednak składki rzeczywiście zapłacone w roku podatkowym, a nie takie, które podatnik powinien lub ma zamiar w przyszłości zapłacić. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 6 lit. "b" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, dochodów /przychodów/ uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie łączy się z dochodami /przychodami/ z innych źródeł i pobiera się od nich podatek w formie ryczałtu w wysokości 9 procent przychodu, jeśli chodzi w szczególności o przychody określone w art. 14, to jest z działalności gospodarczej, gdy w roku poprzedzającym rok podatkowy kwota przychodów uzyskanych przez osobę prowadzącą działalność samodzielnie lub suma przychodów wspólników spółki cywilnej, której wspólnikami były wyłącznie osoby fizyczne, nie przekroczyła 1.200.000.000 zł. Zgodnie z art. 30 ust. 6 Minister Finansów w drodze rozporządzenia może obniżyć stawkę podatku oraz określić zakres podmiotowy, warunki, zasady i tryb poboru podatku od przychodów, o których mowa w ust. 1 pkt 6, zaś według art. 30 ust. 7 w razie nieprowadzenia lub nierzetelnego prowadzenia ewidencji przychodów przez podatnika objętego zryczałtowanym podatkiem dochodowym, o którym mowa w ust. 1 pkt 6, organ podatkowy określi wartość nie zaewidencjonowanego przychodu w drodze oszacowania i ustali od tej kwoty podatek w wysokości 20 procent. Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 23 grudnia 1993 r. w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osób fizycznych, powołanym na wstępie, obniżył stawki zryczałtowanego podatku w stosunku do wysokości określonej w ustawie oraz między innymi określił zasady prowadzenia ewidencji przychodów i zakupów. Jednocześnie po myśli art. 169 par. 1 Kpa księgi prowadzone przez podatnika stanowią dowód w postępowaniu podatkowym, jeżeli są prowadzone rzetelnie, to znaczy odzwierciedlają rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych oraz zgodnie z ustalonymi wymaganiami, zaś według art. 169 par. 2 Kpa organ podatkowy może nie uznać za dowód w postępowaniu podatkowym ksiąg prowadzonych przez podatnika, jeżeli ich analiza wykazuje istnienie sprzeczności poszczególnych składników działalności gospodarczej, w szczególności dochód rażąco niższy od tego, jaki byłby konieczny dla pokrycia wydatków ponoszonych przez podatnika, a podatnik tych okoliczności nie wyjaśnił. Wyjaśnienie takie, aby mogło być uwzględnione, musiałoby być logiczne i przekonujące. W ocenie sądu organy podatkowe miały wystarczające podstawy do uznania ewidencji przychodów prowadzonej w 1994 r. przez Krystynę B. za nierzetelną. Niezależnie od okoliczności uzyskania przychodów niższych o ponad 200 milionów złotych od kosztów zakupu sprzedanych w 1994 r. towarów handlowych, czego podatniczka przekonująco nie wyjaśniła, wystarczającą podstawą uznania ewidencji za nierzetelną było pominięcie wpisania jako przychodu kwoty 76.318.000 zł, stanowiącej refundację wynagrodzeń przez Rejonowy Urząd Pracy. Stosownie do art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., której przepisy przytoczone wyżej regulują podstawowe zasady opodatkowania zryczałtowanego, przychodami z działalności gospodarczej są również otrzymane dotacje przedmiotowe, subwencje, dopłaty i inne nieodpłatne świadczenia. Odnośnie odliczania składek na ubezpieczenie społeczne zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu między innymi kwot składek na ubezpieczenie społeczne podatnika i osób z nim współpracujących, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Muszą być to jednak składki rzeczywiście zapłacone w roku podatkowym, a nie takie które podatnik powinien lub ma zamiar w przyszłości zapłacić. Orzecznictwo sądowoadministracyjne od dawna podziela pogląd, że w razie podstaw do szacowania, w tym wypadku przychodu niezaewidencjonowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 7 ustawy, wybór metody szacunkowej pozostaje w granicach uznania organu podatkowego. W badanej sprawie obie metody szacunkowe, o których była mowa wyżej, doprowadziły do podobnego rezultatu, a ich sposób dokonania nie budzi uzasadnionych zastrzeżeń. Ponieważ w opisanej sytuacji z podanych powodów brak było podstaw do uznania, by zaskarżona decyzja naruszała powszechnie obowiązujące przepisy prawa, wniesioną skargę oddalono zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło