I SA/Wr 748/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Asesor WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant: Anna Kruś po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale I w dniu 8 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – Ś. z dnia [...] o nr [...]; II. orzeka, że wymienione w pkt I orzeczenia nie podlegają wykonaniu. Decyzjami z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W.- Ś. orzekł o odpowiedzialności J. K. za zaległości podatkowe Spółki z o.o. A w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-4) za grudzień i styczeń 2000 oraz w podatku od towarów i usług za grudzień1999r. i styczeń, luty, czerwiec, lipiec 2000r. W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wystawił tytuły wykonawcze i doręczył je w dniu [...] stronie. Pismem z dnia [...] J. K. zgłosił do organu egzekucyjnego zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu pisma zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), w związku z nieistnieniem obowiązku objętego tytułem wykonawczym, z uwagi na nie wprowadzenie do obrotu prawnego decyzji będących podstawą wystawionych tytułów wykonawczych. Przed rozpatrzeniem zarzutów, organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – Ś., działający jako wierzyciel, postanowieniem z dnia [...], uznał zarzuty przedstawione w piśmie z dnia [...] za nieuzasadnione, wskazując iż decyzje zostały doręczone zastępczo w dniu [...] po upływie 14 dni od daty awiza z dnia [...], zgodnie z przepisami art. 150 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Po rozpatrzeniu zażalenia J. K. – w którym zakwestionował stanowisko wierzyciela – Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Za nieuzasadnione uznał organ odwoławczy zarzuty, o których mowa w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w kontekście prawidłowości dokonania czynności egzekucyjnej, skoro decyzje, z których wynikał obowiązek podatkowy weszły do obrotu prawnego z dniem doręczenia zastępczego tj. [...]. Organ zaznaczył, iż w aktach sprawy znajdują się zarówno potwierdzenia odbioru postanowień wszczynających postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za zaległości jak i doręczone w trybie art. 150 §1 i §2 ustawy Ordynacja podatkowa decyzje orzekające odpowiedzialność podatkową strony wraz z kopertami przesyłek poleconych i zwrotnymi potwierdzeniami odbioru. Na to postanowienie J. K. pismem z dnia [...] złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze tej wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 7, art. 10 § 1 oraz art. 81 Kpa i w związku z tym kwestionując istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, z uwagi na brak doręczenia decyzji określających egzekwowane zobowiązania podatkowe. Zdaniem skarżącego trudno stwierdzić, że koperty znajdujące się w aktach sprawy zawierały decyzje wymienione w tytułach wykonawczych. W ocenie skarżącego czynność otwierania kopert powinna być przeprowadzona w jego obecności i na tę okoliczność powinien być sporządzony protokół. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W., podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Tak, więc uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają prawo. W przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest, czy decyzje będące podstawą prawną wystawionych w postępowaniu egzekucyjnym tytułów wykonawczych zostały wprowadzone do obrotu prawnego jak twierdzą organy czy też na skutek nieprawidłowego ich doręczenia obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie istnieje zgodnie ze stanowiskiem skarżącego. W ocenie Sądu zasadny jest zarzut braku skutecznego doręczenia decyzji określających egzekwowane zobowiązania podatkowe, a w związku z tym, zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, o którym mowa w art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. - przywołanej dalej jako upea), lecz z powodu innej przyczyny niż zarzuciła strona skarżąca. Zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.- przywołanej w dalszych wywodach skrótowo jako O.p.), w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub w art. 149 tej ustawy, w przypadku doręczenia pisma przez pocztę, przechowuje ona pismo przez okres 14 dni w swojej placówce, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym miejscu umieszcza w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 art. 150 O.p., a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Istotna jest także treść §1a tego artykułu – obowiązująca od 1 września 2003r. - zgodnie z którą adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Podkreślić należy, że art. 150 O.p. ustanawiając zastępczy sposób doręczenia, czyni to w sposób kompletny i w pełni autonomiczny. Ustawodawca nie odsyła dla potrzeb tego doręczenia - jak to czyni na przykład w art. 65 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - do przepisów postępowania cywilnego. Oznacza to, że w przypadku doręczenia przesyłek w trybie art. 150 O.p., dla skuteczności tego doręczenia wystarczy stwierdzić, że z treści potwierdzenia odbioru wynika przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia w trybie art. 148 i 149 O.p. "że w sprawie zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 O.p. oraz upłynął czternastodniowy okres przechowywania przesyłki w urzędzie pocztowym" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 2006.01.27 sygn. akt III SA/Wa 977/05, LEX nr 196340). W nowelizacji ustawy Ordynacja podatkowa przeprowadzonej w 2003r. wydłużono terminy przechowywania pism do 14 dni (było 7 dni) oraz dodano do art. 150 tej ustawy przepis §1a dający podstawę do dwóch kolejnych zawiadomień adresata o piśmie do odebrania (podwójne awizo). Inspiracji tej zmiany trzeba upatrywać w stanowisku wyrażonym w wyroku TK z 17 września 2002r. (SK 35/01; Dz. U. z 2002r. Nr 157, poz. 1318), który wprawdzie dotyczył utraty mocy obowiązującej przepisu o doręczaniu pism sądowych w sprawach cywilnych, ale uznano w nim za niezgodne z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP uregulowanie stanowiące o terminie 7 dni przechowywania pisma w placówce pocztowej, co uniemożliwiało powtórne jego awizo adresatowi. Jak wynika z akt sprawy, decyzje określające odpowiedzialność J. K. za zobowiązania spółki, nadane dwoma przesyłkami w dniu [...] wróciły do Urzędu Skarbowego W. – Ś. w dniu [...] z adnotacją doręczającego, datowaną na dzień: - [...] - " z powodu niemożności doręczenia w sposób wskazany punkcie I przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP S. w dniu [...] (zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, na drzwiach mieszkania adresata) ", - [...] – "zwrot nie podjęto w terminie". W ocenie Sądu organy nie miały podstaw uznać, iż w tej sytuacji, miał zastosowanie art. 150 O.p., określający dwie przesłanki, których zaistnienie decyduje o skuteczności doręczenia dokonywanego w jego trybie. W aktach sprawy znajduje się jedynie pojedyncze awizo z dnia [...] z informacją o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym. Brak jest natomiast powtórnego awiza. Brak ten nie wyczerpuje dyspozycji art. 150 § 1 pkt 1 i § 1a O.p., a także jej § 2 . W tej sytuacji zdaniem Sądu, w badanej sprawie wszystkie przesłanki wymagane art. 148 i art. 149 O.p. nie zostały spełnione. W tym stanie rzeczy, przyjęcie przez organy podatkowe, że w sprawie doszło do "doręczenia zastępczego", było zdaniem Sądu nieuzasadnione, a zarzut braku doręczenia decyzji określających odpowiedzialność osoby trzeciej za zobowiązania Spółki, a tym samym zarzut zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym tj. naruszenia art. 33 pkt 1 upea uzasadniony. Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy oceniając zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 pkt 1 upea, przy ocenie skuteczności doręczenia decyzji będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, winien uwzględnić dodany nowelą od 1 września 2003r. zapis § 1a art. 150 O.p. Skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie pozwoliło stwierdzić naruszenie przez organ odwoławczy prawa materialnego – a mianowicie art. 33 pkt 1 upea, przez przyjęcie że, decyzje będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych zostały prawidłowo doręczone, przeto - stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało zakwestionowane postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wyeliminować z obrotu prawnego (pkt I sentencji). Orzeczenie zawarte w punkcie II sentencji wyroku znajduje podstawę w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.