I SA/Wr 749/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Kieres, Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, , po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym – w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości Przedmiotem skargi M. O. (dalej: Skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: organ nadzoru) z [...] maja 2018 r. o nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. (dalej także: organ egzekucyjny) z [...] lutego 2018 r. nr [...] o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne – zajęcie z 5 grudnia 2017 r. nr [...] wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadzi wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2017 r. nr [...] wystawionego przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. W oparciu o ww. tytuł wykonawczy organ egzekucyjny zawiadomieniem z 5 grudnia 2017 r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank Polska S.A. z siedzibą w W. Zawiadomienie o ww. zajęciu egzekucyjnym zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności (bankowi) w dniu 5 grudnia 2017 r., natomiast Skarżącej - 21 grudnia 2017 r. W dniu 4 stycznia 2018 r. Skarżąca złożyła skargę na wskazane czynności egzekucyjne organu. Zarzuciła realizowanie postępowania egzekucyjnego na podstawie przedawnionego zobowiązania podatkowego i wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności oraz dokonanie zwrotu zajętych środków na rachunek bankowy Skarżącej. Wyjaśniła, że zobowiązanie podatkowe, którego przymusowo dochodzi organ egzekucyjny przedawniło się 5 września 2015 r. przedstawiając szczegółowo okoliczności powstania zobowiązania podatkowego, jego określenia decyzją podatkową oraz przedawnienia tego zobowiązania. Postanowieniem z [...] lutego 2018 r. organ egzekucyjny działając na podstawie art. 124 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1 i art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.- dalej: u.p.e.a.) oddalił skargę w zgłoszonym zakresie. W uzasadnieniu podał przyczyny, które powodują, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Ponadto wskazał na cel skargi na czynności egzekucyjne, którym jest wyeliminowanie uchybień i nieprawidłowości podczas realizacji określonej czynności egzekucyjnej. Zdaniem organu egzekucyjnego postępowanie egzekucyjne względem Skarżącej było prowadzone prawidłowo. Po rozpatrzeniu zażalenia organ nadzoru zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z [...] lutego 2018 r. W uzasadnieniu wskazał, że w świetle art. 54 u.p.e.a. skarga na czynności egzekucyjne może dotyczyć czynności wykonawczych organu egzekucyjnego, czyli takich, które są podejmowane przez organ w celu zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga ta nie przysługuje na czynności procesowe polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, władczo rozstrzygających o prawach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądowe i poglądy nauki prawa, organ wyjaśnił, że skarga z art. 54 u.p.e.a. jest środkiem zaskarżenia o charakterze subsydiarnym, stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia. Argumentował, że przedawnienie obowiązku, który Skarżąca podaje jako podstawę skargi, nie może stanowić przedmiotu skargi zgłaszanej w trybie art. 54 u.p.e.a. Okoliczność ta była już przedmiotem oceny w innych, odrębnych postępowaniach. Organ nadzoru nie dopatrzył się natomiast żadnych naruszeń prawa w związku z zajęciem rachunku bankowego Skarżącej w [...] Bank Polska S.A. Postanowienie organu nadzoru stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytułu wykonawcze powołane w zarzutach do postępowania egzekucyjnego i uchylenie wszelkich dokonanych czynności egzekucyjnych. Zarzuciła naruszenie art. 34 § 1a u.p.e.a. poprzez jego niepowołanie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia pomimo faktu, że merytoryczne stanowisko organu oparto o dyspozycję powołanego przepisu, a tożsamy zarzut nie był rozpoznany w innym postępowaniu. Wskazując na art. 34 § 4 u.p.e.a. Skarżąca zarzuciła jego zastosowanie w sytuacji, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny jest tym samym podmiotem. Dalej zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i art. 70 § 1 i 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej przez prowadzenie egzekucji mimo przedawnienia zobowiązania podatkowego. W końcu, zarzuciła Skarżąca naruszenie art. 259 § 1a Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie egzekucji w oparciu o tytuł wykonawczy nieznajdujący oparcia w funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji, na skutek jej wygaśnięcia z mocy prawa. W uzasadnieniu skargi Skarżąca szeroko przedstawiła stanowisko w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości. Nawiązując do art. 259 § 1a Ordynacji podatkowej Skarżąca zarzuciła, że organy pominęły okoliczność, że wygaśnięcie decyzji o rozłożeniu na raty nie wywołuje dalszych skutków prawnych związanych z jej zaistnieniem w obrocie prawnym i decyzja taka nie może stanowić podstawy wystawienia tytułów wykonawczych. Z kolei zawieszony bieg terminu przedawnienia wynikający z wniesienia przez Skarżącego skargi na decyzję ustalającą wymiar obowiązku zdaniem Strony po wznowieniu biegu uległ przedawnieniu, w szczególności wobec doręczenia Skarżącemu decyzji odraczających termin płatności zobowiązania podatkowego już po upływie okresu przedawnienia tego zobowiązania. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie Sąd zauważa, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2018 r., poz. 2107 ze zm.) stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. I tak, Sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi, że wydano go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 1302 – dalej: p.p.s.a). Oznacza to, że zaskarżony akt administracyjny może zostać usunięty z obrotu prawnego przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem sporu jest zasadność oddalenia skargi na dokonaną 5 grudnia 2017 r. czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego i wkładów oszczędnościowych Skarżącej w [...] Bank Polska S.A. Skarżąca kwestionuje zasadność jej dokonania, podnosząc przedawnienie egzekwowanego zobowiązania podatkowego. Z kolei organ nadzoru argumentuje, że zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku nie może być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem sformalizowanym. Poszczególne definicje, zasady prowadzenia tego postępowania oraz stosowane w ramach tego postępowania środki egzekucyjne i zaskarżenia zostały uregulowane w u.p.e.a. Ustawa ta reguluje również tryb, zasady i zakres środków zaskarżenia, w ramach których możliwe jest skuteczne podnoszenie określonych zarzutów. Środki zaskarżenia odnoszą się albo do całego postępowania egzekucyjnego, albo do poszczególnych czynności podejmowanych w ramach tego postępowania. Skarga na czynność egzekucyjną ma charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Podstawy takich zarzutów, postępowanie w ich przedmiocie oraz skutki ich wniesienia regulują przepisy art. 27 § 1 pkt 9, art. 33-35 u.p.e.a. Od zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym należy odróżnić skargę na czynności egzekucyjne. Jest to odrębny, swoiście uregulowany środek zaskarżenia, wywodzony z art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Ugruntowana jest przy tym wykładnia tego przepisu, zgodnie z którą nie jest dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a., po upływie terminu do wniesienia takich zarzutów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2013 r. o sygn. akt II FSK 2988/11, LEX nr 1413364). Taka właśnie sytuacja wystąpiła w kontrolowanej przez Sąd sprawie. W skardze z 4 stycznia 2018 r. złożonej na ww. czynność egzekucyjną Skarżąca - po pierwsze - powołała się na przedawnienie zobowiązania podatkowego, a po drugie – wniosła ją po upływie 7-dniowego terminu do złożenia zarzutów. Zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku ustawodawca wprost dopuścił jako podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Tym samym wobec odrębności obu procedur: skargi i zarzutów nieuzasadnionym było w zainicjowanym przez Stronę postępowaniu, o którym mowa w art. 54 u.p.e.a. podnoszenie zarzutu przedawnienia egzekwowanego obowiązku. Ponadto z akt sprawy wynika, że zawiadomienie z 5 grudnia 2017 r. nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostało doręczone Skarżącej 21 grudnia 2017 r. Skarżąca w skardze na tę czynność wskazała zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a wniosła ją w dniu 4 stycznia 2018 r. (data stempla pocztowego). Tym samym zarzut ten wniesiono z przekroczeniem 7-dniowego terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Mając na uwadze powołane wyżej, jednoznaczne ustalenia w zakresie podstawy i terminu złożenia skargi na czynność egzekucyjną, a także wobec braku wad w postępowaniu organów przy stosowaniu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank Polska S.A. dokonanego w oparciu o ww. zawiadomienie z 5 grudnia 2017 r. zasadnym było oddalenie skargi na tę czynność. Z tych względów jako nieuzasadnione Sąd uznaje wskazane w skardze zarzuty odnoszące się do przepisów wyłącznie związanych z postępowaniem w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie do uruchomionego przecież przez Skarżącą postępowania ze skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że rozstrzygnięcie to Sąd podjął po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, albowiem w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w ten sposób może zostać rozpoznana sprawa ze skargi na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.