I SA/Wr 768/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres, Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz – Rajchman (sprawozdawca), Asesor WSA Iwona Solatycka, Protokolant: Starszy specjalista Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. F. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt I SAB/Wr 1021/22 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 150 (słownie: sto pięćdziesiąt) złotych; II. stwierdza, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. F. (dalej: skarżący, strona) w dniu 16 sierpnia 2023 r. złożył skargę na niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 15 grudnia 2022 r. o sygn. akt I SAB/Wr 1021/21 zobowiązującego organ m.in. do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący - działając przez profesjonalnego pełnomocnika, radcę prawnego, powołując art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wniósł: 1) o wymierzenie organowi grzywny; 2) na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego; 3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego z powołaniem na art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości 750 zł. W uzasadnieniu uargumentował wnioski skargi podkreślając, że pomimo uprawomocnienia się ww. wyroku oraz skutecznie doręczonego organowi wezwania do wykonania tego wyroku z dnia 22 czerwca 2023 r. Wojewoda wyroku nie wykonał. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi. Wskazał, że w dniu 7 września 2023 r. wydał decyzję udzielającą skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 15 grudnia 2022 r. o sygn. akt. I SAB/Wr 1021/22 uwzględnił skargę strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku). Stwierdził, że Wojewoda przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej i że przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt I i II sentencji wyroku); przyznał od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 600 zł (pkt IV sentencji wyroku) oraz zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (punkt V sentencji wyroku). Odpis ww. wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności oraz aktami sprawy administracyjnej wpłynęły do organu w dniu 29 marca 2023 r. W dniu 22 czerwca 2023 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroku. W dniu 7 września 2023 r. Wojewoda wydał decyzję w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem sporu jest niewykonanie przez Wojewodę prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 15 grudnia 2022 r. o sygn. akt. I SAB/Wr 1021/22 uwzględniającego skargę strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ z wniosku skarżącego z dnia 4 maja 2021 r. Wedle skarżącego Wojewoda, mimo prawomocnie nałożonego obowiązku załatwienia sprawy w wyznaczonym 60-dniowym terminie obowiązku tego nie wykonał ani w tym terminie, ani do dnia wniesienia skargi na niewykonanie tego wyroku. Z kolei organ wskazuje, że decyzją z dnia 7 września 2023 r. udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Ponadto przelał na rzecz skarżącego kwotę 1197 zł tytułem zapłaty sumy pieniężnej oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego, zatem zarzut niewykonania wyroku w zakresie punktu IV i V należy uznać za niezasadny. Podstawę prawną rozpoznania przedmiotu skargi stanowi art. 154 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (§ 3). Z przepisu tego wynika zatem, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Ustawodawca formułuje zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Wezwanie, którym należy poprzedzić skargę na niewykonanie wyroku (jak również na niezałatwienie sprawy), stanowi przesłankę dopuszczalności zaskarżenia, której niedochowanie powoduje odrzucenie skargi bez możliwości jej konwalidacji. W nadesłanych Sądowi aktach administracyjnych znajduje się wezwanie z 22 czerwca 2023 r. Sąd nie ma więc wątpliwości, że skarżący spełnił warunek dopuszczalności zaskarżenia określony w art. 154 § 1 p.p.s.a. Przystępując do oceny, czy Wojewoda pozostawał w bezczynności w wykonaniu prawomocnego w wyroku, to w pierwszej kolejności trzeba podkreślić poglądy wyrażone w literaturze prawa i orzecznictwie sądowym, dotyczące wykładni art. 154 p.p.s.a., a które skład orzekający w pełni podziela. Podkreśla się tam (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (tak wyrok NSA z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym pogląd, że niewykonaniem wyroku jest również sytuacja, gdy rozstrzygnięcie organu – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 278/17, CBOSA). W sprawie niewątpliwie została spełniona przesłanka dopuszczalności zaskarżenia, co Sąd ocenił wyżej. Co do drugiej przesłanki, zawartej w art. 154 § 1 p.p.s.a., to również i ona zaistniała w sprawie - według przedstawionego jej rozumienia. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że odpis prawomocnego wyroku z 15 grudnia 2022 r. o sygn. akt I SAB/Wr 1021/22 wraz z aktami sprawy doręczone zostały organowi w dniu 29 marca 2023 r. Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 60 dni do załatwienia sprawy, do czego organ został zobowiązany w pkt III wyroku. Organ nie załatwił sprawy wyznaczonym terminie, który upływał w dniu 28 maja 2023 r. Akta sprawy administracyjnej wskazują, że nie było przeszkód, by prawomocny wyrok z dnia 15 grudnia 2022 r. wykonać w wyznaczonym przez Sąd terminie. Takiego zaniechania organu nie sposób interpretować inaczej jak lekceważenie prawomocnego wyroku. Podjęcie czynności nie tylko po upływie terminu wyznaczonego w prawomocnym wyroku, ale dopiero po wniesieniu skargi, należy ponadto ocenić jako rażące naruszenie art. 170 p.p.s.a. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko, że w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin wykonania takiego wyroku mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona i termin ten nie może ulec przedłużeniu. Trzeba też podkreślić, że w wyznaczonym przez sąd terminie do załatwienia sprawy (28 maja 2023 r.) organ nie podjął żadnej czynności zmierzającej do wykonania punktu III wyroku z dnia 15 grudnia 2022 r., natomiast wykonał punkt IV i V, a następnie do końca okresu wyznaczonego wyrokiem (i dalej - do wniesienia skargi na niewykonanie wyroku) pozostał całkowicie bezczynny. Podsumowując, ustalenia powyższe kwalifikują się jako niewykonanie wyroku w rozumieniu art. 154 § 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a.uznał za zasadne wymierzyć organowi grzywnę w wysokości 150 złotych (pkt I sentencji wyroku), mając na uwadze jej prewencyjną i represyjną funkcję oraz stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku. Zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a. w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na niewykonanie wyroku sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Brzmienie przepisu wskazuje na fakultatywność działania Sądu uzależnioną od każdorazowej oceny danego przypadku. Jednakże Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej. Sąd nie zdecydował się skorzystać z fakultatywnej kompetencji do przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej zważywszy, że w prawomocnym wyroku Sądu przyznano już skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 600 zł. Nadto Sąd uznał, że jeżeli skarżący poniósł wskutek niewykonania wyroku szkodę, to może skorzystać z instrumentów prawa cywilnego (art. 154 § 4 p.p.s.a.). Niezałatwienie sprawy z wniosku strony w terminie wyznaczonym prawomocnym wyrokiem świadczy o kwalifikowanym naruszeniu przepisów art. 153 i art. 170 p.p.s.a., a także art. 8 § 1 k.p.a. – zasady zaufania do organów administracji publicznej oraz szybkości postępowania z art. 12 § 1 k.p.a. Ze względu na okres bezczynności i bierność organu w wyznaczonym przez sąd okresie należało uznać, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 154 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. (pkt II wyroku). O kosztach postępowania (pkt III sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.