I SA/Wr 78/17
WyrokWSA we Wrocławiu2017-09-28
Skład orzekający: Marta Semiczek, Annetta Chołuj, Aleksandra Sędkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy upoważniająca spółkę z o.o. do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi, oparta na art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, jest ważna, jeśli Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził jej nieważność?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja, wydana przez podmiot nieposiadający właściwych kompetencji do jej wydania z uwagi na stwierdzoną nieważność uchwały stanowiącej podstawę prawną, narusza prawo. Uchwała rady gminy upoważniająca spółkę z o.o. do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi, oparta na art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, została uznana za nieważną przez Naczelny Sąd Administracyjny, co skutkuje koniecznością wyeliminowania decyzji wydanych na jej podstawie.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa została zobowiązana do uiszczenia miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. decyzjami organów obu instancji. Spółdzielnia kwestionowała swoją legitymację do złożenia deklaracji i ponoszenia opłaty, a także sposób naliczania opłaty. Kluczowym zagadnieniem stała się ważność uchwały rady miejskiej, na podstawie której spółka z o.o. wydała decyzję ustalającą opłatę, a która została później uznana za nieważną przez Naczelny Sąd Administracyjny.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Ekosystem Spółki z o.o.; zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz A z/s we W. kwotę 8.717 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; umorzono postępowanie administracyjne.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek, Sędziowie sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), sędzia WSA Aleksandra Sędkowska, Protokolant specjalista Edyta Luniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi A z/s we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzejącą ją decyzję Az o.o. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz A z/s we W. kwotę 8.717 (osiem tysięcy siedemset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. umarza postępowanie administracyjne.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 10 października 2016 r. nr SKO [...] uchylająca w części i orzekająca co do istoty sprawy a w pozostałej części utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Ekosystem Spółki z o.o. z dnia 1 lutego 2016 r. ([...]) określającą wysokość należnej od Spółdzielni Mieszkaniowej im. A. z siedzibą we W.(dalej: Skarżąca, Strona, Spółdzielnia) miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do wymienionych nieruchomości za okres od 1 lipca 2013 r. do dnia 31 stycznia 2015 r.
Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy w budynkach wielolokalowych zarządzanych przez Spółdzielnię wytwarzane są odpady. Wszystkie te nieruchomości są zamieszkałe. W niektórych nieruchomościach znajdują się dodatkowo lokale użytkowe. Spółdzielnia po wezwaniu przez organ nie złożyła deklaracji, pomimo że na Spółdzielni jako zarządcy nieruchomości ciążył obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r., poz. 391 ze zm. – dalej u.c.p.g.). Organ opierając się na przedłożonych przez Skarżącą pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. danych dotyczących powierzchni przedmiotowych nieruchomości, zweryfikowanych z danymi będącymi w posiadaniu Zarządu Geodezji, Kartografii i Katastru Miejskiego we W., informacji podmiotu odbierającego odpady komunalne, że odpady w Spółdzielni były gromadzone selektywnie przyjął stawkę 0,85 zł za metr kwadratowy, przewidzianą dla selektywnego sposobu zbierania i odbierania odpadów. Organ zauważył, że Spółdzielnia nie przekazała danych dotyczących pojemności i ilości pojemników oraz częstotliwości odbioru odpadów dla lokali użytkowych, w których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Ponieważ przekazane zostały mu deklaracje złożone w 2013 r. przez osoby użytkujące te lokale, biorąc pod uwagę dane w nich zawarte, treść przepisów prawa miejscowego oraz charakter prowadzonej w nich działalności, ustalił opłatę od tych lokali biorąc pod uwagę minimalną pojemność pojemnika oraz minimalną częstotliwość jego odbioru. Dalej przedstawiono w sposób szczegółowy wyliczenie opłaty od poszczególnych nieruchomości, w ujęciu tabelarycznym, zaokrąglając naliczone od każdego lokalu z osobna i od lokali użytkowych opłaty do pełnych złotych zgodnie z art. 63 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – dalej O.p.).
Po rozpatrzeniu odwołania – w którym Spółdzielnia wskazała, że jako zarządca nieruchomości, a nie właściciel nieruchomości, nie była w okresie od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 stycznia 2015 r. podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty – Kolegium podzieliło stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że Spółdzielnia zgodnie z art. 6h u.c.p.g zobowiązana jest do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a nie właściciele/użytkownicy poszczególnych lokali. Zawarte w treści art. 27 ust. 2 u.s.m. odesłanie do zarządu powierzonego w rozumieniu ustawy o własności lokali nie pozostawia wątpliwości co do tego, że spółdzielnia mieszkaniowa sprawuje zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali, a zatem jest to zarząd o jakim mowa w treści art.2 ust. 3 u.c.p.g.
Dowodami, które pozwoliły na określenie podstawy opodatkowania bez szacunkowego wyliczenia opłaty były: zbiorcze zestawienie wykazu nieruchomości będących w zasobach Spółdzielni, przedstawione przez nią samą pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. zweryfikowane pozytywnie w oparciu o dane z baz z ewidencji i budynków sporządzone w dniu 17 grudnia 2014 r., uzupełnione o dane z deklaracji użytkowników lokali użytkowych złożonych w 2013 r. i w 2014 r. Kolegium uznało te dowody za kompletny i za wiarygodny materiał dowodowy.
Określając podstawę obliczenia wysokości opłaty od nieruchomości zabudowanych budynkiem wielolokalowym w całości zamieszkałym przez mieszkańców Kolegium podobnie jak organ I instancji wyliczyło opłatę od zamieszkałej nieruchomości na podstawie powierzchni lokali zgodnie z § 1 ust. 1 uchwały Nr XLII/978/13 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 18 kwietnia 2013 r. i zastosowało obowiązującą dla selektywnej zbiórki odpadów stawkę 0,85 zł. Kolegium nie podzieliło jednak stanowiska odnośnie technicznego sposobu obliczania i zaokrąglania opłaty od zamieszkałych nieruchomości. Kolegium wskazało, że nie było możliwości ustalenia faktycznej liczby osób zamieszkujących lokale mieszkalne (danych takich nie przedstawiła Spółdzielnia) i tym samym ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami na podstawie liczby osób zamieszkujących daną nieruchomość (§ 1 ust. 2 uchwały).
Kolegium nie podzieliło jednak stanowiska organu I instancji, że w przypadku nieruchomości z budynkiem wielolokalowym opłatę wylicza się osobno dla każdego lokalu i przyjęło, że stawkę opłaty przemnaża się przez sumę metrów kwadratowych wszystkich lokali, co do których podstawę ustalenia wysokości opłaty jest ich powierzchnia. Kolegium nie podzieliło także stanowiska organu co do zaokrąglania wyliczonych opłat, wskazując, że opłata nie stanowi opłaty, o której mowa w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych, a tylko do takiej opłaty odnosi się przepis art. 63 § 2 O.p. dotyczący zaokrągleń.
Określając podstawę obliczenia wysokości opłaty od nieruchomości zabudowanych budynkiem wielolokalowym w części zamieszkałej przez mieszkańców, a w części niezamieszkałej, z lokalami użytkowymi, w których są wytwarzane odpady komunalne Kolegium wskazało, że obliczenie części składowej, należnej od zamieszkałej części takiej nieruchomości powinno nastąpić tak jak w przypadku nieruchomości z budynkiem wielolokalowym w całości zamieszkałym.
Z kolei co do zasad obliczania części składowej, należnej od niezamieszkałej części nieruchomości z lokalami użytkowymi, w których są wytwarzane odpady komunalne Kolegium powołując treść art. 6j ust. 3 u.c.p.g. uznało, że opłata od niezamieszkałej nieruchomości powinna być wyliczona łącznie dla wszystkich lokali użytkowych i prawidłowe jej wyliczenie odbywa się na podstawie deklaracji i objaśnień sposobu wypełniania jej części E.2. Dlatego Kolegium odmiennie niż organ I instancji wyliczyło część składową opłaty niezamieszkałych części nieruchomości sumując zadeklarowaną ilość pojemników o pojemności do 0,06 m3 włącznie, następnie mnożąc wynik przez minimalną ilość odbioru w miesiącu wynikającą z prawa miejscowego i obowiązującą stawkę opłaty (12,94 zł). Kolegium przyjęło do obliczeń, tak jak organ pierwszej instancji, bezsporne dane zadeklarowane (poza dwoma wyjątkami: gabinet stomatologiczny i zakład krawiecki) przez użytkowników lokali w zakresie selektywnego sposobu zbierania odpadów komunalnych (potwierdzonego oświadczeniem WPO ALBA S.A.), ilości i pojemności pojemników, tj. 0,06m3 włącznie. Kolegium podobnie jak przy lokalach zamieszkałych uznało, że brak jest podstaw do zaokrąglania wyliczonych opłat, przy czym gdy opłata była wyższa Kolegium pozostawiało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji kierując się treścią art. 234 O.p. Szczegółowe wyliczenia dotyczące opłaty za gospodarowanie opłatami komunalnymi dla każdej nieruchomości z osobna zawarto w tabeli na str. od 20 do 74 zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postepowania zarzuciła naruszenie przepisów:
-art.247 § 1 pkt 5 O.p.;
-art.21 § 3 O.p. przez określenie nieistniejącego zobowiązania podatkowego;
-art.121 § 1 O.p. przez usiłowanie pobrania tej samej opłaty podwójnie od dwóch różnych podmiotów;
-art.6o u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;
-art.2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez błędną wykładnię jakoby obowiązek złożenia deklaracji przed 31 stycznia 2015 r. obciążał Spółdzielnię;
- art.122 O.p., art. 180 O.p. poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą w konsekwencji czego organ ustalił, iż Spółdzielnia nie przedłożyła materiałów dowodowych dających podstawę do obliczenia miesięcznych opłat od ilości osób zamieszkałych w lokalach podczas gdy złożone stronie przeciwnej przez Spółdzielnię deklaracje jednoznacznie wskazywały ilość zamieszkałych w danym w danym lokalu osób.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że Spółdzielnia za badany okres nie mogła być uznana za stronę zobowiązaną do złożenia deklaracji bowiem dopiero ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw z dniem 31 stycznia 2015 r. obciążyła tym obowiązkiem Spółdzielnię. Tym bardziej, że deklaracje za sporny okres za pośrednictwem Spółdzielni złożyli sami właściciele regulując w pełni należność z tego tytułu. W deklaracjach tych określili sposób naliczania opłat oraz ilość zamieszkałych w nich osób.
Strona podkreśliła, że w piśmie z dnia 12 grudnia 2013 r. na które powołuje się Kolegium wskazano jedynie, że brak jest informacji co do rzeczywistego stanu ilości osób zamieszkujących w lokalach mieszkalnych z ilościami osób wskazanymi w tych lokalach. W każdej ze złożonych deklaracji tam gdzie wskazano naliczenie opłat od osób wskazano ilość osób zamieszkałych w tym lokalu. Zdaniem Skarżącej różnice w naliczaniu opłat za lokale mieszkalne wg ilości zamieszkałych w nich osób a według metrażu tych lokali są dość znaczące na niekorzyść Spółdzielni, co przedstawiła w załączniku do niniejszej skargi.
Spółdzielnia zarzuciła także organowi, że naliczył opłaty za lokale w których w ogóle nie są wytwarzane odpady lub dla tego samego lokalu opłaty naliczono kilkakrotnie, przedstawiając w załączniku do skargi wykaz tych lokali.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.
Postanowieniem z dnia 29 maja 2017 r. WSA zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne gdyż uznał, że ostateczna ocena co do tego, czy zaskarżona decyzja jest prawidłowa zależeć będzie od wyniku postępowania przed NSA, jakie zainicjowało złożenie skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 22 stycznia 2015 r. o sygn. akt II SA/Wr 641/14. W wyroku tym Sąd zajmował się bowiem zgodnością z prawem uchwały Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 5 lipca 2012 r. podjętej w przedmiocie upoważnienia Zarządu Ekosystem sp. z o.o. do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu utrzymania czystości i porządku w gminach. Ta sama uchwała stanowiła jedną z podstaw prawnych decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, wobec której organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję.
Postanowieniem z dnia 24 lipca 2014 r. WSA podjął z urzędu postępowanie sądowoadministracyjne, bowiem w dniu 26 czerwca 2017 r. NSA wydał wyrok w którym stwierdził nieważność ww uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sąd administracyjny przeprowadza kontrolę aktów wydawanych przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Należy również dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a).
Skarga okazała się zasadna.
Mając na uwadze, że w przedmiotowej sprawie decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi została wydana przez Zarząd Ekosystem Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością działający na podstawie uchwały Nr XXIX/657/12 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie upoważnienia Zarządu Ekosystem Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością do załatwienia indywidualnych spraw z zakresu utrzymania czystości i porządku Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego z 2012 r. poz. 2866 ze zm.) - jako organ I instancji - w pierwszej kolejności należy odnieść się zarówno do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2016 r., sygn. akt II FPS 3/16 (LEX nr 2166631) jak również do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1980/16 w którym Sąd ten w pkt 2) stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 5 lipca 2012 r. nr XXIX/657/12.
Uchwała ta dotyczyła kwestii możliwości powierzenia przez radę gminy czynności związanych z wydawaniem decyzji określających opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi innym podmiotom niż wójt, burmistrz (prezydent miasta). NSA stwierdził, że w sprawach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi przepis art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r. poz. 250 z późn. zm.) wyłącza stosowanie przepisu art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446 z późn. zm.).
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że art. 39 ust. 4 u.s.g. dopuścił ogólnie udzielanie przez rady gmin upoważnień do załatwiania spraw indywidualnych z zakresu administracji publicznej, bez kategoryzacji ich przedmiotu. W sprawach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się - z mocy odesłania zamieszczonego w art. 6q ust. 1 ab initio u.c.p.g. - przepisy O.p. Regułę tę uzupełniono zastrzeżeniem, że "uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego". Okoliczność posłużenia się przez ustawodawcę kwalifikatorem pozwalającym wyodrębnić rodzaj spraw podlegających - z racji zastosowanego odesłania - załatwieniu w myśl przepisów Ordynacji podatkowej, nakazuje uznać u.c.p.g. za lex specialis w stosunku do art. 39 ust. 4 u.s.g. Wyraźne zakreślenie w pierwszym z uregulowań kręgu podmiotów dysponujących uprawnieniami organów podatkowych musi być wobec tego traktowane jako ograniczenie zakresu swobody decyzyjnej rad gmin, wyznaczonego przez przepis art. 39 ust. 4 u.s.g. Kierując się założeniami racjonalnego ustawodawcy, wypada przyjąć, że w art. 6q ust. 1 u.c.p.g. nieprzypadkowo użyto skorelowanego z brzmieniem m.in. art. 2 § 3 i art. 13a O.p. zwrotu "z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują". Wynika z niego, że wójt, burmistrz lub prezydent posiadają atrybut wyłączności działania jako organ podatkowy. Podmioty te są zatem umocowane do realizowania jego kompetencji, jednakże bez prawa delegowania ich w ramach dekoncentracji zewnętrznej. Przepisom O.p., operującej w art. 13 pojęciem organu podatkowego, nie jest bowiem znana taka konstrukcja, zaś w świetle art. 143 § 1 tej ustawy, dopuszczalne jest jedynie upoważnienie funkcjonariusza celnego lub pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w imieniu organu i w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń (dekoncentracja wewnętrzna). Opowiedzenie się za odmiennym poglądem prowadziłoby do rozszerzenia, z naruszeniem granic zakreślonych przez ustawodawcę, listy podmiotów traktowanych jako organy podatkowe w sprawach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Z uchwały zatem jednoznacznie wynika, że rada gminy nie może przekazać kompetencji przysługującej z mocy u.c.p.g. wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi innym podmiotom, w oparciu o art. 39 ust. 4 u.s.g.
Jednocześnie w pkt 2 uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wykładnia dokonana w uchwale wiąże od dnia jej podjęcia. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu opowiedzenie się w tym przypadku za retrospektywnym oddziaływaniem wykładni w odniesieniu do budzących wątpliwości interpretacyjne przepisów prawa, w sytuacji zarysowania się rozbieżności w orzecznictwie NSA, mogłoby podważyć zaufanie do organów władzy publicznej, w tym sądów. Oddziaływanie wykładni na przyszłość rodzi po stronie rad gmin obowiązek zmiany w rozsądnym terminie podjętych uchwał w celu uwzględnienia w nich stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Mając na uwadze pkt 2 ww. uchwały w kontrolowanej sprawie wydaje się, że brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku z wydaniem jej przez Zarząd Ekosystem spółki z o.o. upoważniony przez Radę Miasta Wrocławia do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta Wrocławia na podstawie art. 39 ust. 4 u.s.g. - podjętych zanim wykładnia dokonana w uchwale stała się wiążąca.
Jednak należy w tym miejscu wskazać, że skutek odroczenia został powiązany z obowiązkiem Rady Gminy aby w rozsądnym terminie zmieniła uchwałę która będzie uwzględniać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W tej sprawie taka uchwała zmieniająca przez lokalnego ustawodawcę nie została podjęta.
Został natomiast wydany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 28 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1980/16, w którym Sąd ten w pkt 2) stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 5 lipca 2012 r. nr XXIX/657/12. Uchwały, która była podstawą zaskarżonej decyzji. Sąd ten wskazał, że zobowiązany był zbadać, czy Gmina Wrocław podjęła niezbędne działania do uchylenia zaskarżonej uchwały i uwzględnienia w przyszłych okresach wykładni dokonanej w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2016 r. Zobowiązał w związku z tym Radę Miejską Wrocławia do przedstawienia czynności, które mają doprowadzić do tego celu i terminów ich wykonania.
Po otrzymaniu od organu harmonogramu takich działań Sąd ten w wyroku sformułował tezy, że oddziaływanie wykładni na przyszłość, o którym mowa w pkt 2 uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2016 r., II FPS 3/16, rodzi po stronie organów stanowiących gmin obowiązek zmiany w rozsądnym terminie podjętych uchwał w celu uwzględnienia w nich stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd orzekający w tej sprawie rozumie pojęcie rozsądnego terminu jako podjęcie niezwłocznie działań legislacyjnych, zmierzających do przejęcia przez organy wskazane w art. 6q ust.1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2012r., poz. 391) załatwiania spraw w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem ewentualnie dłuższego okresu wejścia w życie nowego aktu prawa miejscowego. Wskazał także, że zaplanowanie rozpoczęcia prac legislacyjnych dopiero po upływie 10-11 miesięcy od podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny i jednocześnie zaplanowanie długiego (7-8 miesięcy) vacatio legis, mimo toczącego się postępowania dotyczącego ważności aktu prawa miejscowego, którego podstawę prawną stanowił art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2001 r., Nr 142, poz. 159 z późn. zm., obecnie Dz.U. z 2013 r. poz. 594), nie daje gwarancji, że naruszenie prawa zostanie usunięte w wyniku działań własnych Gminy. Sąd ten uznał, że uzasadnia to zatem stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) z uwagi na naruszenie art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 13 i art.143 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2012 r. poz. 749) i art. 6q ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Stanowisko Składu orzekającego w rozstrzyganej sprawie jest zbieżne ze stanowiskiem Sądu, który stwierdził nieważność uchwały dotyczącej delegacji kompetencji.
Lokalny ustawodawca na pytanie NSA o przewidywany termin planowanej zmiany uchwały delegującej kompetencji odpowiedział, że może to trwać nawet do 19 miesięcy. Taki termin nie mieści się w pojęciu rozsądnego terminu o którym stanowiła ww uchwała. Odroczenie skutku wynikającego z uchwały nie można stosować kiedy ustawodawca lokalny nie zamierza się dostosować, wskazując na odległy termin zmiany uchwały delegującej kompetencje.
Stwierdzenie nieważności uchwały, która była podstawą zaskarżonej decyzji powoduje konieczność wyeliminowania decyzji wydanej na podstawie tegoż aktu prawa miejscowego, jako wydanej z naruszeniem dopuszczalnych zasad delegacji. Dlatego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Jednocześnie Skład orzekający w tej sprawie uznał, że w tym konkretnym przypadku niecelowe byłoby stwierdzenie nieważności zaskarżonych aktów.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że możliwość wzruszenia rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych wydanych na podstawie aktów, które zostały wyeliminowane z porządku prawnego z powodu ich wadliwości przewidziano w art. 147 § 2 p.p.s.a. W sytuacji gdy rozstrzygnięcie indywidualne wydane zostało na podstawie aktu prawa miejscowego, co do którego sąd orzekł o stwierdzeniu nieważności, możliwe jest jego wzruszenie w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym (por. Dorota Dąbek, Prawo miejscowe, wyd. Oficyna s.316).
Skoro w art. 147 § 2 p.p.s.a. mowa jest ogólnie o wzruszeniu rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach to w przypadku gdy chodzi o decyzje administracyjne należy rozumieć sankcje wzruszalności, a nie automatycznie nieważności. Zatem wzruszyć decyzję można jedynie w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w przepisach szczególnych. Ustawodawca nie przewidział jednak precyzyjnie, w jakiej formie owo wzruszenie może nastąpić. Niemożliwe będzie zastosowanie instytucji wznowienia bowiem wśród enumeratywnie wymienionych przesłanek nie ma tej przesłanki. Trudna do zastosowania jest sankcja nieważności decyzji administracyjnej.
Stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego działa z mocą ex tunc, przyjmując fikcję, że zakwestionowany akt nie wywołał skutków prawnych. Można zatem zaryzykować tezę, że decyzje wydane na podstawie nieważnych aktów prawa miejscowego wydane zostały w istocie bez podstawy prawnej co stanowi przesłankę do stwierdzenia ich nieważności (art. 247 § 1 pkt 2 O.p.). Jednak w doktrynie przyjmuje się, że brak podstawy prawnej w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 2 O.p. odnosić można tylko do naruszenia prawa obowiązującego w dniu wydania decyzji (B. Adamiak, Nieważność aktu prawa miejscowego a wadliwość decyzji administracyjnej, PiP 2002, z.9, s.15). W rozstrzyganej sprawie w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji podstawa prawna istniała, co uzasadnia stwierdzenie zwykłego naruszenia prawa, a nie rażącego.
Ponadto po drugie – wbrew twierdzeniom skargi - na Spółdzielni Mieszkaniowej ciążył obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Spółdzielnia jak trafnie wskazał organ jest podmiotem zobowiązanym z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi co wynika z treści art. 2 ust. 3 u.c.p.g. Kwestie prawnego charakteru zarządu nieruchomością wykorzystywanego przez spółdzielnię mieszkaniową, w której zasobach doszło do wyodrębnienia własności lokali, reguluje przepis art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych który stanowi, że zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykorzystywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni.
Zawarte w treści art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych odesłanie do zarządu powierzonego w rozumieniu ustawy o własności lokali nie pozostawia wątpliwości co do tego, że spółdzielnia mieszkaniowa sprawuje zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali, a zatem jest to zarząd o jakim mowa w treści art. 27 ust. 2 u.s.m.
Dodatkowo za zasadny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 122 i art. 188 O.p. przez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą, które pozwoliłyby wykazać organowi, że brak jest materiałów dowodowych dających podstawę do obliczenia miesięcznych opłat od ilości osób zamieszkałych w lokalach.
Zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie metod ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stawek tej opłaty opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy ustala się z zastrzeżeniem ust. 2 na podstawie powierzchni lokalu mieszkalnego (§ 1 ust. 1 uchwały). Jeżeli na jednego mieszkańca danej nieruchomości przypada więcej niż 27 osób m² powierzchni lokalu mieszkalnego, opłatę za gospodarowanie odpadami ustala się na podstawie liczby osób zamieszkujących dana nieruchomość (§ 1 ust. 2).
Organ wskazał, że przyjął obliczenie opłaty od powierzchni lokalu nie wskazując jednocześnie dlaczego nie uwzględnił znajdujących się w jego posiadaniu deklaracji złożonych za pośrednictwem Spółdzielni, w których lokatorzy określili sposób naliczania opłat oraz ilość zamieszkałych w nim osób. Z decyzji tej nie wynika dlaczego za konieczne uznał organ wzywanie Spółdzielni do wykazania ilości zamieszkałych osób w sytuacji gdy organ dysponował deklaracjami złożonymi za pośrednictwem Spółdzielni przez samych mieszkańców. I w konsekwencji ustalił opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie powierzchni lokalu mieszkalnego.
Zatem Sąd uznał, że należy uchylić decyzje obu instancji jako wydanych z naruszeniem dopuszczalnych zasad delegacji. Ponadto stosując art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd umorzył kontrolowane postępowanie administracyjne. Bez umorzenia postępowania administracyjnego przez Sąd sprawa wróciłaby na etap postępowania przed Ekosystem sp. z o.o., która po wydaniu przez NSA omawianego wyroku nie może być uznana za organ właściwy do załatwienia niniejszej sprawy. Jednocześnie Sąd podkreśla, że umorzenie kontrolowanego postępowania administracyjnego nie wyklucza wszczęcia postępowania i wydania wobec Skarżącej, decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez właściwy organ
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić stanowisko zawarte w niniejszym orzeczeniu.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 lit. c), art. 145 § 3, art. 134 § 1 w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 - § 4 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz. 1800). Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 7.200 zł, uiszczony wpis w kwocie 1.500 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło