I SA/Wr 815/13

Wrocław, dnia 07 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 07 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 29 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. M. L. (dalej wnioskodawca) został wezwany Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 04 czerwca 2013 r. do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 29 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 2007 r. W trakcie biegu wyznaczonego terminu do uiszczenia wpisu wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że jest zobowiązany do uiszczenia sześciu wpisów po 500 zł każdy. Nie jest wstanie uiścić takiej kwoty, z uwagi na złą sytuację finansową. W 2012 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał dochód około 20.000 zł. Od 28 lutego 2013 r. zaprzestał jej prowadzenia a od 02 maja 2005 r. pracuje na 1/8 etatu za 200 zł brutto miesięcznie. Z żoną pozostaje od 2005 r. w ustroju rozdzielności majątkowej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z małoletnim synem. Nie jest właścicielem żadnej nieruchomości, nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Jest zobowiązany do uiszcza alimentów w kwocie 300 zł miesięcznie na drugiego syna (nie zamieszkującego z nim). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 24 lipca 2013 r. wnioskodawca oświadczył, że ponosi miesięcznie wydatki w kwocie 450 zł na wyżywienie i środki higieny, opłacane z wynagrodzenia. Ponadto płaci 300 zł alimentów z oszczędności pochodzących 2012 r. Przedłożył szereg dokumentów, w tym wyciąg z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej, zgodnie z którym z dniem 28 lutego 2013 r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej. Według zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowy 2012 r. wnioskodawca uzyskał przychód w kwocie 128.653,57 zł (z tytułu stosunku pracy i pozarolniczej działalności gospodarczej) przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie 94.431,42 zł. Natomiast zgodnie z nadesłanymi deklaracjami dla podatku od towarów i usług za okres od stycznia do marca 2013 r. dokonał dostawy towarów i świadczył usługi o łącznej wartości odpowiednio: 7.677 zł, 8878 zł, 8878 zł oraz nabył towary i usługi za odpowiednio 22.509 zł, 1.474 zł i 720 zł. Wnioskodawca przedstawił wyciągi z rachunku karty kredytowej za okres od maja do lipca 2013 r., wykazując saldo końcowe w kwocie (-) 8.376,12 zł oraz wyciągi z rachunku bankowego za ten sam okres z zerowym saldem. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. W sprzeciwie wnioskodawca podniósł, że w swojej ocenie wykazał niemożność poniesienia przez niego wydatku w kwocie 3.000 zł na zapłatę wpisu we wszystkich sprawach toczących się aktualnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Podniósł także, że jednorazowa wpłata 1.000 zł na jego konto z tytułu reprezentowania klienta przed sądem jest zapłatą zaległego wynagrodzenia z okresu prowadzenia działalności gospodarczej i nie zmienia jego sytuacji finansowej. Wskazał także, że z uwagi na rozdzielność majątkową z małżonką nie jest ona zobowiązana do ponoszenia jego wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.) po skutecznym wniesieniu sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy traci moc a sprawa zostaje rozpoznana przez sąd. Dalej wymaga wskazania, że zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika zatem, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko osoba ubiegająca się o prawo pomocy może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie przedstawił w stopniu dostatecznym swojej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim zabrakło jakichkolwiek informacji na temat sytuacji majątkowej żony wnioskodawcy. Sąd pragnie podkreślić, że zasłanianie się brakiem możliwości uzyskania dokumentów w tym zakresie nie może być skuteczne choćby z uwagi na treść art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1965 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) nakazującego małżonkom przyczyniać się, w miarę sił i możliwości, do potrzeb rodziny i to bez względu na obowiązujący między nimi model małżeńskiego ustroju majątkowego, czy art. 23 zd. 2 tej ustawy nakładający na małżonków obowiązek wzajemnej pomocy. Ponadto jak wskazano wyżej, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest on wstanie ponieść kosztów postępowania przed Sądem. Niewątpliwie zatem nieujawnienie informacji o dochodach drugiego małżonka stanowi działanie na własną niekorzyść. Nie można nie zauważyć, że wnioskodawca w swoim oświadczeniu o stanie rodzinnym nie wskazuje, gdzie zamieszkuje z małoletnim synem, z którym rzekomo sam prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Nie ujawnia żadnych wydatków na mieszkanie. Nie informuje wreszcie skąd bierze środki na utrzymanie syna. Same już wydatki ujawnione przez niego przekraczają znacząco deklarowane zarobki; wnioskodawca deklaruje przy tym że część z nich ponosi z oszczędności pochodzących z 2012 r., nie ujawniających ich jednak w odpowiedniej rubryce w formularzu PPF. Już tylko wskazane wyżej wątpliwości nie pozwalają na dokonanie oceny faktycznych możliwości majątkowych wnioskodawcy. Tym samym nie jest możliwe stwierdzenie, czy wnioskodawca faktycznie nie jest wstanie ponieść kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.