I SA/Wr 872/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2.000,00 zł w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca w skardze na oznaczoną w komparycji postanowienia decyzję zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2.000,00 zł. W uzasadnieniu podała, że jest osobą bezrobotną, w roku 2012 z pracy dorywczej uzyskała dochód w kwocie 250 zł, na jej utrzymaniu znajduje się studiujący syn, nie ma stałego miejsca zamieszkania, kwotę 2.000,00 zł przeznaczoną na wpis pożyczyła od matki. Do wniosku oraz na późniejsze wezwanie dołączyła kserokopię zeznania podatkowego PIT-37, z którego wynika, że w roku 2011 uzyskała przychód z tytułu działalności wykonywanej osobiście w kwocie 600 zł, umowy zlecenia, z których wynika, że w pierwszym półroczu 2012 roku uzyskiwała z ich tytułu po 50,00 zł miesięcznie, decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] 2012 r. o uznaniu skarżącej, w tym samym dniu, za osobę bezrobotną oraz odmawiającą skarżącej przyznania prawa do zasiłku. Przesłała nadto oświadczenie, że nie posiada żadnych rachunków i lokat bankowych, w tym dewizowych, z uwagi na brak jakichkolwiek dochodów korzysta z uprzejmości mamy, która ponosi wszystkie miesięczne wydatki skarżącej, nie przysługuje jej żaden tytuł prawny do nieruchomości lokalowych, na adres których dokonywane są doręczenia w sprawie, środki pieniężne w kwocie 1.500,00 zł na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika pozyskała od swojej matki. Do skargi nadanej w urzędzie pocztowym przez pełnomocnika skarżącej w dniu 15.06.2012r., załączono kserokopię druku karty rejestracyjnej bezrobotnego, w której jako bezrobotnego wpisano skarżącą. Druk nie zawierał daty jego wypełnienia, żadnych urzędowych adnotacji ani nie był potwierdzony za zgodność z oryginałem. Z kserokopii wynika, że skarżąca ukończyła Akademię [...] we W., a jej zawodem wykonywanym jest zawód syndyka i głównej księgowej. Zarządzeniem z dnia 16 sierpnia 2012 r. Przewodniczący Wydziału I wyznaczyła wpis sądowy od skargi w kwocie 53.078,00 zł, na podstawie wartości przedmiotu zaskarżenia w kwocie 5.307.702,00 zł. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżąca wskazała, że należność określona w skarżonej decyzji wynika z działalności gospodarczej prowadzonej przez jej byłego męża, obecnie jest bez zatrudnienia i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu matki. Z tego względu nie stać jej na uiszczenie wpisu ponad 2.000,00 zł. Reprezentujący ją pełnomocnik zgodził się na wynagrodzenie odbiegające od przewidzianych przepisami stawek właśnie ze względu na jej trudną sytuację życiową i materialną. Na wezwanie skarżąca przesłała ostatni odcinek emerytury matki z dnia 10.09.2012r., z którego wynika, że matka skarżącej otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 1.516,66 zł netto, oświadczenie z dnia 05.10.2012r. matki skarżącej, że jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura, oświadczenie z dnia 05.10.2012r. skarżącej, że "nie posiada stałego miejsca zamieszkania ani zameldowania natomiast ze względu na toczącą się sprawę w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu najczęściej przebywa w mieszkaniu matki", kopię wyroku rozwodowego z dnia [...] 2008 r, sygn. akt [...] RC [...]/08, z którego wynika, że rozwód orzeczono z winy męża, oświadczenie z dnia 05.10.2012 r. matki skarżącej, że jej wnuk S. W. jest na jej utrzymaniu. Pomimo wezwania skarżąca nie podała, ile wynoszą szacunkowo koszty utrzymania lokalu, w którym zamieszkuje oraz nie podała, czy na byłym mężu skarżącej ciąży względem niej obowiązek alimentacyjny ustalony w innym orzeczeniu, niż wyrok rozwodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz. U. z 2012 r. poz. 270. - zwanej dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, albowiem podane przez nią informacje budzą poważne wątpliwości. Z informacji tych wynika, że wraz z matką i studiującym synem utrzymuje się z emerytury matki w kwocie 1.516,66 zł miesięcznie oraz prac na zlecenie, z których otrzymuje ok. 50 zł miesięcznie. Skarżąca pomimo wezwania nie podała kosztów utrzymania mieszkania matki. Przyjmując minimalny koszt utrzymania lokalu na 600 zł miesięcznie, 3-osobowej rodzinie pozostawałoby po około 350 złotych miesięcznie na osobę, którą mogliby przeznaczyć na wyżywienie, ubranie środki higieny, leki, transport itp. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że z tych też środków uiszczane jest czesne jej studiującego syna, odłożono z tych środków kwotę przeznaczoną na uiszczenie części wpisu (2.000,00 zł) oraz na wynagrodzenie pełnomocnika (1.500,00 zł). Zgodnie z danymi opublikowanymi przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (http://www.ipiss.com.pl/aktualnosci/minimum-socjalne-i-minimum-egzystencji), w czerwcu 2012 r. w Polsce wartość minimum socjalnego (obejmującego także koszty mieszkania) na osobę w trzyosobowym gospodarstwie pracowniczym wynosiła 917,05 zł i w dwuosobowym gospodarstwie emeryckim 876,24 zł. Twierdzenie skarżącej, że wraz ze studiującym synem i matką utrzymuje się za kwotę poniżej wskazanego minimum socjalnego (tj. za ok. 500 zł na osobę wliczając w to koszty mieszkania), przy czym nie korzysta z pomocy społecznej - budzi wątpliwości, tym bardziej, że twierdzi, iż z tych niewielkich środków została jeszcze zaoszczędzona kwota 3.500,00 zł, przeznaczona na część wpisu oraz wynagrodzenie pełnomocnika. Zauważyć należy, że skarżąca jako wykonywane zawody podaje zawód syndyka oraz głównej księgowej. Świadczy to, w ocenie Sądu, o dużych możliwościach zarobkowych. Niejasne oświadczenie skarżącej, która wezwana do wskazania miejsca zamieszkania podaje, że "nie posiada stałego miejsca zamieszkania ani zameldowania natomiast ze względu na toczącą się sprawę w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu najczęściej przebywa w mieszkaniu matki" musi z kolei budzić wątpliwości, co do rzeczywistego miejsca zamieszkania skarżącej (oraz związanych z tym kosztów i w konsekwencji źródeł ich pokrycia). Wskazać też należy, iż skarżąca pomimo wezwania nie podała, czy jest alimentowana przez byłego męża. Jako osoba, która w wyroku rozwodowym nie została uznana za wyłącznie winną rozpadowi małżeństwa, w sytuacji, kiedy znalazła się w niedostatku, jest uprawniona do alimentacji ze strony byłego małżonka (art. 60 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Wobec tak wielu wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącej, nie było podstaw do dokonania oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych, czy też ich braku. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.