I SA/Wr 891/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 891/16, przyznającego prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 25. 000 zł oraz odmawiającego przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi A Sp. z o. o. z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od marca do grudnia 2010 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 2 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 891/16. Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie sprzedaży [...] i produktów pochodnych, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę, również aktualna działalność nie przynosi zysków pozwalających na odbudowę kapitału. Zaś sprzedaż środków trwałych uniemożliwiłaby prowadzenie dalszej działalności. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że wartość jej kapitału zakładowego wynosi 303.000 zł, wartość środków trwałych to 154.805,09 zł, a w poprzednim roku podatkowym odnotowano stratę na poziomie 999.126,20 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy z saldem na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku 4.287,43 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że na koniec 2014 r. odnotowane zostały przychody netto w wysokości 64.527.491,49 zł, a w 2015 r. wyniosły one 258.894,08 zł. Kapitał własny spółki na koniec 2015 r. był ujemny na poziomie 474.569,34 zł, zobowiązania krótkoterminowe wynosiły 2.366.716 zł, a należności krótkoterminowe 615.018,02 zł. Na koniec 2015 r. spółka dysponowała środkami pieniężnymi w wysokości 83.586,51 zł. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za kwiecień, maj i czerwiec 2016 r., spółka dokonała dostaw towarów i usług o wartościach odpowiednio 5.000 zł, 0 zł i 11.650 zł oraz dokonała zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty odpowiednio 3.961 zł, 3.899 zł i 6.746 zł. Na rachunku bankowym odnotowane są tylko wpłaty od komornika w kwotach po 21,96 zł. Przedłożono również umowę spółki. Oświadczono, że pełnomocnik zastępujący spółkę w niniejszej sprawie otrzymał wynagrodzenie z chwilą wszczęcia postępowania kontrolnego i obejmowało ono ewentualne zastępstwo w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ramach wynagrodzenia przewidziana została premia za sukces, która zostanie wypłacona po korzystnym zakończeniu postępowania. Pełnomocnik strony wyjaśnił, że w związku z urlopem księgowej do 20 września 2016 r. bilans oraz rachunek zysków i strat za maj, czerwiec i lipiec 2016 r. nie mogły być przedłożone w zakreślonym terminie. W związku z tym wniósł o przedłużenie terminu i zobowiązał się do nadesłania ww. dokumentów niezwłocznie po ich otrzymaniu od księgowej. Przedłużony termin upłynął z dniem 29 września 2016 r. Do dnia wydania postanowienia przez referendarza sądowego powyższe dokumenty finansowe nie zostały przedłożone. Jako znane z urzędu wskazać należy, że obecnie w tutejszym Sądzie skarżąca spółka jest stroną w dwóch sprawach o sygn. akt I SA/Wr 891/16 i I SA/Wr 900/16, toczących się równocześnie, a wpisy od skarg zostały wyznaczone w kwotach maksymalnych przewidzianych przepisami prawa, po 100.000 zł. Postanowieniem z dnia 2 listopada 2016 r. referendarz sądowy przyznał spółce prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 25. 000 zł, w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy (tożsame rozstrzygnięcie podjął referendarz sądowy w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 900/16). Wyjaśnił referendarz sądowy, iż ocena możliwości płatniczych skarżącej spółki została dokonana na podstawie dokumentów, które strona skarżąca udostępniła. Tym samym jako punkt odniesienia dla możliwości płatniczych przyjęto wartość posiadanych środków pieniężnych wykazaną w bilansie za 2015 r. oraz możliwość dopłat przez wspólników. Jednocześnie referendarz uwzględnił konieczność ponoszenia kosztów sądowych równocześnie w dwóch sprawach. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego spółka wskazała, że z przedłożonych przez nią dokumentów wynika przede wszystkim, iż na koniec 2015 r. poniosła stratę w kwocie 999.126, 20 zł a saldo na rachunku bankowym w lipcu 2016 r. wynosiło 4. 309,39 zł. Powyższe dane, w ocenie spółki, wykluczają możliwość zgromadzenia przez skarżącą kwoty 50.000,00 zł należnej tytułem kosztów wpisu od wniesionych skarg. Odnośnie wskazanej przez referendarza sądowego możliwości uzyskania przez spółkę środków finansowych z dopłat wspólników wnioskodawca wyjaśnił, iż jest to jedynie hipotetyczny sposób dofinansowania spółki, na który nie ma ona żadnego wpływu. Zarządzeniem z dnia 12 grudnia 2016 r. pełnomocnik spółki został wezwany o przedłożenie dodatkowych dokumentów w sprawie, ze wskazaniem że niewykonanie tego obowiązku skutkować będzie rozpoznaniem wniosku na podstawie danych zawartych w aktach sprawy. Na powyższe wezwanie nie udzielono odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane w przypadku osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (w tym spółki komandytowej), gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd, po ponownym zbadaniu akt sprawy, stwierdził, że prawidłowo uznał referendarz sądowy, iż wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na uwzględnienie jedynie w części określonej w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 2 listopada 2016 r. Na wstępie należy zauważyć, że prawo pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2015 r., II FZ 84/15, CBOSA). Zgodzić się należy z referendarzem sądowym, iż nieprzedłożenie przez spółkę dokumentów finansowych za 2016 r. uniemożliwia pełną ocenę obecnej zdolności zgromadzenia przez skarżącą środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Tym samym w ocenie Sądu spółka na obecnym etapie postępowania nie wykazała okoliczności, które mogłyby w całości uwzględnić jej żądanie. Pomimo wystosowanego do skarżącej spółki wezwania nie przedłożyła ona dokumentów, które pozwoliłyby Sądowi na ustalenie w sposób kompletny i wystarczający sytuacji finansowej skarżącej spółki. Brak wyczerpującej odpowiedzi na wezwanie najpierw referendarza sądowego, a następnie Sądu i w konsekwencji nieprzedłożenie bilansu oraz rachunków zysków i strat za miesiące od maja do października 2016 r., kopii deklaracji VAT za miesiące sierpień, wrzesień i październik 2016 r. oraz wydruków historii z posiadanych rachunków bankowych za wskazane miesiące skutkuje tym, iż nie jest Sądowi znana sytuacja finansowa spółki w bieżącym roku. Nie sposób zatem ustalić, jakimi faktycznie środkami dysponuje, czy faktycznie obecnie jej sytuacja finansowa jest tak trudna, że uniemożliwia jej opłacenie jakichkolwiek kosztów w sprawie niniejszej. To zaś świadczy o tym, że skarżąca nie zobrazowała swojej sytuacji finansowo-majątkowej w sposób rzetelny, co pozwoliłoby na ocenę rzeczywistej możliwości partycypowania przez nią w należnych w sprawie kosztach sądowych. W tym miejscu należy zaznaczyć, że sąd wziął pod uwagę, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, sąd ocenił, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 sygn. akt II FZ 799/11). W tym miejscu należy wskazać, że przedłożona do akt sprawy umowa spółki w § 9 przewiduje możliwość nałożenia na wspólników dopłat. W efekcie, Sąd postanowił utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 2 listopada 2016 r., na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji.