I SA/Wr 904/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Asesor WSA Katarzyna Borońska, Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Madej, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007r. sprawy ze skargi Rolniczego Przedsiębiorstwa A , Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 rok w wysokości 0 złotych I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] ; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz Rolniczego Przedsiębiorstwa A , Spółki z o.o. w Ł. kwotę 757 /siedemset pięćdziesiąt siedem/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] , którą na podstawie art. 24 Ordynacji podatkowej, art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej /Dz.U. z 2004r. nr 8, poz. 65 ze zm./ oraz przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. z 2000 nr 54 poz. 654 ze zm./ określono Rolniczemu Przedsiębiorstwu A , Spółce z o.o. w Ł. stratę za okres od [...] do [...] w wysokości 0 złotych. Spółka początkowo w zeznaniu podatkowym złożonym na druku CIT-8 w dniu [...] wykazała dochody w wysokości [...] warunkowo zwolnione od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. e) ustawy z dnia 15 lutego 1992r., po czym w korekcie złożonej w dniu [...] wykazała stratę poniesioną z działalności gospodarczej w wysokości [...] . W wyniku przeprowadzonego w tej sprawie postępowania wydano decyzje, o których była mowa na wstępie, przy czym po określeniu w sentencji decyzji straty w wysokości 0 złotych przyjęto w uzasadnieniu, że dochód Spółki zwolniony w 1999r. warunkowo od podatku wyniósł [...] . W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie decyzji zarzucając, że wydana ona została z istotnym naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. e) ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz przepisów postępowania w postaci art. 122, 124 i 187 Ordynacji podatkowej. Podniesiono, że Spółka poniosła w 1999r. stratę w działalności gospodarczej w wysokości [...] , a nie dochód w wysokości [...] , jak to przyjęto w uzasadnieniu decyzji. Prowadziła ona działalność rolniczą, do której nie miały zastosowania przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zgodnie z jej art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz działalność pozarolniczą. Przy właściwym podejściu do obowiązku zebrania pełnego materiału dowodowego organy podatkowe mogły przyporządkować poniesione w roku podatkowym koszty do poszczególnych rodzajów działalności zamiast bez pogłębienia dowodów przyjmować, że system prowadzonej ewidencji księgowej na to nie pozwalał. Nie wyjaśniając dokładnie stanu faktycznego błędnie zaliczono szereg kosztów bezspornie mających związek z przychodami podlegającymi opodatkowaniu do kosztów rozliczanych strukturą przychodów /rolnicze i pozarolnicze/, zawyżono też wskaźnik udziału przychodów z działalności rolniczej w przychodach ogółem. Należało powołać biegłego sądowego z zakresu księgowości, a ponieważ nie przeprowadzono tego dowodu w toku postępowania podatkowego, winien to uczynić sąd rozpoznający skargę. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i stwierdzając, że prowadzona przez Spółkę ewidencja finansowo-księgowa pozwalała jedynie na podział kosztów wskaźnikiem udziału przychodów z produkcji rolnej w przychodach ogółem. W księgach nie wydzielono bowiem większości ponoszonych kosztów w sposób umożliwiający zakwalifikowanie do rodzaju wykonywanej działalności, co nie pozwoliło na bezpośrednie przyporządkowanie kosztów. Szczegółowo ustosunkowano się do wszystkich zarzutów merytorycznych i podniesiono, że przeprowadzono niezbędne dowody, a ewentualny biegły księgowy nie mógłby ich oceniać z punktu widzenia przepisów podatkowych, gdyż to było kompetencją organów prowadzących postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 24 ust. 1 Ordynacji podatkowej stanowił, że organ podatkowy, w drodze decyzji, określa wysokość straty poniesionej przez podatnika, jeżeli wysokość straty różni się od wysokości wynikającej ze złożonej deklaracji, a poniesienie straty, zgodnie z przepisami prawa podatkowego, uprawnia do skorzystania z ulg podatkowych. Żadna ze stron nie zwróciła uwagi na to, że przepis mówi o "wysokości" straty, natomiast strata "0 złotych" nie istnieje, bowiem jej po prostu nie ma. Nie mógł jednak nie zwrócić na to uwagi sąd w czasie kontroli legalności decyzji w związku z wniesioną skargą, skoro zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy sąd miał obowiązek stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji jako wydanych bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji, skoro rozstrzygnięcie ograniczało się w istocie nie do "określenia wysokości straty", ale stwierdzenia, że strata wykazana przez stronę w skorygowanej deklaracji podatkowej ani żadna inna nie istnieje. Dopiero art. 21 b pkt 2 Ordynacji podatkowej, wprowadzony ustawą z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 143, poz. 1199/, który zgodnie z jej art. 27 wszedł w życie z dniem 1 września 2005r., mógłby stanowić podstawę do ewentualnego rozstrzygnięcia decyzją podatkową, że mimo wykazania przez podatnika w deklaracji podatkowej straty w rzeczywistości osiągnął on dochód w określonej wysokości, nieprzewidującej powstania zobowiązania podatkowego. W sytuacji prawnej istniejącej w czasie wydawania zaskarżonej decyzji, gdy nie było podstawy do określenia w drodze decyzji ani wysokości takiego dochodu, ani braku wystąpienia straty /to jest straty "w wysokości 0 złotych"/, należało albo rozważyć istnienie możliwości pogłębienia ustaleń faktycznych, albo umorzyć prowadzone postępowanie jako bezprzedmiotowe. W związku z powyższym przedwczesne byłoby ustosunkowywanie się do zarzutów, podniesionych w skardze. Wyrok w części dotyczącej kosztów znajduje oparcie w art. 200 i art. 209 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.