I SA/Wr 910/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek (spr.), Asesor WSA Dagmara Dominik, Protokolant Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 listopada 2007 r. przy udziale --- sprawy ze skargi A. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku rolnym za okres od 1992 do 2002 r. uchyla zaskarżoną decyzję. W dniu [...] roku od A. i A. W. wpłynął do organu podatkowego pierwszej instancji wniosek z dnia [...] roku o stwierdzenie nadpłaty w podatku rolnym za okres od 1992 roku do 2002 roku w kwocie 37.000 zł wraz z należnymi odsetkami. Z uzasadnienia wniosku wynika, że organ podatkowy pierwszej instancji naliczył stronie podatek niezgodnie z obowiązującymi przepisami. W wyniku tych działań strony zapłaciły podatek w wysokości wyższej od należnej o 37.000 zł. Powyższe nieprawidłowości zostały ujawnione przez Regionalną Izbę Obrachunkową w J. G. w roku 2003. Strony wniosły także o natychmiastowe wycofanie tytułów wykonawczych z Urzędu Skarbowego w J. G. w kwocie 12.000 zł z tytułu zaległości podatkowej, który prowadzi egzekucję ze świadczeń emerytalnych. Wójt Gminy J. W. decyzją z dnia [...] roku nr [...] odmówił stronom stwierdzenia nadpłaty w podatku rolnym za okres od 1992 do 2002 roku w kwocie 37.000 zł. W związku z odwołaniem stron decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] roku [...] i przekazana organowi podatkowemu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Z uzasadnienia decyzji wynika, że wyjaśnienia przez organ podatkowy pierwszej instancji wymaga charakter złożonego wniosku tj. czy chodzi o nadpłatę w podatku rolnym czy w podatku od nieruchomości. Organ podatkowy pierwszej instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] roku nr [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku rolnym za okres od 1999 do 2002 roku w kwocie 37.000 zł jako bezprzedmiotowe. Decyzja ta została również uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] roku nr [...] i przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi podatkowemu pierwszej instancji celem uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie. Ostatecznie Wójt Gminy J. W. decyzją z dnia [...] roku nr [...] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku rolnym za okres od 1992 roku do 2002 roku w kwocie 37.000 zł. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wyjaśnił, że organ podatkowy pierwszej instancji otrzymał wniosek stron o stwierdzenie nadpłaty w dniu 22 lutego 2005 roku i dotyczy on nadpłaty podatku rolnego za lata 1992-2002. Zatem prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasło zgodnie z art. 80 § 1 i § 2 jak i prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty zgodnie z art. 79 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Ponadto organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że w kolejnych latach podatkowych organ podatkowy pierwszej instancji nie wydawał stronom decyzji na podatek rolny i strony podatku rolnego nie płaciły. Nie deklarowały również do opodatkowania gruntów podlegających podatkowi rolnego co oznacza bezprzedmiotowość postępowania w sprawie nadpłaty w podatku rolnym za okres 1992-2002. W odwołaniu od tej decyzji podatnicy argumentowali, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego złożyli deklaracje w dniu 28 marca 2006 roku korygujące podatek od nieruchomości i podatek rolny za lata 2000 do 2005 na sumę 86.369 zł. W odwołaniu strony podają, że organ podatkowy wyłudził od nich nienależne świadczenia. W roku 2003 w wyniku odwołania od decyzji organ podatkowy zmniejszył stronom zobowiązanie podatkowe z kwoty 12.883,40 zł na kwotę 3.998,96 zł. Natomiast taki sam podatek został naliczony za rok 2004. W roku 2005 ustalono stronom podatek w kwocie 49.420 zł, pomimo iż nie było żadnych podstaw do naliczenia tak wysokich kwot. Takie ustalenie podatku strony uważają za korupcję. W swoich wnioskach strony powołując się na dokumenty dołączone do odwołania z dnia [...] roku wnoszą o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości i rolnym za okres od 2000 do 2005 roku w wysokości 37.000 zł oraz naliczenia kwoty 45.262,70 zł jako podatku nienależnego za 2005 rok. W toku rozprawy przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym A. W., który na rozprawie działał również jako pełnomocnik swojej żony A. W. cofnął wniosek o stwierdzenie nadpłaty z tytułu podatku rolnego za lata 1992-2002. Jednocześnie stwierdził, że wyliczona przez strony kwota nadpłaty w wys. 37.000 zł dotyczy lat 2000, 2001 i 2002 i złożył do protokołu wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych organu podatkowego pierwszej instancji za lata 2000, 2001 i 2002 ustalających stronom zarówno podatek rolny jak i podatek od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżona decyzją uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie. W ocenie SKO że zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe dla osoby fizycznej powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Za nadpłatę uważa się stosownie do art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Zatem w rozpatrywanej sprawie nadpłata mogłaby powstać po zapłaceniu przez strony zobowiązania podatkowego w kwocie wyższej niż ta która została ustalona w decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Skoro zatem w prowadzonym postępowaniu na wniosek stron o stwierdzenie nadpłaty za lata 1992 do 2002 strona nie twierdziła, że zapłaciła wyższe kwoty podatku od ustalonych w decyzjach za poszczególne lata to cofnięcie wniosku na rozprawie należy uznać za uzasadnione. Decyzja stron skutkuje uchyleniem rozpatrywanej decyzji i umorzeniem postępowania w sprawie stosownie do art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie wyjaśniło stronie w stronie, że złożony na rozprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ustalających stronom zobowiązanie podatkowe za rok 2000, 2001 i 2002 będzie przedmiotem odrębnego postępowania. W skardze na powyższą decyzje skarżący podnoszą zarzuty co do wysokości i prawidłowości ustalenia zobowiązania podatkowego W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, wyjaśniają, że skarżący w swojej skardze nie kierują pod adresem decyzji strony przeciwnej żadnych zarzutów. Treść skargi pokrywa się z treścią odwołania oraz innych pisma kierowanych do organu podatkowego i dlatego nie jest możliwe ani wyspecyfikowanie zarzutów skarżących a w konsekwencji ustosunkowanie się do tych Zatem wydaje się prawdopodobne, że treść zaskarżonej decyzji nie jest dla stron zrozumiała. Wojewódzki Sąd Administracyjny Zważył co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że przy wydawaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z brzmienia skargi oraz z całości przedkładanych w toku sprawy dokumentów oraz z formułowanych zarzutów wynika w sposób oczywisty, że celem podatników jest określenie wysokości podatków obciążających posiadane przez nich nieruchomości. Słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze dwukrotnie uchylało decyzje organu I instancji wskazując na konieczność niewątpliwego ustalenia co jest rzeczywistym przedmiotem wniosku strony, podkreślając przy tym, że nie można ograniczyć się do literalnego rozumienia użytych we wniosku określeń, skoro pozostają one w sprzeczności z przedstawianymi zarzutami i dokumentami. Jednocześnie Kolegium postąpiło sprzecznie z własnymi wskazówkami, formalistycznie traktując złożone przez podatnika oświadczenie o intencji wzruszenia decyzji podatkowych w trybie nadzwyczajnym jako cofniecie wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Z protokołu rozprawy nie wynikaj przy tym aby strona została – w sposób zrozumiały dla niej- pouczona o skutkach prawnych cofnięcia wniosku o stwierdzenie nadpłaty i złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym W art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej wyrażono zasadę informowania podatnika o treści przepisów prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Zasad ta ma umożliwić podatnikowi obronę jego praw i wybór prawidłowego postępowania. Dotyczy ona oczywiście nie tylko przepisów materialnego prawa podatkowego ale i przepisów o postępowaniu podatkowym. Zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny i orzecznictwa "Należy oczekiwać - i wymagać - od organu podatkowego, by udzielał stronie nie orientującej się w zawiłościach procedury stosownych informacji." ( wyrok NSA z 27.02.2002 sygn. akt III SA 2055/00 M.Podat. 2002/7/45). "W sytuacji wątpliwości, co do treści żądania strony organ powinien, kierując się art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej, wyjaśnić rzeczywistą wolę stron, udzielając jej przy tym odpowiednich wyjaśnień i wskazówek, co do konsekwencji rozpatrzenia żądania w określonym trybie". (wyrok wsa w Gdańsku z 04.10.2005r sygn. akt I SA/Gd 350/05 LEX nr 235147). W ponownym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno więc rozważyć, czy złożone oświadczenie jest w istocie nowym wnioskiem czy też sprecyzowaniem żądania. Dodatkowo, wskazać należy, że zaskarżona decyzja narusza także art. 233 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze bowiem uchylając decyzje organu I instancji jednocześnie umorzyło postępowanie w sprawie- czyli wydało w istocie rozstrzygnięcie tożsame z orzeczeniem organu I instancji. Reasumując, na skutek naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały, zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Nie mogą być brane po uwagę zarzuty sformułowane w skardze, jako że odnoszą się one do wysokości zobowiązań podatkowych, które do tej pory nie były przedmiotem rozstrzygnięci organów podatkowych. Wydane dotychczas decyzje dotyczyły tylko formalno- prawnych ram sprawy i ustalenia co jest przedmiotem postępowania, nie zaś do kwestii merytorycznych. Ponieważ zaskarżona decyzja dotyczyła, nie podlegała wykonaniu w drodze egzekucji. Wobec tego nie było celowe orzekanie o jej wykonalności.