I SA/Wr 913/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności jako członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług za styczeń 2003 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że ma na utrzymaniu trójkę dzieci w wieku 10, 12 i 15 lat, nie posiada żadnego majątku, w tym samochodu, obligacji, środków pieniężnych na rachunku bankowym. Z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Od 1 maja 2008 r. pozostaje bez pracy i jest w trakcie jej poszukiwania. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z dziećmi i posiada nieruchomość niezabudowaną w Ż. (2.400 m2) – obecnie zajętą na rzecz Urzędu Skarbowego. Oświadczył, że żadna z osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiada własnego majątku. Dodał, że na dzień składania wniosku posiada liczne zobowiązania w kwocie ponad 10.000.000 zł, z których część jest sporna (prowadzone jest w ich przedmiocie postępowanie sądowe). Na wezwanie referendarza sądowego skarżący przedłożył dodatkowo własne zeznanie podatkowe za 2008 r., akt notarialny małżeńskiej umowy majątkowej o rozdzielności, wyciągi z dwóch rachunków bankowych ZPC "A" oraz zawiadomienie z dnia 29 marca 2007 r. o zajęciu wynagrodzenia skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z zaległościami podatkowymi w łącznej wysokości ponad 10.000.000 zł. Z powyższych dokumentów wynika, że wnioskodawca w 2008 r. nie uzyskał żadnego dochodu ze stosunku pracy, rozdzielność majątkowa małżeńska została ustanowiona w 1998 r., a na rachunkach bankowych, których wyciągi zostały przedłożone, saldo wynosi 0 zł i (-) 17zł. Ponadto skarżący, uzasadniając brak żądanych dokumentów dotyczących stanu finansowego jego żony, podkreślał, że nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, nie posiadają żadnych wspólnych oszczędności, rachunków bankowych, lokat ani żadnego innego wspólnego majątku. Wskazał, że w 2008 r., pomimo świadczenia pracy na rzecz swoich pracodawców, nie otrzymał wynagrodzenia w związku z trudną sytuacją finansową przedsiębiorstw, w których był zatrudniony. Począwszy od 1 lipca 2009 r. podjął pracę w "B" Sp. z o.o. z wynagrodzeniem 700 zł brutto, na stanowisku administratora obiektu (który do tej pory od 2005 r. administrował nieodpłatnie), położonego pod adresem wskazanym przez skarżącego jako adres do korespondencji. Nie posiada żadnych środków transportu i nie korzysta z żadnej formy wsparcia państwowego. W okresie pozostawania bez zatrudnienia w zaspokajaniu podstawowych potrzeb egzystencjalnych pomagało mu liczne rodzeństwo oraz bliższa i dalsza rodzina. Sporadycznie zajmował się też zbieraniem złomu i innych surowców wtórnych. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Mając na uwadze przedstawione okoliczności oraz przytoczoną regulację prawną, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, ze nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w której wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 188 zł. Przede wszystkim skarżący podał, że ma na utrzymaniu troje dzieci w wieku szkolnym, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wskazał też, że przez cały 2008 r., aż do 30 czerwca 2009 r. nie uzyskiwał żadnego dochodu. Dopiero od 1 lipca 2009 r. uzyskuje dochód w wysokości 700 zł brutto. Trudno natomiast dać wiarę oświadczeniu, że czteroosobowa rodzina utrzymywała się do tej pory tylko z pomocy najbliższych i obecnie dodatkowo z wynagrodzenia skarżącego. Wnioskodawca też nie podał zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, które – niezależnie od wysokości dochodów, i tego, przez kogo są pokrywane – zawsze można określić i wskazać źródło ich finansowania. Ponadto należy zauważyć, że nie zostały przedłożone dokumenty dotyczące stanu finansowego żony wnioskodawcy. Nieuzasadnione jest w tym względzie powoływanie się na rozdzielność majątkową ustanowioną między małżonkami. Przepis art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakłada bowiem na małżonków obowiązek wzajemnego wspierania się i udzielania sobie pomocy, niezależnie od ustanowionego ustroju majątkowego. Powyższy obowiązek ma istotne znaczenie przy ponoszeniu kosztów sądowych, które stanowią rodzaj świadczeń publicznych. Co do tych ostatnich natomiast obowiązuje powszechny obowiązek ich ponoszenia, zgodnie z art. 84 Konstytucji RP. Niewątpliwie Konstytucja również zapewnia w art. 45 ust. 1 prawo do sądu, które realizowane jest między innymi poprzez możliwość wniesienia o przyznanie prawa pomocy w postępowaniach sądowych. Przy czym przepisy ustaw regulujące tę instytucję stawiają warunek wykazania okoliczności, które wskazywałyby na brak możliwości ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie sądowej. Zwrócić też trzeba uwagę, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, winna być brana pod uwagę nie tylko jej sytuacja finansowa i majątkowa, ale również rodzinna. Powyższe wynika z treści przepisu art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wzywa do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w przypadku wątpliwości co do stanu finansowego, majątkowego lub rodzinnego wnioskodawcy. Co do sytuacji rodzinnej skarżącego, który został wezwany do przedłożenia stosownych oświadczeń i dokumentów mających wyjaśnić powstałe wątpliwości, nie wiadomo natomiast, czy i w jakiej części trójka dzieci jest utrzymywana przez jego żonę ani jakie są przyczyny prowadzenia oddzielnego gospodarstwa domowego, gdyż rozdzielność majątkowa nie stanowi w tym zakresie uzasadnienia. Powyższe wątpliwości uniemożliwiają w rezultacie dokonanie realnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Odnosząc się do faktu ciążących na skarżącym zobowiązań w kwocie ponad 10.000.000 zł, co do których toczy się postępowanie egzekucyjne w administracji, to należy zwrócić uwagę, że jego stan majątkowy oraz wykazane dochody uniemożliwiają egzekwowanie tych zobowiązań. Tym samym powyższa okoliczność pozostaje bez znaczenia dla rozpoznania niniejszego wniosku. W tym stanie rzeczy stwierdzić należało brak podstaw do przyznania prawa pomocy i dlatego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.