I SA/Wr 919/19

WyrokWSA we Wrocławiu2020-03-10

Skład orzekający: Annetta Makowska-Hrycyk, Dagmara Dominik-Ogińska, Piotr Kieres

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy błędne oznaczenie strony postępowania w postanowieniu organu odwoławczego, polegające na wskazaniu jako adresata podmiotu, który nie jest stroną postępowania (spółki z o.o. zamiast spółki komandytowej), stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postanowienia i jego uchylenia przez sąd administracyjny?
Ratio decidendi
Błędne oznaczenie strony postępowania w postanowieniu organu odwoławczego, polegające na skierowaniu go do podmiotu, który nie jest stroną postępowania (spółki z o.o. zamiast spółki komandytowej), stanowi istotną wadę prawną, która obliguje sąd administracyjny do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) PPSA, jako naruszającego przepisy prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka wada może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. sp.k. złożyła deklarację VAT-7 za czerwiec 2018 r. z wykazaną nadwyżką podatku naliczonego do zwrotu. Organ pierwszej instancji wszczął kontrolę podatkową i kilkukrotnie przedłużał termin zwrotu podatku, powołując się na konieczność uzyskania wyjaśnień i dokumentów. Organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie o przedłużeniu terminu. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając istotną wadę prawną w postaci błędnego oznaczenia strony postępowania przez organ odwoławczy.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. oraz zasądzono od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz A spółki z o.o. sp.k. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska Sędzia WSA Piotr Kieres po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym- w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi A spółki z o.o. sp.k. z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym podatkiem od towarów i usług za czerwiec 2018 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz A spółki z o.o. sp.k. z siedzibą we W. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi A sp. z o.o. sp. k. we W. (dalej: skarżąca, spółka) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy) z [...] września 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: organ pierwszej instancji) nr [...] z [...] czerwca 2019 r. w sprawie przedłużenia do dnia 30 września 2019 r. terminu dokonania zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym podatkiem od towarów i usług w wysokości 157 601 zł wykazanej w deklaracji VAT-7 za miesiąc czerwiec 2018 r. zł Z akt sprawy wynika, że w dniu 25 lipca 2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynęła deklaracja VAT-7 skarżącej spółki za miesiąc czerwiec 2018 r. z wykazaną nadwyżką podatku naliczonego nad należnym podatkiem VAT w wysokości 157 601 zł do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni, czyli do dnia 24 września 2018 r. W celu sprawdzenia zasadności zwrotu podatku od towarów i usług za czerwiec 2018 r., organ pierwszej instancji w dniu 17 września 2018 r. wszczął wobec skarżącej spółki kontrolę podatkową w zakresie weryfikacji rozliczenia z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec 2018 r. Organ pierwszej instancji kolejnymi postanowieniami (z dnia 14 września 2018r., z dnia 16 listopada 2018 r. oraz z dnia 14 lutego 2019 r.) wydawanymi w trybie art. 247b 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2018 r. poz. 800 ze zm.; dalej: O.p.), przedłużał termin zwrotu. Postanowieniem nr [...] z dnia 14 września 2018 r., przedłużył termin dokonania zwrotu do dnia 30 listopada 2018 r. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi spółki w dniu 17 września 2018 r. Postanowieniem nr [...] z dnia 16 listopada 2018 r., przedłużył termin dokonania zwrotu do dnia 28 lutego 2019 r. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi spółki w dniu 26 listopada 2018 r. Postanowieniem nr [...] z dnia 14 lutego 2019 r. przedłużył termin dokonania zwrotu do dnia 30 czerwca 2019 r. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi spółki w dniu 21 lutego 2019 r. Objętym zarzutami skargi w niniejszej sprawie - postanowieniem nr [...] z dnia 14 czerwca 2019 r., przedłużył termin dokonania zwrotu do dnia 30 września 2019 r. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi Spółki w dniu 19 czerwca 2019 r. W uzasadnieniach postanowienia organ pierwszej instancji powołał się na konieczność oczekiwania na wyjaśnienia strony dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej oraz niejednoznaczność dotychczas udzielonych odpowiedzi. W zażaleniu strona zarzuciła naruszenie art. 125 § 1 O.p. polegające na naruszeniu przez organ zasady szybkości postępowania podatkowego poprzez przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej. Wskazanym na wstępie postanowieniem organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że długi czas trwania postępowania kontrolnego wynika ze skomplikowanego charakteru sprawy oraz z postawy kontrahenta skarżącej (wystawcy faktury) oraz postawy samej skarżącej. Organ zwrócił się kilkukrotnie z wezwaniami do kontrahenta skarżącej o przedstawienia dokumentów dokumentujących transakcję zawartą ze skarżącą w czerwcu 2018 r., jednakże wezwania te pozostały bez odpowiedzi, pomimo ich odebrania. Wezwania z 15 listopada 2018 r., z 16 stycznia 2019 r. oraz z 14 marca 2019 r. adresat odebrał w dniach wystosowania wezwań. Wezwanie z 29 kwietnia 2019 r. odebrane zostało w dniu 8 maja 2019 r. Tym samym organ podatkowy nie uzyskał odpowiedzi niezbędnych do potwierdzenia transakcji, wyjaśnienia stanu faktycznego w sposób zupełny i nie pozostawiający żadnych wątpliwości. Natomiast skarżąca w odpowiedzi na wezwania organu dwukrotnie wnosiła o przedłużenie wyznaczonego przez organ terminu do złożenia wyjaśnień i przedłożenia dokumentów. Skarżąca zwracała się o to pismami z 5 marca 2019 r., oraz z 24 czerwca 2019 r. Pismem z 24 czerwca 2019 r. pełnomocnik strony, w odpowiedzi na wezwanie z 10 czerwca 2019 r. wniósł o przedłużenie terminu na przedstawienie żądanych dokumentów do 10 lipca 2019 r. W skardze do tut. Sądu skarżąca wnosząc o uchylenie postanowienia drugiej instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zarzuciła naruszenie art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 ze zm.) poprzez bezpodstawne przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za badany okres, pomimo braku wskazania przesłanek i wątpliwości uzasadniających zastosowanie przedłużenia; art. 125 § 1 O.p. poprzez brak ustosunkowania się do zarzutów zażalenia; art. 120 O.p. i art. 121 § 1 O.p. poprzez naruszenie zasady legalizmu w postępowaniu podatkowym oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie należało uchylić, jednak z innych przyczyn, niż wskazano w skardze. Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi. Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie stroną skarżącą, zgodnie z danymi z Krajowego Rejestru Sądowego, jest spółka komandytowa: ,,A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka komandytowa". W pismach sama strona zamieszcza skróconą nazwę: "A Sp. z o.o. Sp. k.". Zarówno w nagłówku zawierającym określenie adresata decyzji, jak i uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy oznaczył stronę postępowania: "[...] Sp. z o.o.". Skierował więc postanowienie odwoławcze do innego podmiotu, niż strona tego postępowania. Trzeba też zauważyć, że organ odwoławczy nie wskazał strony w rubrum tej decyzji. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 3 O.p. oznaczenie strony postępowania jest obligatoryjnym elementem decyzji podatkowej. Błędne oznaczenie strony postępowania, w zależności od rodzaju błędu, pociąga za sobą różne skutki. Błąd polegający na potraktowaniu jako adresata decyzji podmiotu, który nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 133 O.p., jest istotną wadą; decyzja taka jako wadliwa podlega stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 O.p. (tak Babiarz Stefan i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI; WKP 2019 - komentarz, stan prawny: 1 kwietnia 2019 r., inne wydania (10); Art. 210 - Kabat Andrzej). W rozpoznawanej sprawie, w opinii Sądu, błędu organu odwoławczego w oznaczeniu strony jako spółki z o.o. nie można zakwalifikować jako oczywistej omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 215 O.p. Organ jako adresata postanowienia wskazał bowiem podmiot, który nie jest stroną postępowania – spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, tymczasem strona postepowania jest spółka komandytowa. Konsekwentnie też w ten sposób oznaczał stronę w uzasadnieniu postanowienia. W rezultacie więc postanowienia nie skierował do strony postępowania podatkowego. Co więcej, podmiot określony w nazwie decyzji, jest podmiotem istniejącym – ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym wspólnikiem (komplementariuszem) skarżącej spółki komandytowej. Siedzibą obu podmiotów jest ta sama miejscowość. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, nie sposób zaakceptować funkcjonowania w obrocie prawnym zaskarżonego postanowienia. Błąd organu odwoławczego, w myśl ww. poglądów piśmiennictwa, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę sprawie podziela, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 O.p. w postępowaniu administracyjnopodatkowym (skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie). Tym samym w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy stwierdzić wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., obligującej do uchylenia zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny. W tych okolicznościach ocena zarzutów merytorycznych skargi nie może być dokonana. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy będzie zobowiązany do prawidłowego oznaczenia strony postępowania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło