I SA/Wr 92/13

Dnia 28 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), Protokolant Ewelina Bedyńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 marca 2013 r. sprawy ze skargi L. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...].11.2012 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej we W., po rozpatrzeniu odwołania L. H. od decyzji tegoż organu z dnia [...].09.2012 r. (nr [...]) odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...].03.2004 r. (nr [...]) określającej wymienionej stronie zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. – decyzję pierwszej instancji utrzymał w mocy. Z ustalonych przez organ okoliczności faktycznych wynika, że L. H. pismem z dnia 21.08.2012 r. wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej we W. o stwierdzenie nieważności wskazanej przed chwilą decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...].03.2004 r., albowiem wydana została z rażącym naruszeniem szeregu przepisów materialnoprawnych i procesowych. Jako podstawę wniosku strona wskazała przepis art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: "O.P."). Wymienioną wcześniej decyzją z dnia [...].09.2012 r., Dyrektor Izby Skarbowej we W., powołując przepis art. 249 § 1 pkt 1 O.P. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej z dnia [...].03.2004 r. podnosząc, że upłynął 5-letni termin do zgłoszenia żądania. Organ zaznaczył, że przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 12.05.2004 r. w trybie art. 153 O.P., a prawidłowość tego doręczenia potwierdzona została w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22.04.2010 r. (sygn. akt III SA/Wr 679/09) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.02.2012 r. (sygn. akt II FSK 1584/10). W odwołaniu L. H. stwierdził, iż decyzja wymiarowa nie została jej doręczona w prawidłowy sposób, natomiast w sprawie sądowej dotyczącej zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie zbadano tego, która z dwóch decyzji wydanych w stosunku do strony, była faktycznie przedmiotem próby doręczenia. Według odwołania, początek biegu 5-letnigo terminu na zgłoszenie żądania wyznacza "prawidłowe doręczenie" a nie "domniemanie doręczenia". Z uwagi na wadliwe doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...].03.2004 r. (nr [...]), decyzja ta jest nieostateczna. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...].11.2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. Organ ponownie podkreślił, że prawidłowość doręczenia potwierdziły sądy administracyjne, zaś zarzuty dotyczące braku ostateczności decyzji wymiarowej kłócą się z treścią żądania uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji, dotyczącego z natury rzeczy decyzji ostatecznych. Dalej Dyrektor Izby Skarbowej przypomniał, że celem doręczenia decyzji wymiarowej poborca skarbowy udał się w dniu 12.05.2004 r. do ustanowionego w sprawie pełnomocnika strony, który po kontakcie telefonicznym z L. H. – odmówił odbioru decyzji, powołując się na zawiadomienie organu o odwołaniu pełnomocnictwa w drodze pisma nadanego wcześniej na poczcie. Tymczasem zawiadomienie o odwołaniu pełnomocnictwa zostało złożone osobiście w siedzibie organu w tym samym dniu (12.05.2004 r.), co uzasadniało stanowisko, że miało to miejsce już po odmowie odbioru pisma przez pełnomocnika. W sumie więc należało przyjąć, że doręczenie zostało dokonane w dniu 12.05.2004 r. w trybie art. 153 O.P. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uchylenie decyzji obydwóch instancji podatkowych, strona zarzuciła naruszenie art. 120 w związku z art. 137 § 4 O.P. i art. 101 K.c., a także art. 122 w związku z art. 187, art. 153, art. 247 § 1 pkt 3, art. 122 w zw. z art. 144, art. 249 § 1 pkt 1 O.P. W uzasadnieniu skargi przede wszystkim podważono stanowisko organu odnośnie prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej. Wskazano, że odwołanie pełnomocnictwa nie ma określonej w przepisach formy prawnej, stąd bazowanie na momencie pisemnego powiadomienia organu nie jest uzasadnione, tym bardziej, że nie zostało ustalone, o której dokładnie godzinie zawiadomienie o odwołaniu pełnomocnictwa wpłynęło do siedziby organu (w stosunku do próby doręczenia decyzji pełnomocnikowi w tym samym dniu). Stwierdzono, że z treści notatki poborcy skarbowego, który próbował dokonać doręczenia wynika, że chodziło o jedną decyzję (użył liczby pojedynczej), podczas gdy organ uznał doręczenie dwóch decyzji (przedmiotowej oraz decyzji dotyczącej zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 1998 rok). Wątpliwości w tym zakresie zostały uwzględnione z niekorzyścią dla strony. Strona uważa, że w efekcie braku doręczenia w terminie przyjętym przez organ należało uznać, że skarżący miał możliwość zapoznania się z treścią decyzji dopiero w drugim kwartale 2012 r., co oznaczało, że nie upłynął termin do złożenia żądania stwierdzenia nieważności decyzji z art. 249 § 1 pkt 1 O.P. Obowiązkiem organu było merytorycznie rozpoznać wniosek i stwierdził nieważność decyzji, gdyż w sposób rażący naruszała szereg wskazanych we wniosku przepisów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga nie była uzasadniona. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej, unormowana w przepisach rozdziału 18 działu IV ustawy Ordynacja podatkowa ma charakter nadzwyczajny i dotyczy jedynie decyzji (postanowień) ostatecznych (art. 247 § 1 ab initio). Decyzjami ostatecznymi są decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym (art. 128 zd. 1 O.P.). Decyzją ostateczną jest więc także decyzja organu pierwszej instancji, od której strona w ustawowym terminie nie wniosła odwołania (art. 223 § 2 O.P.) Jednym z warunków merytorycznego rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji jest jego wniesienie przed upływem 5 lat od dnia doręczenia decyzji (art. 249 § 1 pkt 1 O.P.). W niniejszej sprawie organ podatkowy odmówił wszczęcia postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...].03.2004 r. (nr [...]) określającej L. H. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. w wysokości 275.956,50 zł oraz odsetki od zaległości podatkowej. Pięcioletni termin na wniesienie żądania stwierdzenia nieważności decyzji, jak to wynika z art. 249 § 1 O.P., liczony jest od dnia doręczenia decyzji. Zdaniem skarżącego wymieniony termin pięcioletni nie upłynął, gdyż stronie decyzja z dnia 29.03.2004 r. została doręczona dopiero w drugim kwartale 2012 roku. Trzeba zauważyć, że zagadnienie terminu i skuteczności (prawidłowości) doręczenia wskazanej obok decyzji (oraz decyzji wymienionego organu z dnia [...].03.2004 r., nr [...], określającej zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 1998 rok) było przedmiotem oceny w postępowaniu sądowym ze skargi L. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...].08.2009 r. (Nr [...]) w sprawie stanowiska wierzyciela uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyrokiem z dnia 22.04.2010 r. (sygn. akt III SA/Wr 679/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę strony uznając, że w sprawie egzekucyjnej zasadnie przyjęto, iż doręczenie obydwóch wymienionych decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. zostało dokonane w dniu 12.05.2004 r. w trybie art. 153 ustawy Ordynacja podatkowa. Sąd uznał, że pełnomocnik K. D. w chwili doręczania jej decyzji (w dniu 12.05.2004 r. w S., przed rozmową telefoniczną z mocodawcą przeprowadzoną w obecności doręczającego) nie wiedziała o odwołaniu pełnomocnictwa, zaś skarżący powiadomienia organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa dokonał na piśmie wprawdzie w tym samym dniu, jednakże po odmowie odbioru przesyłki przez pełnomocnika. Ponieważ cofnięcie pełnomocnictwa jest czynnością odwrotną do jego udzielenia, to i tryb jego składania oraz cofania winien być taki sam, a zatem cofnięcie pełnomocnictwa wywiera skutki prawne od czasu dołączenia pisma informującego o cofnięciu do akt sprawy. Tak więc w chwili doręczania przesyłki, K. D. powinna była być traktowana jako umocowana skutecznie w charakterze pełnomocnika strony, wobec czego odmowa przyjęcia przez nią decyzji zrodziła następstwa prawne przewidziane w art. 153 § 2 O.P. Ponadto zdaniem Sądu organy niewadliwie przyjęły, że przedmiotem doręczenia były obie decyzje podatkowe. W wyroku podkreślono przy tym, że skoro pełnomocnik odmówiła odbioru przesyłki, nieuprawnione było przekonanie strony skarżącej, że przesyłka zawierała tylko jedną decyzję. Skargę kasacyjną wywiedzioną od powyższego wyroku przez L. H. oddalił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24.02.2012 r. (sygn. akt II FSK 1584/10). Sąd kasacyjny odpierając zarzuty skargi ocenił, że z ustalonych w sprawie okoliczności wynikało, iż w chwili dokonywania doręczenia organ nie wiedział o odwołaniu pełnomocnictwa, co więcej informacji takiej nie posiadała również K. D., która jako pełnomocnik była zobowiązana do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego. Sam fakt wycofania pełnomocnictwa w trakcie rozmowy telefonicznej pozostawał zaś bez wpływu na skuteczność doręczenia decyzji. Za uzasadniony należało również uznać wniosek, że pismo o wypowiedzeniu pełnomocnictwa zostało złożone w urzędzie skarbowym osobiście już po doręczeniu decyzji, skoro L. H. w rozmowie telefonicznej twierdził, że pismo takie przesłał pocztą. Sąd drugiej instancji skonstatował, że w momencie doręczenia decyzji podatkowych nie mogło być mowy o braku umocowania do reprezentowania strony przez K. D., a także iż w zaskarżonym wyroku trafnie zwrócono uwagę, że dla skutecznego odwołania pełnomocnictwa konieczne jest zachowanie formy, w jakiej pełnomocnictwo powinno być udzielone. Niezależnie od tego, że Sąd w obecnym składzie jako trafne ocenia wnioski i argumentację sądów orzekających w sprawie egzekucyjnej (wymienionej), to przede wszystkim należy podnieść, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przepadkach w ustawie przewidzianych także inne organy. Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów sprawia, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Inaczej zagrożone byłoby ratio legis art. 170 p.p.s.a. polegające na zagwarantowaniu spójności i logiki działania organów państwa oraz na zapobieżeniu współistnieniu w obrocie prawnym orzeczeń nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (przykładowo: wyrok NSA z dnia 17.11.2011 r., sygn. akt I FSK 3/11, publ. LEX nr 1148559, postanowienie NSA z dnia 24.04.2012 r., sygn. akt II FSK 805/12, publ. LEX nr 1137669). Skoro więc w prawomocnym orzeczeniu sądowym stwierdzono, że przedmiotowa decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. została doręczona skutecznie w dniu 12.05.2004 r., to zasadnie w niniejszej sprawie przyjęto, że upłynął pięcioletni termin wyznaczony do złożenia przez skarżącego żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji. Jedynie na marginesie trzeba zwrócić uwagę stronie na bezpodstawność jej twierdzeń odnośnie tego, że orzekające poprzednio sądy nie oceniały kwestii, jakie faktycznie decyzje były przedmiotem doręczenia K. D. (pełnomocnikowi) w dniu 12.05.2004 r. Przeciwny tym twierdzeniom skarżącego wniosek wynika nie tylko z tego, że zarzuty egzekucyjne uznano za nieuzasadnione w odniesieniu do wszystkich tytułów wykonawczych, wystawionych na podstawie obydwóch decyzji (w następstwie uznania doręczenia decyzji), ale także wprost z wypowiedzi WSA we Wrocławiu powyżej przytoczonej. Ubocznie także należy zaznaczyć, że nieprawdziwe jest twierdzenie strony odnośnie możliwości faktycznego zapoznania z treścią decyzji dopiero w drugim kwartale 2012 r. (w kontekście zachowania terminu do złożenia żądania stwierdzenia nieważności decyzji), gdyż z akt sprawy podatkowej wynika, że odpisy decyzji wydane zostały skarżącemu już w dniu 8.12.2004 r. (tom II, k. – 788). Dotąd powiedziane uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.