I SA/Wr 933/09

PostanowienieWSA we Wrocławiu2009-06-29

Skład orzekający: Barbara Koźlik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna ubiegająca się o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a jeśli tak, to w jakim zakresie?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obowiązek udowodnienia tej okoliczności spoczywa na wnioskodawcy i wymaga szczególnej staranności. W przypadku braku wykazania tej przesłanki, prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie częściowym, np. tylko w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli wnioskodawca nie dysponuje środkami na jego opłacenie, ale nie wykazał całkowitej niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów.
Stan faktyczny
Skarżący Z. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, powołując się na wiek, chorobę i niskie dochody z renty. W trakcie postępowania przedstawił dokumenty dotyczące swojego stanu majątkowego i dochodowego, które okazały się niespójne. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał całkowitej niemożności poniesienia kosztów sądowych, ale wykazał brak środków na opłacenie adwokata.
Rozstrzygnięcie
Postanowiono: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. K. i T. Ł.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2006 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący, Z. K., wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata uzasadniając, że ma 60 lat, jest schorowany i utrzymuje się z renty chorobowej w wysokości około 500 zł, która nie zaspokaja podstawowych wydatków na utrzymanie i lekarstwa. Dodał, że w podobnej sytuacji jest T. Ł.-K. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo wraz z córką (ur. w 1992 r.), nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dochód uzyskuje z tytułu renty chorobowej w wysokości 490,18 zł netto, co potwierdził załączając do wniosku kserokopię odcinka z renty z marca 2009 r. Na wezwanie Referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego, skarżący nadesłał zeznanie podatkowe za 2008 r. oraz akt notarialny – umowę o majątkowej rozdzielności małżeńskiej z T.Ł.-K., ustanowionej w 2002 r. Z zeznania podatkowego wynika, że w 2008 r. wnioskodawca uzyskał dochód z tytułu renty w wysokości 8.866 zł, a z działalności gospodarczej przychód w kwocie 24.311,17 zł i dochód (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu) – 515,09 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych rachunków bankowych, miesięczne wydatki, jakie ponosi, to koszty leczenia w wysokości około 100-130 zł oraz utrzymania mieszkania – około 170-220 zł. Zgodnie z umową o majątkowej rozdzielności małżeńskiej, prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Oświadczył też, że T. Ł.-K. nie osiąga dochodów pozwalających ponosić koszty sądowe. Skarżący posiada samochód ciężarowy marki Hanomag, rocznik 1968, którym dysponuje na podstawie umowy użyczenia. Jest też współwłaścicielem samochodów Volkswagen Polo, rocznik 1976 i 1981, które są użytkowane przez współwłaścicieli. Wszystkie wymienione samochody są bez wartości. Nieruchomość leżąca pod adresem wskazanym przez skarżącego jako adres zamieszkania, stanowi jego współwłasność z byłą żoną zamieszkała tamże z całą rodziną. Wnioskodawca wskazał, że nigdy nie korzystał z Pomocy Społecznej ani innych form wsparcia państwowego. Mieszka sam i utrzymuje się z własnych dochodów. Dodał, że jest osobą starszą, zmuszoną do prowadzenia działalności gospodarczej, mimo przewlekłej choroby. Obecnie, ze względu na stan zdrowia i niski dochód, działalności nie prowadzi. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że zwrot "gdy wykaże" wskazuje, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, przy czym wykazując te okoliczności, powinien dochować przy tym szczególnej staranności. Na obecnym etapie postępowania skarżący zobligowany jest do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Ewentualne przyszłe koszty sądowe, jakimi może zostać obciążony w związku z niniejszą sprawą, nie będą odbiegały od tej kwoty. W tym zakresie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków na ich pokrycie. Przede wszystkim należy zauważyć, że przedstawione przez niego informacje są niespójne. Podał bowiem, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką, a jego jedynym dochodem jest renta. Następnie, po wezwaniu do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, co miało na celu usunięcie wątpliwości co do jego sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, oświadczył, że mieszka sam i jest zmuszony do prowadzenia działalności gospodarczej. Wprawdzie dodał, że ze względu na stan zdrowia i niskie dochody, zaprzestał jej prowadzenia, jednak nie jest wiadome, czy działalność zakończył, czy zawiesił i czy w ostatnich miesiącach pozyskiwał z jej prowadzenia jakiekolwiek dochody. Z udzielonych informacji nie można też wywieść, skąd wnioskodawca uzyskuje środki finansowe na wyżywienie, odzież, środki czystości, a także na utrzymanie trzech samochodów. Dodać trzeba, że nie przedłożył żadnych dokumentów dotyczących stanu finansowego jego żony. Wyjaśnienia tutaj wymaga, że powoływanie się na rozdzielność majątkową ustanowioną pomiędzy małżonkami jest nieuzasadnione, gdyż w świetle art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mają oni obowiązek wzajemnego wspierania się i udzielania sobie pomocy. Jest to uzasadnione zwłaszcza w sytuacji, gdy chodzi o ponoszenie danin publicznych, do których należą również koszty procesu. Powyższe wątpliwości uniemożliwiały zatem dokonanie realnej oceny, czy skarżący jest w stanie zgromadzić środki na opłacenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł, a w przyszłości też na pokrycie pozostałych kosztów w podobnej wysokości. O ile jednak wnioskodawca nie wykazał, ze nie jest w stanie uiścić wskazanej wyżej kwoty, to informacje wynikające z przedłożonych kopii dokumentów, to jest z odcinka z renty i z zeznania podatkowego jednoznacznie wskazują, że nie dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie adwokata wyboru, którego wynagrodzenie może wynosić około 1000-2000 zł. Końcowo, na marginesie zwrócić trzeba uwagę, że mimo, iż stroną skarżącą jest Z. K. i T. Ł.-K., wniosek o przyznanie prawa pomocy złożył tylko skarżący. W konsekwencji przyznane prawo pomocy odnosi się tylko do wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło