I SA/Wr 944/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2013 r. i określenia podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT za miesiące I, II i III 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca, zastępowana przez radcę prawnego, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100.000 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od kilku lat toczy spór z organami podatkowymi, które domagają się zapłaty podatku od towarów i usług za lata od 2009 do 2014. Prowadzone postępowania podatkowe doprowadziły niemal do zaprzestania działalności gospodarczej i utraty kontraktów handlowych. W 2015 r. firma będąca jedynym źródłem utrzymania poniosła stratę w wysokości 3.169.298,61 zł, a w 2016 r. strata wyniosła 1.222.207,54 zł. Działalność gospodarcza nie przynosi przychodów, które pokryłyby koszty związane z zobowiązaniami z tytułu leasingów i kredytów, wynagrodzeń pracowników, należnych podatków i ZUS-ów. Rachunki bankowe są zajęte w postępowaniu egzekucyjnym i wszelkie środki pieniężne, które wpływają do firmy są przekazywane organowi egzekucyjnemu. Skarżąca zwróciła uwagę, że poniosła już znaczne wydatki na obronę prawną i opłaty sądowe. Jednocześnie nie mogła przewidzieć i zabezpieczyć się finansowo na wypadek wydanych decyzji organów skarbowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryka dotycząca stanu rodzinnego nie została wypełniona. Skarżąca podała natomiast, że posiada dom jednorodzinny o powierzchni 200 m2 i wartości 800.000 zł, objęty hipoteką i licznymi zajęciami komorniczymi. Posiada też objęte zajęciami środki transportu: samochód osobowy marki V [...], 3 naczepy cysterny i 2 ciągniki siodłowe V. Źródłem dochodów skarżącej jest tylko działalność gospodarcza z zerowym dochodem. Jako zobowiązania i stałe wydatki miesięczne wymienione zostały: kredyt na dom 5.300 zł, rachunki za media około 2.000 zł, leasingi firmowe 30.472,20 zł oraz ubezpieczenia majątkowe firmowe około 105.000 zł rocznie. Strona oświadczyła, że źródłem ich pokrycia jest bieżąca działalność gospodarcza. Mieszka razem z mężem, z którym ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Mąż aktualnie nie otrzymuje renty inwalidzkiej – odwołuje się od decyzji ZUS, gdyż jest niezdolny do pracy. Nieruchomość położona w S. jest własnością skarżącej, ustanowiona jest na niej hipoteka tytułem zabezpieczenia kredytu i objęta jest zajęciami egzekucyjnymi. Z kolei nieruchomość w Ż. jest aktualnie przewłaszczona przez wierzyciela w związku z udzieloną skarżącej pożyczką, której nie jest w stanie spłacić. Z przedłożonych dokumentów wynika, że w 2015 r. skarżąca uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 3.658.167,67 zł, ponosząc stratę w kwocie 3.169.298,61 zł. W 2016 r. przychód wyniósł 5.194.040,23 zł, a strata 1.274.769,85 zł. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2017 r., strona dokonała dostaw towarów i usług w tych miesiącach na kwoty odpowiednio 406.474 zł, 410.279 zł, 384.183 zł i 491.608 zł oraz nabyła towary i usługi związane z działalnością opodatkowaną w sierpniu, wrześniu i październiku o wartości 421.755 zł, 565.270 zł i 751.134 zł. Nadto strona oświadczyła, że od 2012 r., będąc właścicielką firmy A, jest nękana przez instytucje państwowe, w tym poprzez liczne kontrole skarbowe. Pomimo prowadzenia działalności przestrzegając prawa, wydano wobec niej wiele decyzji określających wysokie zobowiązania podatkowe, co doprowadziło ją do bankructwa. Skarżąca podjęła już działania zmierzające do likwidacji działalności i zwalnia wszystkich 24 pracowników. Zwróciła uwagę na poniesione straty dwa lata z rzędu, to jest w roku 2015 i 2016. Wszystkie posiadane środki (prawie 3.000.000 zł,) zostały przejęte w postępowaniu egzekucyjnym. Działania komornika uniemożliwiły dalsze prowadzenie działalności, gdyż – jak wyjaśniała – "wysłał zajęcia komornicze do kontrahentów kupujących towar – kosmetyki". W ocenie strony o tym, iż nie posiada środków finansowych świadczą postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego stwierdzające w uzasadnieniach nieściągalność należności. W załączeniu przedłożyła postanowienia w tym przedmiocie datowane na [...] września 2017 r. Nie zostały przedłożone wydruki z księgi podatkowej z wykazanym przychodem i dochodem/ stratą z działalności gospodarczej za wrzesień, październik i listopad 2017 r., szczegółowe zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków, wydruki historii rachunków bankowych, lokat i kart kredytowych za okres od sierpnia do listopada 2017 r. ani oświadczenie o źródłach finansowania profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie referendarza sądowego, udostępnione przez skarżącą dane nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższego strona nie wykazała. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. Tymczasem strona nie nadesłała wszystkich dokumentów, do czego została zobligowana pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. Natomiast dane z tych dokumentów, które zostały przedłożone, pozostają w całkowitej sprzeczności ze złożonymi oświadczeniami, a nadto dają podstawę do przyjęcia, iż strona miała możliwość zgromadzenia środków na opłacenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie, nawet jeżeli wynosi 100.000 zł, a także pozostałych kosztów sądowych. Strona, pomimo kontroli skarbowych, które – jak twierdzi – doprowadziły do zaprzestania działalności gospodarczej, nadal ją prowadzi, odnotowując niezmiennie, a przynamniej od 2015 r. kilkumilionowe obroty, a ich miesięczne wartości w 2017 r. wyniosły po kilkaset tysięcy złotych. Bez znaczenia jest zaś to, że jednocześnie odnotowuje straty. Dochód i strata są wynikiem ponoszenia mniejszych lub większych kosztów uzyskania przychodu, co oznacza, że przedsiębiorca ma środki na ich opłacenie lub zdolność do zaciągania tak znacznych zobowiązań. Zaznaczyć też trzeba, że wszystkie te trzy wartości: dochód, strata, koszty podatkowe, są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też to wartość przychodu jest najbardziej wymiernym punktem odniesienia dla oceny możliwości płatniczych ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. O powyższym świadczy okoliczność, na którą strona sama się powołuje – iż koszty bieżącego utrzymania (w tym opłacenie raty kredytowej w kwocie 5.300 zł i wydatków związanych z domem w wysokości około 2.000 zł) pokrywa z bieżącej działalności gospodarczej. Zatem powtórzyć należy, że zerowy dochód, oświadczony we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie może mieć wpływu na ocenę możliwości płatniczych skarżącej. Bez znaczenia pozostaje również okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej. Fakt, że należności pieniężne okazały się nieściągalne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest bowiem równoznaczne z brakiem posiadania jakichkolwiek środków. Z przedłożonych przez stronę postanowień organu egzekucyjnego wynika, że w 2016 r. przejęte zostały z rachunku bankowego środki w wysokości prawie 3.000.000 zł i od kontrahenta strony niewielka kwota. Poza tym poborca skarbowy wielokrotnie próbował się dostać na teren posesji należącej do strony i nie został wpuszczony, strona nie reagowała na wezwania. Budynek mieszkalny należący do skarżącej jest obciążony hipotekami w znacznej kwocie, w związku z czym jej sprzedaż nie gwarantowałaby pokrycia nawet części należności z tytułu zobowiązań podatkowych. W takich okolicznościach umorzono postępowanie egzekucyjne we wrześniu 2017 r. Pomimo tego faktu strona dokonywała dostaw oraz zakupów towarów i usług na kwoty po kilkaset tysięcy złotych przynajmniej w okresie od lipca do października 2017 r. (co wynika z przedłożonych za te miesiące deklaracji VAT-7). W tym stanie rzeczy brak było podstaw do przyjęcia, że strona nie ma możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów swego udziału w niniejszej sprawie, których winna się spodziewać przynajmniej od dnia wniesienia skargi, to jest od [...] sierpnia 2017r. Końcowo zauważyć wypada, że skarżąca ubiegała się już o przyznanie prawa pomocy niejednokrotnie również w innych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem, przedstawiając taką samą argumentację. Przykładowo w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1425/16, w której referendarz odmówił przyznania praw pomocy postanowieniem z dnia 9 marca 2017 r., strona również wskazywała, iż podjęła działania zmierzające do likwidacji działalności gospodarczej i zwalnia 23 pracowników. Tymczasem działalność jest prowadzona nadal na dużą skalę. Oznacza to tylko, iż oświadczeń wskazujących na brak środków, bankructwo, zakończenie działalności nie można było uznać za wiarygodne. Mając zatem na uwadze powyższe, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie powołanych przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.