I SA/Wr 949/02

WyrokWSA we Wrocławiu2004-05-12

Skład orzekający: Artur Mudrecki, Krzysztof Bogusz, Anna Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Narodowy Bank Polski (NBP) prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, co skutkuje obowiązkiem opodatkowania jego nieruchomości wyższymi stawkami podatku od nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Narodowy Bank Polski prowadzi działalność gospodarczą, która uzasadnia opodatkowanie jego nieruchomości wyższymi stawkami podatku od nieruchomości. Pomimo specyficznego statusu NBP jako banku centralnego, jego działalność, obejmująca operacje rynkowe, prowadzenie rachunków, udzielanie kredytów i osiąganie zysku, spełnia kryteria działalności gospodarczej, w tym cel zarobkowy i samoistny charakter. Sąd odrzucił argumenty skarżącego dotyczące odmiennego charakteru działalności NBP i jego statusu ustrojowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Narodowego Banku Polskiego – Oddział Okręgowy w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] o określeniu zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za okres od stycznia do września 2001 r. NBP kwestionował zastosowanie wyższych stawek podatkowych przewidzianych dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, argumentując, że jego działalność nie ma charakteru zarobkowego i nie jest typową działalnością gospodarczą. Organy podatkowe uznały jednak, że NBP prowadzi działalność gospodarczą, co uzasadnia zastosowanie wyższych stawek.
Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Asesor sądowy Anna Wójcik (spr.) Protokolant ref. stażysta Iwona Drzewiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2004 r. sprawy ze skargi Narodowego Banku Polskiego – Oddział Okręgowy w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do września 2001 r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpatrzeniu odwołania Narodowego Banku Polskiego – Oddział Okręgowy w O. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] określającej zaległość podatkową w podatku od nieruchomości za okres od stycznia do września 2001 r., decyzję tę utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, iż prawidłowym było stanowisko organu podatkowego I instancji o zastosowaniu wobec skarżącego, przy wymiarze podatku od nieruchomości za 2001 r., stawek podatkowych przewidzianych dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania o wadliwym zakwalifikowaniu NBP, będącego bankiem centralnym, a nie komercyjnym, jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, jak również argumentu, że działalność tego banku nie ma charakteru zarobkowego, a jej celem nie jest przysporzenie zysku. W szczególności wskazał, iż ocena charakteru podstawowych zadań NBP, wynikających z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim /Dz. U. nr 140 poz. 938 ze zm./ istotnie nie wskazuje, aby Bank ten był typowym podmiotem gospodarczym, ale zadania te są realizowane przy użyciu instrumentów ekonomicznych zmierzających do uzyskiwania dochodów. Podkreślono, że NBP przy realizacji swoich zadań wykonuje typowe czynności operacyjne takie jak prowadzenie rachunków bankowych, udzielanie kredytów refinansowych, udzielanie gwarancji i poręczeń, pobieranie odsetek od tych kredytów, które to działania są typowe dla działalności banków komercyjnych nastawionych na osiąganie zysku. Ponadto realizuje także zadania gospodarki dewizowej oraz osiąga określony zysk, którego część odprowadza do budżetu a pozostałą część przeznacza na działalność Banku. Wskazano także na przepis art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przewidujący dla NBP zwolnienie podmiotowe z tego podatku, co zdaniem organu II instancji również przemawia za usytuowaniem tego Banku w kategorii podmiotów prowadzących działalność gospodarczą i uzyskujących dochody. Całość powyższej argumentacji, zdaniem organu odwoławczego, w sposób dostateczny uzasadnia prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia w zakresie opodatkowania gruntów i budynków stanowiących własność Banku stawkami podatkowymi właściwymi dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy organ odwoławczy zaakceptował pogląd Prezydenta Miasta [...], iż zrównanie NBP z jednostkami budżetowymi w zakresie zwolnienia od podatków wynikające z art. 57 ustawy z dnia również przemawia za zasadnością rozstrzygnięcia, albowiem przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz. U. nr 9 poz. 31 ze zm./ nie przewidują dla tych jednostek zwolnienia z tego podatku. Organ I instancji rozstrzygnięcie swoje oparł na treści art. 21 § 3 i art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. nr 137 poz. 926 ze zm./ oraz uchwały Rady Miasta [...] nr [...] z dnia 28 grudnia 2000 r. określającej wysokość stawek podatku od nieruchomości na 2001 r. W skardze od rozstrzygnięcia organu odwoławczego zarzucono naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 3 ustawy o NBP oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, wyrażające się w bezpodstawnym rozszerzeniu definicji pojęcia działalności gospodarczej, zawartej w normie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej /Dz. U. nr 101 poz. 1178/ również na sferę działalności banku centralnego. Podkreślono, że pojęcie działalności gospodarczej należy w ścisły sposób odnosić do konkretnego stanu faktycznego, a wobec tego działalność NBP nie może być ujmowana jako zarobkowa działalność wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Wniosek taki nie daje się w szczególności wyprowadzić z faktu, że za określone zadania są pobierane określone opłaty, jak również z faktu wykonywania działalności dewizowej, albowiem zadania te ustawowo zostały przypisane temuż Bankowi jako centralnej bankowej instytucji dewizowej. Stanowisko organu odwoławczego co do gospodarczego charakteru działalności banku centralnego nie odpowiada zatem stanowi faktycznemu i jako naruszające wskazane wcześniej przepisy prawa materialnego nie może być uznane za prawidłowe. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z zasądzeniem na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko wraz z uzasadniającą je argumentacją i podkreślił, że dokonywane przez Bank operacje oparte są o zasady rynkowe, co pozwala temu Bankowi dysponować istotnymi środkami finansowymi także na cele komercyjne i osiągać zysk, którego część jest przeznaczana na własne potrzeby Banku. Dodatkowo powołano się na tożsame stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Rzeszowie wypowiedziane w wyroku z dnia 22 marca 2002 r. sygn. akt SA/Rz 2363/00, uzasadniające prawidłowość zastosowania wyższych, przewidzianych dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą, stawek podatku od nieruchomości w odniesieniu do innego Oddziału Okręgowego tego Banku, W piśmie z dnia 17 lipca 2002 r. strona skarżąca zgłosiła dalsze argumenty zmierzające do podważenia zasadności stanowiska organów podatkowych. Podkreślono szczególny status NBP działającego jako centralnego organu państwa, o szczególnym stopniu samodzielności wyrażającym się także w samodzielności jego organów i wykonującego wyłącznie zadania państwowe określone ustawą, z których pierwszoplanowym jest utrzymanie stabilnego poziomu cen. Jest to zasadniczym celem działania tego Banku, natomiast nie jest to działalność ukierunkowana głównie na osiągnięcie zysku. Zatem jest to cecha odróżniająca ten Bank od działalności typowych podmiotów gospodarczych, których zasadniczym motywem działania jest osiągnięcie zysku. Nie negując, że zysk taki w istocie jest przez ten Bank osiągany, skarżący podkreślił obowiązek odprowadzania części tego zysku do budżetu państwa i wskazał na inny charakter osiąganego zysku, a mianowicie, że jest to zysk bilansowy a nie zysk z prowadzonej działalności gospodarczej. Równocześnie podkreślił, że brak jest podstaw do zastosowania doń przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1998 r. - Prawo bankowe /Dz. U. Nr 140, poz. 939/, jako że NBP nie jest bankiem w rozumieniu tej ustawy i nie prowadzi komercyjnej działalności tak jak inne banki. Dodatkowo podkreślono, że Oddział Okręgowy NBP w O. nie wykonuje czynności wymienionych w art. 51 ustawy o NBP /nie dokonuje obrotu wartościami dewizowymi i nie prowadzi innych rachunków oprócz rachunków budżetu/, a całość nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania zajmowana jest na cele wyłącznie statutowe. Powyższe argumenty przemawiają, zdaniem skarżącego, za bezzasadnością poglądu organów I i II instancji, że działalność prowadzona przez skarżącego nosi cechy działalności gospodarczej w rozumieniu zarówno przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz. U. nr 41 poz. 324 ze zm./ jak i ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej /Dz. U nr 101 poz. 1178 ze zm./. Końcowo podkreślono odmienne, niż prezentowane w sprawie będącej przedmiotem sporu, stanowisko innych organów podatkowych w poszczególnych regionach kraju co do stawek podatku od nieruchomości należących do NBP i powołano się na wyrok NSA O/Z w Lublinie z dnia17 kwietnia 2002 r. sygn. akt I SA/Lu 1074/01 oraz na uchwałę NSA z dnia 12 listopada 2001 r. FPS 11/01. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm./, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższego kryterium należy stwierdzić, że przy rozstrzygnięciu sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy ani też do tego rodzaju naruszenia norm prawa procesowego, które mogłyby mieć istotny wpływ na jej wynik. Powoduje to konieczność oddalenia skargi stosownie do treści art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 poz. 1270/. Na wstępie stwierdzić należy, że istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy strona skarżąca obowiązana była do zapłaty podatku od nieruchomości według wyższych stawek, obowiązujących dla nieruchomości /gruntów i budynków/ związanych z działalnością gospodarczą, czy też powinna była uiszczać ten podatek według stawek przez siebie zadeklarowanych /niższych/, obowiązujących dla kategorii: "pozostałe budynki lub ich części" oraz "grunty pozostałe". Samo istnienie obowiązku podatkowego w tym podatku nie jest zatem podważane, sporna jest natomiast wysokość zobowiązania w tym podatku, będąca pochodną właściwej jego stawki, której wysokość jest z kolei uzależniona od sklasyfikowania nieruchomości Banku jako związanych, bądź nie, z działalnością gospodarczą. Z tego zatem względu bezzasadny jest zarzut skargi o naruszeniu prawa materialnego polegającym na błędnym zastosowaniu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż przepis ten dotyczy przede wszystkim określenia obowiązku podatkowego w tym podatku, a ten nie jest przecież kwestionowany /sporne są wyłącznie stawki podatku/, a nadto wskazuje on na opodatkowanie budowli, gdy tymczasem w rozpatrywanej sprawie przedmiotem opodatkowania objęte są budynki, co wynika wprost z deklaracji złożonej przez podatnika. W stanie prawnym obowiązującym w okresie od stycznia do września 2001 r., czyli objętym zaskarżonym rozstrzygnięciem, maksymalna wysokość stawek dla podatku od nieruchomości uchwalanych przez radę właściwej gminy określona była, dla poszczególnych kategorii nieruchomości, przepisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. W punkcie 2 ustępu pierwszego art. 5 określono tę maksymalną stawkę dla budynków lub ich części związanych z działalnością gospodarczą inną niż rolnicza lub leśna /z wyłączeniami nie mającymi zastosowania w niniejszej sprawie/, natomiast w punkcie 6 – dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą inną niż rolnicza lub leśna, z wyjątkiem związanych z budynkami mieszkalnymi. W ustępie 3 tego artykułu zdefiniowano, na potrzeby omawianej ustawy, pojęcie gruntów związanych z działalnością gospodarczą uznając za nie grunty zabudowane jak i niezabudowane będące w posiadaniu przedsiębiorcy, a w szczególności grunty wymienione w punktach od 1 do 4, przy czym wskazane w tych punktach wyszczególnienie rodzajów gruntów ma charakter wyliczenia przykładowego. Omawiana ustawa podatkowa, aczkolwiek w wyraźny sposób różnicuje stawki podatkowe od gruntów i budynków w zależności od potrzeb, na jakie są zajęte, odróżniając w szczególności budynki i grunty związane z działalnością gospodarczą /art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt 6/, nie definiuje na swój użytek pojęcia "działalność gospodarcza", z tym jednakże zastrzeżeniem, iż w jej art. 5 ust. 3 wyraźnie określono, że "za grunty związane z działalnością gospodarczą uważa się grunty zabudowane i niezabudowane, będące w posiadaniu przedsiębiorcy" a w szczególności grunty wymienione w punktach od 1 do 4. W orzecznictwie NSA ukształtował się pogląd, iż pojęcie "działalność gospodarcza" użyte w tej ustawie podatkowej należy rozumieć w takim znaczeniu, jakie nadaje mu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o działalności gospodarczej /np. wyrok NSA z dnia 26 listopada 1991 r. SA/Wr 1140/90, uchwały NSA: z dnia 24 marca 1997 r. FPK 1/97 i z dnia 28 lipca 1997 r. FPK 8/97/. W ustawie tej, obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r., jako działalność gospodarcza definiowana była działalność wytwórcza, budowlana, handlowa i usługowa, prowadzona w celach zarobkowych i na własny rachunek podmiotu prowadzącego taką działalność /art. 2 ust. 1/. Według stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 stycznia 2001 r., w art. 2 ust. 1 ustawy – Prawo działalności gospodarczej utrzymano ten element definicji działalności gospodarczej, tj. cel zarobkowy. W dotychczasowym orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmowano, że cel zarobkowy oznacza subiektywny zamiar podmiotu, a nie faktyczną dochodowość jego działalności. W praktyce gospodarczej może się bowiem zdarzyć, iż w konkretnej sytuacji określona działalność nie przyniesie dochodu, lecz nawet stratę. Taki wynik ekonomiczny działalności nie niweczy jednak charakteru działalności jako gospodarczej. Podkreślił to Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 listopada 1992 r. sygn. akt III CZP 134/92 wskazując, że "kryterium dochodowości nie jest konieczną cechą definiującą działalność gospodarczą". Powyższe poglądy ukształtowane na tle przepisów ustawy o działalności gospodarczej zachowały aktualność w nowym stanie prawnym ze względu na utrzymanie, jako elementu definicji tego pojęcia, zarobkowego celu działalności gospodarczej. W rozpatrywanej sprawie niezbędnym jest zatem wyjaśnienie, czy charakter działalności NBP wskazuje na prowadzenie przezeń działalności gospodarczej /sam związek przedmiotu opodatkowania z prowadzoną działalnością nie był kwestionowany na żadnym etapie postępowania/. Rozstrzygnięcie tej kontrowersyjnej kwestii, w odniesieniu do lat podatkowych 1997 - 2000 nastąpiło w wyroku NSA z dnia 22 marca 2002 r. sygn. akt SA/Rz 2363/00. W jego uzasadnieniu wskazano, że zadania NBP określone w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o NBP /Dz. U. nr 140 poz. 938 ze zm./ wymagają oceny przez pryzmat dwóch istotnych prawnie elementów charakteryzujących prowadzoną działalność danego podmiotu jako działalność gospodarczą. Chodzi tutaj o samoistny charakter działalności i cel zarobkowy - ujmowany jako kierunek tej działalności. Jeśli chodzi o pierwszy z tych elementów, to co do zasady został on przesądzony w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 12 listopada 2001 r. FPS 11/01, który wskazując na odrębność podmiotowo-prawną NBP zaakcentował szereg istotnych cech jego działalności, wynikających wprost z uregulowań ustawowych /ustawa o NBP/, które potwierdzają samoistny charakter działalności tego podmiotu. Jeśli natomiast chodzi o cel zarobkowy, pojmowany jako "zamiar, motyw /oceniany subiektywnie/ kierunkowego działania" tego podmiotu, to w powołanym wyroku NSA jednoznacznie opowiedział się za przypisaniem NBP takiego celu działania. Uzasadniając szeroko to stanowisko Sąd wskazał, iż Bank ten jako samodzielny podmiot przeprowadza szereg operacji na zasadach rynkowych. Przykładowo wskazano na emitowanie bankowych papierów wartościowych, przyjmowanie od banków weksli do dyskonta i redyskonta, prowadzenie działalności kredytowej w zakresie udzielania bankom kredytu refinansowego, prowadzenie rachunków bieżących innych banków, budżetu państwa, Bankowego Funduszu Gwarancyjnego i innych osób za zgodą Prezesa NBP. Te formy działalności NBP, wynikające bezpośrednio z przepisów ustawy uzasadniają w dostateczny sposób wniosek o działaniu mającym na celu osiąganie zysku, albowiem szereg operacji przeprowadzanych jest na zasadach rynkowych. W analizie zarobkowego celu tej działalności, przeprowadzonej w cytowanym powyżej wyroku NSA, podkreślono zarazem, iż samodzielność finansowa Banku jako banku centralnego służy realizacji jego podstawowych funkcji. Zarazem nie bez znaczenia jest również sposób podziału osiąganego zysku – wskazujący, iż zysk ten odprowadzany jest do budżetu dopiero w części, jaka pozostaje po dokonaniu odpisów na różnego rodzaju fundusze specjalne NBP /inwestycyjny, dewizowy, ryzyka, premiowy, statutowy i zakładowy/. Brak jest także w przepisach ustawy ustrojowej unormowania ustanawiającego zasadę, iż działalność NBP nie może mieć charakteru zarobkowego. To stanowisko i zawartą w powołanym wyżej wyroku wieloaspektową argumentację Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Zachowuje ono pełne odniesienie także do stanu prawnego obowiązującego w 2001 r., głównie w zakresie tych elementów działalności NBP, które były brane pod uwagę jako mające znaczenie prawne w ocenie zarobkowego celu działalności NBP oraz jej samoistnego charakteru, albowiem w zakresie ustawowych zadań tego Banku, w porównaniu ze stanem prawnym w 2000 r., nie wystąpiły znaczące zmiany. Nie można także zakwestionować twierdzenia, że działalność wykonywana przez ten Bank ma charakter zorganizowany i ciągły. Zwłaszcza ten ostatni element był w skardze podważany, jednakże bez przytoczenia bliższej argumentacji. Nie może wszak budzić wątpliwości, iż działalność tego podmiotu ma charakter zorganizowany, jako że już w samej ustawie o NBP wskazuje się na określone formy organizacyjne tej działalności /np. art. 7 ustawy o NBP/. Przybiera ona wyraźnie zinstytucjonalizowane formy, także gdyby odnieść to wyłącznie do tych przejawów działalności Banku, które świadczą o zarobkowym celu działania. Jeśli chodzi o ciągłość działania, to pojęcie to, za "Słownikiem współczesnego języka polskiego" Wyd. "Wilga" Warszawa 1996 str. 121 rozumiane jest jako "powtarzający się stale, ustawiczny". Ciągłość nie oznacza jednak wykonywania działalności bez przerwy. Chodzi bowiem o stabilność funkcjonowania przedsiębiorcy, stałość, a więc odwrotność przedsięwzięć jednorazowych, okazjonalnych /tak W. J Katner w: Prawo działalności gospodarczej. Komentarz. Piśmiennictwo. Orzecznictwo. Wyd. Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2003/. Skoro cele działalności tego Banku, w tym także przeprowadzanie operacji bankowych opartych na zasadach rynkowych, znajdują swe oparcie w przepisach ustawowych, to z istoty tych zadań należy przyjąć, że są wykonywane w sposób ciągły. Powyższe argumenty w dostateczny sposób wskazują więc na wypełnienie przez NBP określonych wcześniej elementów istotnych dla przypisania danemu rodzajowi aktywności podmiotu cech działalności gospodarczej. Wniosek powyższy prowadzić musi do stwierdzenia, iż skarżący NBP Oddział Okręgowy w O. miał obowiązek uiszczania w okresie od stycznia do września 2001 r. podatku od nieruchomości według stawek przewidzianych w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wyjaśnić przy tym należy, iż na tle zdefiniowania w samej ustawie podatkowej /art. 5 ust. 3/, iż za grunty związane z działalnością gospodarczą uważa się grunty zabudowane i nie zabudowane, będące w posiadaniu przedsiębiorcy, wywody powyżej przedstawione w całości należy odnieść także do tego unormowania, z uwagi na zawartą w ustawie – Prawo działalności gospodarczej definicję przedsiębiorcy jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Zarzuty skargi w części, w której koncentrują się na eksponowaniu szczególnej pozycji ustrojowej NBP jako banku centralnego nie stanowią wystarczającej argumentacji dla przyjęcia, że Bank ten nie prowadzi działalności gospodarczej. Stanowisko skarżącego i wszelkie przytaczane przez niego argumenty zmierzają bowiem do wykazania, że nałożone nań zadania ustawowe nie mogą go sytuować w pozycji podmiotu, który prowadzi działalność gospodarczą. Skarżący w tym zakresie eksponuje podstawowe cele działalności NBP, które niewątpliwie działalnością gospodarczą nie są. Jednakże przy ocenie centralnego w niniejszej sprawie zagadnienia, tj. uznania NBP za podmiot prowadzący działalność gospodarczą, nie można ograniczać się wyłącznie do funkcji podstawowych, jakie zgodnie z ustawą realizuje ten Bank. Każdy obszar działania podmiotu winien być bowiem brany pod uwagę, gdyż decyduje w tym przypadku całokształt prowadzonej przezeń działalności. Jak to bowiem wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 grudnia 1991 r. sygn. akt III CZP 117/97, dany podmiot obok zasadniczej formy działalności, nie obliczonej na cel zarobkowy, może prowadzić inne rodzaje działalności, które obliczone na uzyskanie dochodu. W tym kontekście nieskuteczny jest także zarzut skarżącego, jakoby Oddział Okręgowy NBP w O. nie realizował – w sensie faktycznym – czynności wymienionych w art. 51 ustawy o NBP. Nie jest także wystarczająco skuteczna argumentacja dotycząca znaczenia normy art. 57 ustawy o NBP, w myśl której NBP na równi z jednostkami budżetowymi jest zwolniony z podatków, opłat i opłat skarbowych. Wprawdzie w skardze nie rozwinięto szerzej tego zarzutu, jednakże należy wnosić, iż według skarżącego zapis ten winien być interpretowany jako zrównanie charakteru działalności prowadzonej przez ten Bank z działalnością wymienionych jednostek, które z kolei w świetle przepisu art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz. U. nr 155 poz. 1614 ze zm./ nie prowadzą działalności gospodarczej, a w konsekwencji budynki i grunty Banku nie mogą być uznawane jako związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podkreślić należy, że interpretowany wprost przepis art. 57 ustawy o NBP w powiązaniu z regulacją dotyczącą podatku od nieruchomości zawartą w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych nie daje podstaw do przyjęcia zwolnienia od tego podatku, gdyż przepisy tej ostatniej ustawy takiego zwolnienia podmiotowego nie przewidują. W rozpatrywanej sprawie nie chodzi zresztą o zwolnienie od podatku, lecz o stosowanie stawek takich, jakie odnoszą się do podmiotów nie prowadzących działalności gospodarczej. Analizując treść wskazanego wyżej przepisu nie można wysnuć z niego wniosku, że poprzez zawarte w nim odesłanie ustawodawca określił pozycję tego Banku jako jednej z jednostek sektora finansów publicznych, a mianowicie – jednostki budżetowej. Przeczy temu wskazany powyżej stopień samodzielności finansowej tego podmiotu i inne elementy gospodarki finansowej, które to cechy nie wypełniają definicji jednostki budżetowej zawartej w art. 18 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z tym przepisem za jednostki budżetowe uznać należy taką jednostkę organizacyjna sektora finansów publicznych, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostek samorządu terytorialnego. Zarazem w świetle uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 12 listopada 2001 r. FPS 11/01, Bank ten nie jest także zakładem budżetowym w rozumieniu wspomnianej ustawy. Również i odwoływanie się przez skarżącego do odmiennej praktyki innych terytorialnie organów podatkowych nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli natomiast chodzi o powoływanie się przez skarżącego na wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2002 r. sygn. akt SA/Lu 1074/01, to argumenty w nim podniesione nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcie sprawy niniejszej, albowiem na treści wskazanego wyroku zaważył fakt, iż rozstrzygnięcie organów podatkowych oparto na uznaniu, iż. NBP jest zakładem budżetowym. Mając na uwadze przytoczone powyżej okoliczności Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło