I SA/Wr 960/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka, zobligowana do uzupełnienia wpisu od skargi o kwotę 96.787 zł, wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obejmującym ww. kwotę. W uzasadnieniu wniosku wskazała na straty w poprzednich latach obrotowych, które będą musiały być pokryte w latach kolejnych, co ogranicza swobodę dysponowania środkami finansowymi. Spółka posiada środki trwałe o niskiej wartości oraz należności długoterminowe z tytułu pożyczek w wysokości 483.286,59 zł – są to jej jedyne aktywa obrotowe. Spłaty pożyczek nie są możliwe, gdyż nie nadszedł termin ich płatności. Aktywa obrotowe najwyższej wartości według bilansu to nieruchomość. Jednakże znajduje się na niej galeria handlowa, co wyklucza jej zbycie w krótkim czasie. Strona wyjaśniła, że posiadane pieniądze w kasie i na rachunkach w kwocie ponad 500.000 zł nie pozostają do jej swobodnej dyspozycji – znaczna ich cześć została zabezpieczona w związku z kredytem bankowym, przez co spółka nie może z nich korzystać bez zgody banku. Spółka przejęła dług "A" S.K.A. z tytułu umowy kredytowej i w konsekwencji na jej majątku dokonane zostały zabezpieczenia w postaci hipoteki umownej do kwoty ponad 10.000.000 euro, wpisanej z najwyższym pierwszeństwem na nieruchomości oraz zastaw rejestrowy na wszystkich akcjach ww. S.K.A. Ze środków znajdujących się na jednym z posiadanych rachunków spółka nie może skorzystać, gdyż są to kaucje najemców i ich korzystanie jest wyłączone postanowieniami umownymi. Spółka nie posiada też majątku, który mógłby być szybko spieniężony. Wskazała na znaczne obciążenie kredytami i pożyczkami, które spłaca, co skutkowało ujemnym wynikiem w zakresie działalności finansowej oraz na trudności w ściąganiu zaległych należności w wysokości ponad 13.000.000 zł od kontrahenta będącego w likwidacji. Spółka zaznaczyła, że swoją działalność finansuje w znacznej mierze zaciąganymi kredytami i pożyczkami, co wiąże się z koniecznością ich spłaty. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 15.000 zł, wartość środków trwałych – 6.267,52zł i według bilansu za ostatni rok obrotowy odnotowana została strata w kwocie 5.914.718,97 zł, a straty z lat ubiegłych wynosiły 23.781,23 zł. Na rachunkach bankowych saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 147 zł, 325.963.,36 zł, 177.534,60 zł i 0 zł. Strona wyjaśniła, że środki na dwóch pierwszych rachunkach zostały zablokowane w związku ze spłatą kredytu, na rachunku z kwotą ponad 177.000 zł środki pochodzą z kaucji najemców. Spółka posiada jeszcze jedno konto z w mBanku z saldem 3,48 zł. Suma środków zabezpieczonych na spłatę kredytu wynosi 326.110,36 zł. Stan kasy na dzień 31 sierpnia 2016 r. wynosił 0 zł. Ponadto wskazano, że na dzień 31 sierpnia 2016 r. inwestycje krótkoterminowe w nieruchomości wynosiły 36.988.390,75 zł, przychody 5.489.524,71 zł, dochód 1.544.379,98 zł, zobowiązania łącznie 44.135.425,26 zł i należności łącznie 810.568,23 zł. Przedłożone w wyniku wezwania dokumenty potwierdzają przedstawione wyżej oświadczenia. Wynika z nich ponadto, że w czerwcu, lipcu i sierpniu 2016 r. spółka dokonała dostaw towarów i usług na kwoty odpowiednio 371.477 zł, 365.294 zł i 368.094 zł oraz zakupów związanych z działalnością opodatkowaną o wartości 143.603 zł, 162.293 zł i 141.413 zł. Na rachunku bankowym, którego saldo zadeklarowano na kwotę 3.48 zł, to jest rachunku niezablokowanym żadnymi umowami i wykorzystywanym regularnie w bieżącej działalności, w okresie od czerwca do sierpnia 2016 r. suma uznań wynosiła 1.439.288,57 zł i obciążeń 1.459.170,56 zł. Saldo zamknięcia (na 31 sierpnia 2016 r.) wynosiło 208.810,97 zł. Dodatkowo spółka posiada rachunek w euro, którego uznania i obciążenia za ten sam okres miały wartość 110.093 euro. Przedłożona została też umowa spółki. Mając na uwadze powyższe dane, w ocenie referendarza sądowego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z ich brzmieniem, prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z przytoczonej regulacji, w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy chodzi przede wszystkim o wykazanie, że strona nie posiada dostępnych środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się nawet, że poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie tych kosztów (przykładowo: postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183). Tak przyjęte stanowisko wynika z konstytucyjnej zasady powszechnego obowiązku ponoszenia danin publicznych (art. 84 Konstytucji), do których zaliczane są koszty sądowe. Jakkolwiek konstytucyjnie jest też zapewnione prawo do sądu, jednak nie może się to odbywać kosztem zapewnienia stronie środków w prowadzonej działalności gospodarczej. Zwłaszcza, jeżeli jest to spółka kapitałowa prowadząca wielomilionowe inwestycje. Odnosząc się bardziej szczegółowo do przedstawionej przez stronę sytuacji finansowej, zwrócić należy uwagę, że spółka posiada kilka rachunków bankowych, na których dysponuje kwotami wielokrotnie wyższymi od wartości wyznaczonego w sprawie wpisu od skargi. Nawet jeżeli przyjąć, że środki te są zablokowane na dwóch rachunkach na skutek umów, którymi strona jest związana, to jednak posiada też rachunek wykorzystywany w bieżącej działalności. Wprawdzie na urzędowym formularzu wniosku należy podać jedynie saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, to jednak istotna jest historia rachunku, zwłaszcza w okresie liczonym od dnia wniesienia skargi. Najpóźniej bowiem od tej daty strona winna się spodziewać ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona 28 czerwca 2016 r. Z kolei od czerwca do sierpnia 2016 r. na wskazanym wyżej rachunku suma obciążeń i uznań wynosiła ponad 1.400.000 zł. Nawet jeżeli przyjąć, że należy uwzględnić z tego okresu tylko lipiec i sierpień z uwagi na to, że skarga została wniesiona z końcem czerwca, to i tak z kwot, które były wpłacane na rachunek spółki, można było poczynić stosowne rezerwy. Zdaniem referendarza, spółka nie może się zasłaniać przed tą argumentacją, iż była przekonana, że wartość przedmiotu zaskarżenia jest znacznie niższa (w skardze podano kwotę 4.823 zł). Kwestia ta nie była pewna – Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę, że wartość w skardze jest błędna, spółka z kolei w obszernych wyjaśnieniach dokonywała w tym względzie wykładni przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W każdym razie spółka winna zabezpieczyć stosowne środki na potrzeby ewentualnego ustalenia innej kwoty wartości przedmiotu zaskarżenia, a tym samym i wpisu od skargi niż ten, który został przez nią uiszczony (193 zł), a miała ku temu możliwości. Dodać wypada, że wezwanie do uzupełnienia przedmiotowego wpisu doręczone zostało 19 września 2016 r., a więc niemal dwa miesiące temu, co dawało dodatkowy czas na poczynienie rezerw. Ponadto strona wskazuje, że jej działalność jest finansowana z kredytów i pożyczek. Deklaruje, że są to kwoty opiewające na wiele milionów. Wywieść stąd należy, że nawet jeżeli strona nie dysponowała środkami pieniężnymi na rachunkach, to miała zdolność do zaciągnięcia kredytu/ pożyczki na kwotę niespełna 100.000 zł na pokrycie zobowiązania z tytułu wpisu od skargi, który – co wymaga powtórzenia – stanowi daninę publiczną. Wreszcie, zgodnie z umową spółki w § 8, spółka może zaciągać pożyczki od jej wspólników, którzy mogą też zostać zobowiązani do dokonania dopłat w wysokości do 1000-krotności wartości posiadanych udziałów na dzień podjęcia uchwały. Zgodnie z danymi KRS, aktualnym na dzień 24 maja 2016 r., jedynym wspólnikiem spółki jest B S.A. z udziałami o wartości 15.000 zł. Reasumując, spółka nie wykazała ani że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie wpisu od skargi, ani też, że nie jest w stanie ich zgromadzić. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.