I SA/Wr 962/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 17 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2005 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 1.000 (słownie: tysiąc) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że obecnie, to jest od 1 sierpnia 2011 r., pozostaje bez pracy – umowa o pracę wygasła bowiem z końcem lipca. Obecnie aktywnie poszukuje pracy. Nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, gdyż uważa, że w niedługim czasie podejmie pracę. W tym momencie jednak nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bowiem dochody jego rodziny umożliwiają pokrycie tylko bieżących wydatków. Wnioskodawca nie ma oszczędności i utrzymuje rodzinę z zaciągniętego kredytu. Dodał, że decyzje, które stały się przedmiotem skarg do tutejszego Sądu, skutkowały zajęciem rachunku bankowego, a tym samym podjęciem ostatnich pensji. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i 2-letnim synem. Nie posiada wraz z żoną jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody uzyskuje tylko żona wnioskodawcy z tytułu umowy o pracę w wysokości 3.600 zł brutto. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., zostały nadesłane: zeznania podatkowe małżonków za 2010 r., aneks do umowy o pracę żony skarżącego z kwotą wynagrodzenia, historie rachunków bankowych małżonków, umowa małżeńska o rozdzielności majątkowej oraz zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków. Powyższe dokumenty potwierdzają informacje zawarte na urzędowym formularzu, a ponadto wynika z nich, że wnioskodawca w 2010 r. uzyskał przychód ze stosunku pracy w wysokości 61.581,45 zł, przychód jego żony wyniósł natomiast 43.813,68 zł. Miesięczne wydatki rodziny wnioskodawcy wynoszą około 4.000 zł, w tym na przedszkole około 800 zł, środki higieny i lekarstwa około 350-500 zł, odzież łącznie około 400-700 zł, żywność 1.000-1.500 zł, telefon i Internet około 200 zł, raty kredytu i pożyczki 450-500 zł, na dojazdy do pracy i przedszkola 200 zł. Skarżący wskazał, że dotychczas źródłem finansowania powyższych wydatków były pensje małżonków, aktualnie wynagrodzenie żony, pożyczka z jej formy oraz pomoc rodziców. Jako fakt znany z urzędu wskazać należy, że skarżący obecnie zobligowany jest do uiszczenia wpisów od skarg w dwóch sprawach toczących się przed tutejszym Sądem: I SA/Wr 962/11 i I SA/Wr 963/1, w kwotach 2.293 zł i 3.125 zł Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący powyższą okoliczność wykazał jedynie w części. W istocie opłacenie wpisów od skarg w niniejszej sprawie oraz w sprawie I SA/Wr 963/11 może skutkować uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania rodziny wnioskodawcy, jednakże należy podkreślić, że zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych może nastąpić tylko w wyjątkowych sytuacjach. Wynika to z treści art. 199 p.p.s.a., który stanowi, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Konieczność ponoszenia przedmiotowych kosztów podyktowane jest tym, że są one formą daniny publicznej, Konstytucja z kolei przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin (art. 84 ). Konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu (art. 45 ust. 1), dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Mając na uwadze powyższe, w ocenie rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca był w stanie poczynić oszczędności na pokrycie przynajmniej części wpisu od skargi. Po pierwsze, wskazać trzeba, że ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie należy się spodziewać najpóźniej w dniu złożenia skargi i w miarę możliwości poczynić rezerwy na ich opłacenie. Skarga w niniejszej sprawie jest natomiast datowana na 12 maja 2011 r., a więc w czasie, gdy skarżący jeszcze pracował (umowa o pracę wygasła dopiero z końcem lipca 2011 r.). Jego wynagrodzenie natomiast wynosiło około 5.000 zł brutto, co wynika z zeznania podatkowego za 2010 r. Ponadto na rachunek żony skarżącego wpłynęła kwota 4.000 zł w lipcu 2011 r. tytułem umowy kupna samochodu. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w procesie o przyznanie prawa pomocy bez znaczenia pozostaje okoliczność majątkowej rozdzielności małżeńskiej. Przepis art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakłada bowiem na małżonków obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się. W związku z tym zauważyć też wypada, że żona skarżącego posiada rachunek brokerski, co wiąże się z dysponowaniem papierami wartościowymi – nie zostało to jednak podane na urzędowym formularzu wniosku. Końcowo zwrócić należy uwagę na strukturę miesięcznych wydatków, gdyż niektóre z nich należy ocenić jako zbyt wygórowane. Mianowicie, wartość wydatków na lekarstwa i środki higieny, które łącznie na dziecko i małżonków wynoszą 350-500 zł, wskazywałaby na duże problemy ze zdrowiem i konieczność stałego i kosztownego leczenia. Z wyjaśnień skarżącego nie wynika jednak, aby którykolwiek z członków rodziny miał problemy zdrowotne. Również możliwe było ograniczenie wydatków na odzież przynajmniej dla małżonków w celu poczynienia rezerw na ponoszenie kosztów sądowych. Powyższe uwagi wskazują zatem, że wnioskodawca był w stanie podjąć stosowne kroki do zabezpieczenia środków finansowych, przynajmniej w części, na pokrycie kosztów sądowych, a przede wszystkim części wpisu od skargi. Uwzględniając zatem wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.