I SA/Wr 983/02

I SA/ Wr 983/02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Cisek Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Asesor WSA Katarzyna Radom Protokolant Paulina Biernat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2004 r. sprawy ze skargi Wspólnoty A, ul. H. P. [...] w Ś. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku składania miesięcznych deklaracji na podatek dochodowy od osób prawnych CIT-2 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] (Nr [...]); II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej 93,80 zł (dziewięćdziesiąt trzy 80/100) kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; III. nie orzeka o wykonaniu decyzji wymienionych w punkcie I. Sygnatura akt I SA/Wr 983/02 UZASADNIENIE W dniu [...]Wspólnota A z ul. H. P. [...]w Ś. wystąpiła do Urzędu Skarbowego w Ś. z wnioskiem o zwolnienie tej jednostki z obowiązku składania w 2001 r. deklaracji CIT-2 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych. W uzasadnieniu wniosku Wspólnota A argumentowała, że zarządza nieruchomością składającą się z dwupoziomowego budynku garażowego i działki, na której budynek jest położony. Nieruchomość ma 88 właścicieli (tylu, ile jest boksów), których ułamkowe części we wspólnym prawie wynikają z aktów notarialnych. Właściciele garaży zostali zmuszeni do powołania Wspólnoty, po odmowie dalszego administrowania budynkiem garażowym przez Spółdzielnię Mieszkaniową "B". Wspólnota nie prowadzi działalności dochodowej, a przychody uzyskiwane z tytułu opłacanego przez jej członków czynszu, przeznacza na wydatki związane z zarządem nieruchomością wspólną oraz na rzecz członków Wspólnoty. Urząd Skarbowy w Ś., postanowieniem z dnia [...] (nr [...]), wezwał Wspólnotę A do uzupełnienia wniosku poprzez sprecyzowanie podstawy prawnej zastosowania wnioskowanego zwolnienia. Strona w piśmie z dnia [...] (nr [...]) wyjaśniła, że Wspólnota została powołana według przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, a jako podstawę zwolnienia ze składania CIT-2 wskazała art. 17 ust. 1 pkt 4m ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.). Po rozpatrzeniu wniosku, Urząd Skarbowy w Ś. decyzją z dnia [...] (nr [...]) orzekł o odmowie zwolnienia Wspólnoty A w Ś. z obowiązku składania miesięcznych deklaracji na podatek dochodowy od osób prawnych CIT-2, uzasadniając takie rozstrzygnięcie brakiem podstaw prawnych do zastosowania wnioskowanego zwolnienia. Organ pierwszej instancji podniósł, że w art. 17 ust. 1 pkt 4m ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie wyszczególniono wspólnot garażowych, a jedynie wspólnoty mieszkaniowe, a więc wnioskodawca nie spełnia określonych w art. 25 ust. 5 tej ustawy warunków, umożliwiających zwolnienia ze składania miesięcznych deklaracji w podatku dochodowym od osób prawnych. W odwołaniu do Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W., strona zakwestionowała pierwszoinstancyjne orzeczenie, powołując się ponownie na przepisy ustawy o własności lokali i wskazując na podobieństwo wspólnoty garażowej do wspólnoty mieszkaniowej. Podniosła przy tym, że w państwie prawa nie można niejasnych unormowań rozstrzygać na niekorzyść obywateli, którzy tworzą wspólnotę. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] (nr [...]) utrzymała pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie w mocy, podzielając argumentację Urzędu Skarbowego. Zdaniem Izby Skarbowej, podobieństwo wspólnoty garażowej i mieszkaniowej, wynikające z przepisów regulujących powstawanie obu 2 Sygnatura akt I SA/Wr 983/02 rodzajów wspólnot, oraz przeznaczenie przychodów na cele związane z zasobami mieszkaniowymi lub garażowymi, nie wystarczają do rozciągnięcia regulacji zawartej w art. 25 ust. 5 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4m ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych na wspólnoty garażowe. Przy stosowaniu przepisów podatkowych organy nie mogą dokonywać wykładni rozszerzającej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, powtarzając w istocie argumenty z odwołania. Stwierdziła przy tym, że mimo oczywistego podobieństwa Wspólnoty A do wspólnot mieszkaniowych organy podatkowe nie zwolniły strony z płacenia podatku dochodowego oraz z obowiązku składania miesięcznych deklaracji CIT-2, co dyskryminuje Wspólnotę A ze względu na niejednakowe traktowanie podmiotów. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Właściwość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu do rozpoznania skargi wniesionej przez stronę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 28 marca 2002 r. znajduje podstawę prawną w art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Stosownie bowiem do dyspozycji wspomnianego unormowania, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych (art. 97 § 2 wspomnianej wcześniej ustawy). Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w tym także na decyzje wydane na podstawie norm podatkowo-prawnych. Kryterium legalności przewidziane w aut. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowa- 3 Sygnatura akt I SA/Wr 983/02 nia administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu między stroną skarżącą a organami podatkowymi sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy skupiająca właścicieli wyodrębnionych ze wspólnej nieruchomości garaży wspólnota, zwana wspólnotą garażową, jest jednostką organizacyjną, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4m ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "updop"). Rozwiązanie tego zagadnienia wpłynie bowiem decydująco na orzeczenie co do ewentualnego zadośćuczynienia żądaniu strony skarżącej, tj. zwolnienia jej - na podstawie art. 25 ust. 5 updop - z obowiązku składania deklaracji miesięcznych o wysokości dochodu (straty) osiągniętego od początku roku podatkowego. Wprawdzie wspólnoty mieszkaniowe korzystają ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4m updop, jednakże okoliczność ta nie uwalnia tych jednostek od konieczności uzyskania identyfikacji podatkowej oraz obowiązku składania deklaracji miesięcznych na podatek dochodowy (chyba że zostaną z niego zwolnione na podstawie art. 25 ust. 5 updop), a także obowiązku składania zeznania rocznego. Ponieważ ustawodawca, posługując się w art. 1.7 ust. 1 pkt 4m updop (w brzmieniu obowiązującym w 2002 r.) określeniem "wspólnota mieszkaniowa", nie sformułował autonomicznej definicji tego pojęcia, przeto konieczne jest sięgnięcie do uregulowań odnoszących się wprost do takiej jednostki organizacyjnej. Źródłem prawa określającym wspólnotę mieszkaniową, jej zdolność w sferze prawa cywilnego, zasady funkcjonowania tej jednostki organizacyjnej oraz reguły odpowiedzialności za zobowiązania, jest ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.) Według art. 6 tego aktu, wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Powstająca ex legę jednostka organizacyjna może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, co oznacza, że ustawodawca przyznał jej zdolność prawną. Konsekwencją tej zdolności jest przymiot udziału w postępowaniu sądowym w charakterze powoda lub pozwanego, co niedwuznacznie wskazuje na zdolność sądową wspólnoty mieszkaniowej. Trzeba przy tym podkreślić, że od wejścia w życie nowelizacji kodeksu cywilnego (dokonanej ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. - Dz. U. Nr 49, poz. 408) do wspólnoty mieszkaniowej stosuje się art. 331 kc, z którego wynika, że jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, lecz wyposażone przez ustawę w zdolność prawną, są trzecim rodzajem - oprócz osób fizycznych i osób prawnych -podmiotów stosunków cywilnoprawnych (zob. Z. Radwański: Prawo cywilne - część ogólna, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2003, wydanie szóste, s. 196-197). Podmiotami tworzącymi wspólnotę mieszkaniową są właściciele wszystkich lokali wchodzących w skład określonej nieruchomości, przy czym podkreślić należy, że - z uwagi na zakres przedmiotowy ustawy o 4 Sygnatura akt I SA/Wr 983/02 własności lokali (art. 1 ust. 1) - chodzi tu zarówno o "samodzielne lokale mieszkalne", jak i "lokale o innym przeznaczeniu". Z ostatniego sformułowania wynika, że zbiór ten nie ogranicza się wyłącznie do lokali użytkowych, co oznacza, że znajdą się w nim zarówno lokale służące działalności produkcyjnej, usługowej, handlowej, jak i garaż, pracownia twórcy, a nawet lokal przeznaczony na cele rekreacyjne. Poczynione wywody prowadzą do wniosku, że "wspólnota mieszkaniowa" - wbrew sugestii jaką może wywołać u czytelnika określenie użyte przez ustawodawcę - obejmuje nie tylko właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych, lecz także właścicieli lokali o innym przeznaczeniu. W art. 6 ustawy o własności chodzi więc w istocie o wspólnotę lokalową (i takim określeniem powinien posłużyć się ustawodawca), która może występować w trzech postaciach, a mianowicie jako zbiór właścicieli lokali: 1) wyłącznie mieszkalnych; 2) zarówno mieszkalnych, jak i o innym przeznaczeniu; 3) wyłącznie lokali o innym przeznaczeniu. Przenosząc poczynione wywody w sferę podatkowo-prawną, objętą niniejszym postępowaniem, można zasadnie twierdzić, że przez "wspólnotę mieszkaniową", o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4m updof, należy rozumieć jednostkę organizacyjną gromadzącą ex legę ogół właścicieli zarówno lokali mieszkalnych, jak i lokali o innym przeznaczeniu, wchodzących w skład określonej nieruchomości (art. 6 ustawy o własności lokali). W tak rozumianej "wspólnocie mieszkaniowej" mieści się również - utworzona i działająca na podstawie ustawy o własności lokali - wspólnota skupiająca wyłącznie właścicieli wyodrębnionych garaży, które wchodzą w skład określonej nieruchomości. W takim stanie rzeczy nieprzyznanie przez organy skarbowe Wspólnocie A z ul. H. P. [...] w Ś. statusu "wspólnoty mieszkaniowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4m w związku z art. 25 ust. 2 updof, wskutek wadliwej wykładni tych przepisów w kontekście art. 6 ustawy o własności lokali, i wydanie na tej podstawie zaskarżonej decyzji, prowadzić musi do wyeliminowania kwestionowanych orzeczeń z obrotu prawnego. Wobec dostrzeżonego naruszenia prawa materialnego (art. 17 ust. 1 pkt 4m w związku z art. 25 ust. 2 updof i art. 6 ustawy o własności lokali), które miało wpływ na wynik sprawy, należało - stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzec jak w punkcie I wyroku. Podstawę orzeczenia o kosztach postępowania stanowi art. 200, zaś rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III wyroku znajduje umocowanie w art. 152 tejże ustawy. 5