I SAB/Wr 1/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Protokolant Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Prezydenta Miasta W. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od środków transportowych I. wyznacza Prezydentowi Miasta W. termin 14 (czternastu) dni na dokonanie zwrotu nadpłaty w podatku od środków transportowych wraz z odsetkami, II zasądza na rzecz skarżącego od Prezydenta Miasta W. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta W. przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od środków transportowych. W skardze zarzucił, że w dniu [...] r. Prezydent W. wydał szereg decyzji określających mu wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za lata 1999-2002. Skarżący dokonał wpłaty tytułem tych decyzji na konto Urzędu Miejskiego we W. łącznie kwotę [...] zł. W dniu [...] r i SKO uchyliło te decyzje i przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ustawowym terminie 30 dni od dnia uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania, (czyli w dniu 27 sierpnia 2004 r.) Organ podatkowy I instancji nie zwrócił nadpłaty, zamiast tego postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2004 r. dokonał zaliczenia części wpłaconych środków tj. kwoty [...] zł na poczet innych zaległości podatkowych. Również i to postanowienie zostało w dniu 12 października 2004 r. uchylone w całości i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Zarówno to postanowienie, jak i szereg następnych postanowień w tym zakresie nie ostało się w obrocie prawnym. W ocenie Skarżącego z dniem wpłaty powstała nadpłata, którą Organ podatkowy zobowiązany był zwrócić z urzędu w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego zgodnie z art. 77 § 1 Ordynacji podatkowej. Wyjątek od powyższej zasady, przewidziany w § 3 art. 77 Ordynacji podatkowej nie wystąpił, bowiem Organ pierwszej instancji wydał nowe decyzje sprawach dopiero po upływie 5 miesięcy tj. 27 grudnia 2004 r. i 18 stycznia 2005 r, zaś z tych nowych decyzji nie utrzymała się w obrocie prawnym. W chwili obecnej Prezydent W. w dniu 13 maja 2009 r., po przeszło 2 latach bezczynności, wydał szóste już z kolei postanowienie o zaliczeniu dokonanej przez Skarżącego wpłaty na poczet rzekomych zaległości podatkowych za lata 1999-2002. Postanowienie to w swojej treści jest identyczne jak postanowienia poprzednio wydawane i uchylane przez SKO we W. Na orzeczenie to zostało złożone zażalenie. Skarżący wskazał, że złożył w dniu 31 stycznia 2008 r. wniosek o zwrot nadpłaty. Organ jednak potraktował to pismo, jako - wniosek o stwierdzenie nadpłaty i postępowanie w tym zakresie umorzył, ze względu na fakt, iż nie może toczyć się jednocześnie postępowanie podatkowe i postępowanie o stwierdzenie nadpłaty. Rozstrzygnięcie to zostało podtrzymane zarówno przez SKO, jak i WSA we Wrocławiu przy czym Skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazał, iż drogą do uzyskania zwrotu wpłaconych kwot nie jest postępowanie o stwierdzenie nadpłaty, tylko zwrot nadpłaty przez organ podatkowy z urzędu, (jako czynność materialno -techniczna). W dniu 8 maja 2009 r. Skarżący złożył ponaglenie do SKO we W. w trybie art. 141 Ordynacji podatkowej na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie podjęcia czynności materialno - technicznej w postaci zwrotu nadpłaty. Mimo upływu miesięcznego terminu na rozpoznanie sprawy organ wyższej instancji nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z tym Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się zobowiązania Prezydenta Miasta W. do dokonania zwrotu nadpłaty. W odpowiedzi na Skargę Prezydent Miasta W. wniósł o jej oddalenie, wywodząc, iż kwota, o zwrot, której zwróciła się Strona nie stanowi nadpłaty. W okresie 1999-2002 r. Strona była właścicielem środków transportowych, a zatem zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych była Podatnikiem podatku od środków transportowych. Jako Podatnik miała obowiązek samoobliczenia i dokonania wpłaty należnego podatku bez obowiązku złożenia deklaracji. Podatnik nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku, z czym organ podatkowy wszczął postępowanie podatkowe. Strona dokonała wpłaty należnego podatku dopiero po otrzymaniu decyzji nr [...] określających wysokość zobowiązania podatkowego za okres 1999-2002 r. Wyżej wymienione decyzje zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Należy jednak podkreślić, że uchylenie decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na które została dokonana wpłata nie spowodowało powstania nadpłaty, gdyż obowiązek podatkowy istniał nadal i na Podatniku ciążyły zaległości w podatku od środków transportowych, do uiszczenia, których był zobowiązany na mocy ustawy Ostatecznie postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za okres 1999-2002 r. decyzjami z dnia [...] r. i [...] r. zostało umorzone. Strona nie wniosła odwołania od przedmiotowych decyzji. Dokonana przez Podatnika w dniu 03.03.2004 r. wpłata w kwocie [...] zł została zarachowania na poczet decyzji [...]. Pozostałą kwotę organ podatkowy zgodnie z przepisami Ordynacji Podatkowej zaliczył z urzędu na poczet zaległości podatkowych ciążących na Podatniku. Sposób zarachowania przedmiotowej wpłaty organ podatkowy wskazał w postanowieniu z dnia [...] r nr [...], które zostały następnie uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i przekazane do ponownego rozpatrzenia. Z akt sprawy wynika, że SKO Postanowieniem z [...] nr [...] uznało ponaglenie skarżącego za uzasadnione i wyznaczyło dodatkowy termin załatwienia sprawy- dwa miesiące od doręczenia postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie p.p.s.a... Natomiast art. 3 § 2 pkt. 8 w zw. z pkt 1 p.p.s.a Stanowi, że kontrola obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynności organów. Zgodnie z art. 149 p.p.s.a ąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że Prezydent Miasta W. pozostaje w bezczynności. Skarżący domaga się zwrotu kwot wpłaconych na podstawie decyzji określających zaległości w podatku od środków transportowych. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że decyzje te zostały uchylone a postępowanie w sprawie zostało umorzone z powodu przedawnienia. Wynika także, że do dnia wyrokowania nie wydano w sprawie skutecznie żadnego orzeczenia w przedmiocie wpłaconych kwot – postanowienie o zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych zostało uchylone. Wskazać należy, że zgodnie z art. 77 § 1 pkt 1 lit b Ordynacji podatkowej nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Stosownie zaś do § 3 tego artykułu, w przypadku uchylenia decyzji, o której mowa w § 1 pkt 1 lit. a-d, lub stwierdzenia jej nieważności, jeżeli następnie, w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję lub stwierdzającego jej nieważność, zostanie wydana decyzja w tej samej sprawie, nadpłata, którą stanowi różnica między podatkiem wpłaconym a podatkiem wynikającym z tej decyzji, podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji. Jeżeli zatem w terminie trzymiesięcznym nie zostanie wydana nowa decyzja merytoryczna, kwota wpłacona na podstawie decyzji wyeliminowanej z obrotu prawnego podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki. W niniejszej sprawie decyzja taka nie została wydana, co więcej – wobec umorzenia postępowania podatkowego- wydana z pewnością nie będzie. Przepis art. 77 § 1 ma, więc w sprawie zastosowanie. Zgodnie z art. 76 § 1 "Ordynacji podatkowej Nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a, oraz bieżących zobowiązań podatkowych", jednakże –jak wskazano wyżej do dnia wyrokowania organ nie wydał postanowienia o zaliczeniu nadpłat na poczet zaległości podatkowych. Na marginesie wskazać należy, że zaliczenie może dotyczyć jedynie zaległości istniejących i wymagalnych, a więc takich, które nie wygasły. Nie jest, więc dopuszczalna sytuacja, gdy jednocześnie umarza się postępowanie w sprawie określenia obowiązku podatkowego z określonego tytułu i za określony okres a jednocześnie dokonuje się zarachowania na poczet tego samego zobowiązania. Dodać także należy, że zawarte w aktach administracyjnych postanowienia o zaliczeniu dotyczą jedynie części dokonanej prze Skarżącego wpłaty na poczet decyzji wymiarowych. Co do kwoty [...] zł w ogóle nie podjęto żadnych czynności. " Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana. (wyrok wsa w Warszawie 22.03.2006 r sygn. akt IV SAB/Wa 158/05 LEX nr 223321) Reasumując - w ocenie Sądu- organ administracji – Prezydent Miasta W. nie dokonał w określonym przepisami prawa terminie czynności zwrotu nadpłaty, ani nie wydał w tym przedmiocie skutecznego rozstrzygnięcia. Zgodzić się także należy ze stanowiskiem wyrażonym s postanowieniu SKO we W. z dnia [...] nr [...], iż "jakkolwiek zwrot nadpłaty podatku stanowi czynność materialno-techniczną, to jednak czynność ta pozostaje bezpośrednio w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym w sprawie zwrotu nadpłaty. Dopóki, zatem potencjalnie istnieje możliwość odmowy zwrotu nadpłaty, to organ podatkowy pierwszej instancji zobligowany jest do wydania orzeczenia w tej sprawie. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji nie wydał w przedmiotowej sprawie żadnego orzeczenia." W niniejszej sprawie Sąd natomiast nie mógł określić wysokości przysługującej Skarżącemu nadpłaty. "Podstawową zasadą instytucji skargi na bezczynność jest ochrona strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Uznając zatem skargę na bezczynność organu za zasadną sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania postanowienia w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego." (wyrok wsa w Warszawie z 17.10.2006 sygn. akt VI SAB/Wa 12/06 LEX nr 264405) Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji. Uwzględnienie skargi zobowiązuje Wojewódzki Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tej sprawie poniesione przez skarżących koszty odpowiadały wysokości wpisu od skargi oraz kosztom zastępstwa procesowego. Wobec nie określenia innej wysokości kosztów zastępstwa, Sąd zasądził je w wysokości minimalnej, wynikającej.z § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (Dz. U. nr 163 poz. 1349.).