I SO/Wr 4/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 22 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 maja 2008 r. w sprawie dotyczącej decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] r. Nr [...] postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie, P. G. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazanego wniosku podała, że otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 2.100 zł. Z uwagi zaś na konieczność opłacania czesnego w kwocie 700 zł oraz pomocy swojej babci, brakuje jej środków finansowych. Dalej podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która otrzymuje świadczenie rentowe w kwocie 440 zł miesięcznie oraz ponosi opłaty mieszkaniowe w wysokości 620 zł. Wobec faktu, że oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej (odpisów zeznania podatkowego za 2006 r.; aktualnego zaświadczenia o dochodach; zestawienia ponoszonych wydatków; wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące; informacji ze wskazaniem tytułów prawnych do nieruchomości położonych w L.; informacji o korzystaniu z Pomocy Społecznej i innych form wsparcia państwowego oraz innych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie). W odpowiedzi na powyższe wezwanie P. G. przesłała kserokopię salda rozliczeń tytułu wydatków na wodę oraz opłat eksploatacyjnych w wysokości 5.774,93 zł, dowód przekazu pocztowego kwoty 700 zł dokumentującego ponoszenie opłat za studia wyższe, harmonogram spłaty kredytu w kwocie 5.620,82 zł, odcinków przekazu pocztowego świadczenia rentowego M. G. za miesiące od stycznia do kwietnia 2008 r. w kwocie od 669,16 zł do 712,65 zł oraz odcinków opłat za energię elektryczną w kwocie 92,89 zł miesięcznie oraz wyciągu bankowego za marzec 2008 r. Postanowieniem z dnia 19 maja 2008 r. referendarz sądowy odmówił P. G. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie podnosząc, iż wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie zgromadzić środków celem uiszczenia opłat sądowych oraz zaangażowania profesjonalnego zastępcy procesowego. Ponadto, pomimo wezwania, wnioskodawca nie przedłożył wymaganych dokumentów, które by potwierdzały, iż jego sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Pismem z dnia [...] r. P. G. wniosła sprzeciw od w/w postanowienia. Dwukrotnie, w dniach [...] r. podjęto próbę doręczenia P. G. wezwania do przedłożenia w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy zeznania podatkowego za 2007 rok, aktualnego zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia wnioskodawcy, szczegółowego zestawienia ponoszonych wydatków, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, informacji ze wskazaniem tytułu prawnego do nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] oraz informacji czy wnioskodawca korzysta z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia państwowego. Siedmiodniowy termin do przedłożenia wskazanych informacji upłynął w dniu 9 września 2008 r. Pomimo upływu terminu, wnioskodawca nie przedłożył żądanych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W stanie faktycznym sprawy, wnioskodawca P. G. wniosła o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Jak stanowi art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie takiego prawa osobie fizycznej następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazana regulacja stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowo-administracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie w postaci całkowitego, bądź częściowego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Tym samym, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tym względzie zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że P. G. nie uprawdopodobniła, że nie jest w stanie zgromadzić środków finansowych w celu uiszczenia opłat sądowych oraz zaangażowania profesjonalnego pełnomocnika. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie nie zawiera wystarczających danych na podstawie których możliwa jest ocena sytuacja materialna wnioskodawcy oraz jego rzeczywiste możliwości płatnicze. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedstawił aktualnego zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia, zeznania podatkowego za rok 2007, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące oraz informacji ze wskazaniem tytułu prawnego do nieruchomości położonej w L. oraz czy wnioskodawca korzysta z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia państwowego. Przy tej okazji należy podnieść, iż Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane Sądowi wobec uchylania się wnioskodawcy od złożenia stosownych dokumentów. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 2092/02). W zakresie podnoszonej we wniosku kwestii wydatków na naukę wnioskodawcy w wysokości 700 zł miesięcznie tytułem opłaty za czesne oraz spłaty kredytów należy wskazać, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, zobowiązania te nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Niejako na marginesie należy zauważyć, że odmowa przyznania stronie pomocy w postaci zaangażowania profesjonalnego pełnomocnika nie ograniczy jej prawa do Sądu, albowiem Sąd, stosownie do dyspozycji art. 6 p.p.s.a., w razie potrzeby udzieli stronie niezbędnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczy stronę o skutkach prawnych tych czynności oraz ich zaniedbań. Z powyższych względów Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, w tym także nie udowodnił faktu, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów zastępstwa prawnego w sprawie. Z tych też względów, na podstawie art. 260 p. p. s. a., Sąd orzekł jak w sentencji.