II SA/Wr 12/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. Z. U. K. sp. z o. o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] (Nr SKO [...]), Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. - po rozpatrzeniu zażalenia M. Z. U. K. Sp. z o.o. w W. (dalej skarżąca) na postanowienie Marszałka Województwa D. z dnia [...] odmawiające Spółce przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za rok [...] – utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności uznając, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Skarżąca Spółka – M. Z. U. K. sp. z o.o. w W. prowadzi składowisko odpadów innych niż niebezpieczne, położone w W. Decyzją z dnia [...] Marszałek Województwa D. wyraził Spółce zgodę na zamknięcie składowiska. Decyzją z dnia [...], ten sam organ zatwierdził opracowaną w [...] Instrukcję prowadzenia składowiska odpadów wraz z planem awaryjnym dla składowiska odpadów innych niż niebezpieczne. W związku z planowanym zamknięciem składowiska, Spółka przygotowując się do tego, rozpoczęła gromadzenie na składowisku opon i kompostu, (odpady niewymienione w obowiązującym do dnia [...] pozwoleniu zintegrowanym). W dniu [...] D. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wszczął kontrolę działalności skarżącej Spółki, z uwagi na otrzymaną informację, że na kwatery nieczynnego składowiska zwożone są zużyte opony. Podczas kontroli dwukrotnie przeprowadzono oględziny składowiska, w dniu [...] oraz w dniu [...]. Podczas obu oględzin kontrolerzy stwierdzili zaleganie na składowisku kompostu oraz zużytych opon. Z protokołu kontroli wynika, że obecni podczas oględzin pracownicy Spółki oświadczyli, że od [...], w związku z planowanym i zatwierdzonym zamknięciem składowiska, składowisko nie jest czynne, jednakże zwożone są kompost i opony, w ramach przygotowania terenu składowiska do rekultywacji. W dniu [...] Spółka została wezwana przez Marszałka Województwa do złożenia korekty wniosku o odroczenie terminu płatności podwyższonej za [...]. W piśmie tym organ wyjaśnił Spółce, że opłatę podwyższoną należy wyliczyć od dnia rozpoczęcia magazynowania odpadów nieujętych w pozwoleniu zintegrowanymi (opony i kompost), a nie jak to zrobiła Spółka we wniosku, od dnia wygaśnięcia pozwolenia zintegrowanego. Wobec takiej informacji, pismem z dnia [...] Spółka złożyła wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za rok [...], wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku podniosła, że o konieczności ponoszenia opłaty podwyższonej za składowane opony i kompost dowiedziała się z pisma Marszałka Województwa w dniu [...]. Wskazała, że do [...] obowiązywało pozwolenie zintegrowane, zatem istniała decyzją określająca sposób gospodarowania odpadami, a więc Spółka pozostawała w usprawiedliwionym błędzie, że nie było konieczności ponoszenia opłaty podwyższonej za okres sprzed [...]. Utrzymując w mocy postanowienie o odmowie przywrócenia terminu SKO wywodziło, że zgodnie z przepisem art. 293 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, 1. za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów, podmiot korzystający ze środowiska ponosi, z zastrzeżeniem ust. 3-5, opłaty podwyższone w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania., 2.magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania traktuje się jako składowanie odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska, z zastrzeżeniem ust. 3., zgodnie z którym, za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,7 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą tonę odpadów i za każdą dobę składowania. Natomiast stosownie do art. 285 ust. 2 ustawy, podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłatę za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku. Termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej może być odroczony na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat albo kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku (art. 317 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). W rozpoznawanej sprawie, Spółka złożyła wniosek o odroczenie terminu płatności za rok [...] dopiero w dniu [...], jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Po przytoczeniu ustawowych przesłanek przywrócenia terminu i powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, Kolegium wyjaśniło, że podnoszona przez stronę błędna interpretacja przepisów prawa, nie może stanowić uzasadnionej przyczyny niedochowania terminu, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Organ podkreślił, że w sprawie nie zaszła żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiające Spółce złożenie wniosku o odroczenie płatności w terminie. Sama Spółka podnosi we wniosku, że okoliczność, iż błędnie zinterpretowała przepisy prawa, miałaby uzasadniać brak winy w dochowaniu terminu i przyczynę jego przywrócenia. W ocenie SKO nie jest to okoliczność, która mogłaby uzasadniać przywrócenie terminu, dodatkowo zważając, że wnioskodawczyni jest spółką prawa handlowego, utworzoną przez jednostkę samorządu terytorialnego w celu wykonywania zadań publicznych, związanych właśnie z magazynowaniem odpadów, co w ocenie organu pozwala na wymaganie od takiego podmiotu wiedzy w zakresie prawa związanego z działalnością do prowadzenia której została utworzona. Dodatkowo organ zauważył, że w sprawie nie może być mowy i niezawinionym działaniu strony, bowiem z wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, aby Spółka podejmowała jakiekolwiek działania zmierzające do uzyskania potwierdzenia, że jej działanie jest prawidłowe (choćby zapytanie organu o informację). Skoro zatem Spółka dokonała interpretacji normy prawnej (nieprawidłowej), zaniechała weryfikacji tej interpretacji, to nie można mówić o niezawinionym działaniu i obiektywnej przeszkodzie. Nie godząc się z opisanym rozstrzygnięciem M. Z. U. K. Sp. z o.o. w W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, domagając się jego uchylenia. W skardze zarzucono naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji przyjęcie, że wyłącznie wystąpienie zdarzeń niezależnych od strony może być rozumiane jako brak winy, podczas gdy w ocenie skarżącego, w hipotezie przepisu mieści się również niezawiniona nieznajomość prawa, tzw. usprawiedliwiony błąd co do prawa, oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 293 ust. 2 prawa o ochronie środowiska w zw. z art. 298 ust. 1 pkt w p.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że Spółka skarżąca powinna mieć wątpliwości co do konieczności naliczania opłaty podwyższonej za rok [...], w sytuacji gdy de facto stanowisko Marszałka Województwa D. o konieczności ponoszenia tej opłaty jest w ocenie skarżącej pozbawione podstaw i prowadzi do konieczności opłacenia przez Spółkę zarówno opłaty podwyższonej jak i kary administracyjnej. Spółka zarzuciła organowi również naruszenie przepisów postępowania, tj art. 7 i 77 k.p.a. i przyjęcie, że strona nie dochowała w sprawie należytej staranności w ochronie swoich praw, podczas gdy Spółka w całym postępowaniu związanym z planowaną likwidacją prowadzonego składowiska odpadów kierował się językową interpretacją przepisów i nie miała podstaw do powzięcia wątpliwości co do możliwości składowania opon i kompostu z myślą o przyszłej rekultywacji składowiska, do czasu obowiązywania posiadanego przez nią pozwolenia zintegrowanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podnieść należy, że wniosek o przywrócenie terminu dotyczy terminu z art. 317 ustawy Prawo ochrony środowiska. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podzielą pogląd wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2020 r. II OSK 2685/19, dostępny w bazie orzeczeń CBOISA, że jest to termin procesowy, a zatem przywracalny i mają wobec niego zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Art. 58 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z regulacji art. 58 k.p.a. wynika, że istnieją cztery przesłanki przewrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, które muszą wystąpić łącznie tj.: brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu; dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie czynności, dla której ustanowiono przywracalny termin. Sąd w pełni podziela stanowisko organów administracji w niniejszej sprawie, które uznały, że skarżąca spółka, pomimo dochowania warunków formalnych, tj. złożenia wniosku wraz z dokonaniem spóźnionej czynności, nie wykazała braku winy w niedochowaniu terminu. Tymczasem to właśnie ta okoliczność stanowi podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Bardzo bogate i ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne przesądza, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, LexPolonica nr 2387928). Od strony postępowania wymaga się szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017 r., str. 547). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć można zatem zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Okoliczność, którą przywołują na swoje usprawiedliwienie skarżąca spółka tj. przeświadczenie, że posiadając ważne pozwolenie zintegrowane, mogą magazynować wszelkie odpady, nawet niewskazane w tymże pozwoleniu, bez konieczności ponoszenia opłaty podwyższonej, co strona określa w skardze jako "uzasadniony błąd co do prawa", nie może być uznane za brak winy a tym samym przesądzać o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie opłaty. Sąd nie mógł nie zwrócić uwagi na fakt, że strona jest spółką powołana przez jednostkę samorządową, właśnie do gospodarowania odpadami. Powoływanie się zatem na taki podmiot, profesjonalistę w dziedzinie odpadów, na okoliczność, błędnej interpretacji przepisów i posiadanego pozwolenia, nie może zasługiwać na akceptację i usprawiedliwienie. Spółka posiadała wiedzę, że na gospodarowanie i magazynowanie odpadów należy posiadać odpowiednie zezwolenia. Wiedziała również, że rodzaje odpadów wymienione są w pozwoleniu. Świadczy o tym również fakt, że przed podjęciem decyzji o zamknięciu składowiska odpadów, Spółka nie magazynowała odpadów niewymienionych w pozwoleniu zintegrowanym. Nie ma żadnych obiektywnych przyczyn dla których Spółka uznała, że po powzięciu decyzji o zamknięciu składowiska i akceptacji tej decyzji przez Marszałka Województwa, na podstawie tego samego pozwolenia zintegrowanego nagle może magazynować opony i kompost (niewymienione w pozwoleniu zintegrowanymi). Jest to stanowisko nieuprawnione i nie może być uznane za "usprawiedliwiony błąd" czy "odmienną od Marszałka interpretację prawa". W ocenie Sądu, okoliczność ta świadczy bowiem o niezadbaniu przez spółkę o staranność w prowadzeniu swoich spraw. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na oddalenie, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z dyspozycją nadaną mocą art. 119 pkt 3 tej ustawy.