II SA/Wr 1219/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie - Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca) - Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant - Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Wojewody D. z dnia [...],[...] w przedmiocie odmowy wymeldowania J. Z. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody D. na rzecz H. Z. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania poniesionych przed sądem. UZSADNIENIE W dniu [...] na wniosek H. Z., Prezydent W. wszczął postępowanie w sprawie wymeldowania J. Z. z lokalu przy ul. N. [...] we W., gdzie ww. zameldowany jest na pobyt stały. W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezydent W. wydał w dniu [...] decyzję [...] odmawiającą wymeldowania J.Z. z powyższego lokalu. W osnowie decyzji powołano się na unormowania art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001, nr 87, poz. 960 ze zra.). Uzasadniając decyzję stwierdzono, że w sprawie nie zostały łącznie spełnione ustawowe przesłanki dopuszczające wydanie orzeczenia o wymeldowaniu bez zgody osoby wymeldowanej, bowiem J. Z. nie utracił uprawnień do przedmiotowego lokalu, a miejsce jego pobytu jest znane. W trakcie postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji ustalono, że H. i J. Z. są małżeństwem. Wspólnie zajmowali lokal położony we W. przy ul. N. [...]. Oboje są jego współnajemcami zgodnie z umową najmu lokalu z dnia [...]. Przesłuchano też w charakterze świadków wszystkie zawnioskowane osoby, które zgodnie stwierdziły fakt opuszczenia lokalu przez J. Z. Spornym w sprawie był powód opuszczenia powyższego lokalu, jak wynika z zeznań matki J. Z., to żona go wyrzuciła i w chwili obecnej syn czasowo przebywa u niej. Świadek M. K. która jest matką H. Z. oświadczyła, że pomiędzy małżonkami w marcu 2001 r. doszło do awantury w wyniku której J. Z. wyprowadził się. Podobną wersję zdarzeń przedstawiła wnioskodawczyni, oświadczając, że to mąż sam wyprowadził się od niej i od tego czasu nie ponosi ani kosztów utrzymania lokalu, a z jej powództwa toczy się sprawa rozwodowa. Oświadczyła także, że mąż jej poszukiwany jest przez Policję, a na adres zameldowania przychodzą różne wezwania do męża np. z poradni alkoholowej. Z wyjaśnień J. Z. wynika, że faktycznie nie przebywa w lokalu przy ul. N. [...], ponieważ żona zabrała mu klucze do mieszkania i nie wpuszcza go. Oświadczył też, że nie ma zamiaru zrezygnować z uprawnień do lokalu, w remont którego włożył dużo pracy i pieniędzy. Oceniając zebrany materiał dowodowy, organ I instancji stwierdził, że niezależnie od powodów opuszczenia lokalu - zgodnie z art. 26 ust. 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz. U. z 2001 r., nr 71, poz. 733) -oboje małżonkowie mają jednakowe uprawnienia do lokalu – są jego najemcami. Taki stosunek najmu może ustać poprzez jego wypowiedzenie albo stosowne orzeczenie sądu. Oprócz tego zdaniem organu uprawnienie J. Z. do przebywania w przedmiotowym lokalu wynika z trwającego nadal związku 2 Sygn. akt 3 11 SA/Wr 1219/02 małżeńskiego. Zdaniem organu ponieważ znane jest miejsce pobytu J. Z. i bierze on udział w postępowaniu nie ma zastosowania druga przesłanka art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W tym stanie rzeczy organ odmówił wymeldowania J. Z. Na powyższą decyzje odwołanie złożyła H. Z. wskazując w uzasadnieniu na fakt choroby alkoholowej męża będącej przyczyną rozpadu małżeństwa, brak zainteresowania męża dziećmi a także utrzymaniem domu (opłatami czynszowymi oraz eksploatacyjnymi). Ponownie oświadczyła, że toczy się sprawa rozwodowa. Decyzją nr [...] z dnia [...], Wojewoda D. w wyniku rozpatrzenia odwołania H. Z., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w przedmiocie odmowy wymeldowania z miejsca stałego pobytu J.Z. w lokalu przy ul. N. [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji powtórzono argumentację organu I instancji i wskazano, że J. Z. nie utracił prawa do zameldowania w przedmiotowym lokalu. Organ II instancji stwierdził, że zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy przesłanki dopuszczające wymeldowanie określonej osoby z pobytu stałego bez jej zgody muszą występować kumulatywnie tj. : musi nastąpić utrata uprawnienia do przebywania w lokalu i opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca stałego pobytu. W skardze na powyższą decyzję złożoną do tutejszego Sądu, skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając decyzji niezgodność z prawem a także, że jest ona niesprawiedliwa. Podniosła, że jej mąż nie interesuje się losem dzieci a skarżąca jest w trakcie wykupywania lokalu na własność. Powtórzyła także informację o tym, że toczy się sprawa rozwodowa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu do zaskarżonych decyzji. Pismem z [...] strona skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o przyspieszenie terminu rozpoznania sprawy a także przedstawiła kserokopię wyroku wydanego w sprawie rozwodowej H. i J. Z., orzekający o ich rozwodzie z winy J. Z. Powyższy wyrok nakazał też eksmisję J.Z. z lokalu mieszkalnego położonego we W. przy ul. N. [...]. Do powyższego pisma dołączony był także protokół sporządzony przez Komornika Sądowego Rewiru IX w trakcie przeprowadzonej eksmisji J. Z.(stwierdzenie nie przebywania tej osoby, a także braku jakiegokolwiek majątku eksmitowanej osoby), a także załączony został aneks do umowy najmu na podstawie którego jedynym najemcą przedmiotowego lokalu pozostała H.Z. 3 Sygn. akt 3 II SA/Wr 1219/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), z dniem 01.01.2004 r. przestała obowiązywać ustawa z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 01.01.2004 r., podlegają rozpatrzeniu - zgodnie z art. 97 § 1 cytowanej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powoływanej dalej w skrócie jako p.s.a. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w rozważanej sprawie stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji i dowodach osobistych (Dz. U. Z 1984 r. nr 32m poz. 174 z późn. zm.) powołanej wyżej. Zgodnie z nim, właściwy organ wydaje z urzędu lub na wniosek strony decyzję o wymeldowaniu osoby , która: 1/ utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu, albo 2/ bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Podstawą rozstrzygnięcia w sprawie była pierwsza przesłanka . Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. K 20/01 /OTK-A 2002, nr 3, poz. 34/ orzeczono o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji. Motywowano to faktem, że art. 9 ust. 2 ustawy dotyczy danych które nie są objęte ewidencją ludności, potwierdzenie posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu mieszkalnym nie służy bowiem rejestrowaniu tych uprawnień przez organ meldunkowy. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Skoro zatem, art. 15 ust. 2 ustawy nakazuje organowi podejmującemu decyzję o wymeldowaniu badać przesłankę posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu wymienioną w art. 9 ust. 2 ustawy, a norma ta mocą orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego została wyeliminowana z systemu prawnego to również i w tym wypadku organ został pozbawiony był podstaw do badania czy osoba, która ma być wymeldowana nadal posiada uprawnienia do przebywania w lokalu. Służyłoby to bowiem nie ewidencji ludności, ale rejestracji stanu prawnego, a takiego prawa organowi meldunkowemu odmówiono. Oznacza to, że w wypadku wymeldowania na podstawie hipotezy 4 Sygn. akt 3 IISA/Wr 1219/02 pierwszej art. 15 ust. 2 ustawy badaniu podlega obecnie tylko spełnienie przesłanki faktycznej w postaci opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się. Odnosząc powyższe do zaskarżonej decyzji /podjętej jeszcze zanim wydano opisany wyrok Trybunału Konstytucyjnego/, należy uznać, iż na dzień wydania decyzji nie naruszała ona prawa, aktualna w tamtej chwili była przesłanka wynikająca z art. 9 ust. 2 ustawy do której od odnosił się przepis art. 15 ust. 2 ustawy. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2002 r. (sygn. III RN 202/01) Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że jako wzorzec decyzji organów administracji publicznej nie powinien być stosowany przepis ustawowy, który został uznany za niekonstytucyjny orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, opublikowanym wprawdzie po wydaniu tej decyzji, ale przed rozpoznaniem skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a w takim zakresie orzeka tylko sąd, decydujące niewątpliwie miało to czy J.Z. nie przebywał w spornym lokalu. Prowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające, w tym przesłuchanie świadków i samego zainteresowanego wskazuje, że nie przebywa on w lokalu od marca 2000 r. Nie wykazał taż aby podejmował działania mające na celu dopuszczenie go do lokalu w tym nie zawiadamiał policji ani nie wniósł pozwu cywilnego o przywrócenie posiadania. Podkreślić też należy, że od dnia wydania decyzji nastąpiła zmiana stanu faktycznego sprawy. W związku z wyrokiem Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] i nakazem eksmisji J.Z. utracił on uprawnienia do przebywania w lokalu. W związku z powyższym ocena stanu prawnego i faktycznego sprawy daję podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jako wydanych z naruszeniem art. 15 ust. 2 przytoczonej wyżej ustawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.